Tradycje w ,,Panu Tadeuszu"

Jakie ,,dawne obyczajechował" pan Sędzia?

Podpowiada - Ewa Ołownia

Przywiązanie do tożsamości narodowej

Tradycyjny strój szlachecki

+info

,,Podkomorzy, niedawno przez powiatu stany Zgodnie konfederackim marszałkiem obrany, Miał mundur województwa: żupan złotem szyty, Kontusz gredyturowy z frędzlą i pas lity, Przy którym karabela z głownią jaszczurową; Na szyi świecił wielką spilką brylantową; Konfederatka biała, a na niej pęk gruby Drogich piórek..." (ks. XI w. 217-224)

+info

+info

+info

+info

+info

Obrońcy tradycji

Sędzia Soplica

Podkomorzy

Wojski

Tadeusz

Zosia

Dobrzyńscy

,,Sędzia w domu dawne obyczaje chował I nigdy nie dozwalał, by chybiano względu Dla wieku, urodzenia, rozumu, urzędu".

...

,,Tym ładem, mawiał, domy i narody słyną,Z jego upadkiem domy i narody giną".

Staropolska gościnność

Gość w dom, Bóg w dom!

• brama zawsze otwarta dla gości;
• serdeczne goszczenie przybyłych;
• sadzanie ich na pierwszym miejscu;
• troska o konie gości - Sędzia nigdy nie odsyłał ich do gospody...

+cytat

Nauka o grzeczności

Księga I

Sędzia na uczcie przekazuje młodemu pokoleniu nauki o zachowaniu i grzeczności: ,,Grzeczność wszystkim należy, lecz każdemu inna..."

+cytat

+cytat

W czasie uczt zawsze przestrzegano zasad grzeczności wobec dam i starszych, zachęcano do jedzenia, częstowano. Uczta stanowiła swoistą rozrywkę, bogato zakrapianą miodem i winem. I ja tam z gośćmi byłem, miód i wino piłem, A com widział i słyszał, w księgi umieściłem. Uczty urządzano bardzo często, były one okazją do spotkań towarzyskich i wymiany pogladów na tematy zarówno gospodarskie, jak i polityczne oraz myśliwskie.

Rozrywki i bogate życie towarzyskie

• przechadzki, spacery, zaloty;
• uczty-urządzano je bardzo często,
• zażywanie tabaki.

+info

O wielości tematów poruszanych na ucztach świadczy spotkanie w Księdze. I:

• Sędzia wygłasza naukę o grzeczności;
• Podkomorzy krytykuje modę francuską;
• Asesor kłóci się z Rejentem o walory myśliwskie

swoich psów;

• Telimena prowadzi ożywioną rozmowę z Tadeuszm na różne tematy.

Spożywanie posiłków

śniadania, obiady, wieczerze, uczty

• gorące piwo zabielane śmietaną, z pływającymi gruzełkami twarogu;
• ,,półgęski tłuste, kumpia, skrzydliki ozoru, wszystkie uwędzone w kominie dymem jałowcowym..., zrazy";
• barszcz królweski, rosół staropolski, do którego Wojski wrzucił kilka perełek i sztukę monety dla oczyszczenia krwi i pokrzepienia rdzenia;
• bigos staropolski spożywany po polowaniu.

+info

Potrawy w starej, rodzinnej porcelanie

• tace ogromne w kwiaty malowane,
• imbryki blaszane,
• z porcelany saskiej złote filiżanki,
• garnuszek mały do śmietanki,
• piękny serwis z porcelany zmieniał kolory w zależności od podawanych dań, był ręcznie malowany i przedstawiał sceny z życia Polski

+cytat

+info

Celebrowanie posiłków

parzenie kawy

Takiej kawy jak w Polszcze nie ma w żadnym kraju...

Życie arystokracji

• zamieszkiwanie w okazałych rezydencjach,
• huczne zabawy na zamku Horeszków,
• utrzymywanie licznej służby,
• goszczenie szlachty jadącej na sejmiki...

Czarna polewka

jako sposób odmawiania konkurentowi ręki panny

"Nieboszczyk pan mój, Stolnik, pierwszy pan w powiecie, Bogacz i familiant, miał jedyne dziecię, Córkę piękną jak anioł [...] I już miał się oświadczać, lecz pomiarkowano I czarną polewkę do stołu podano" Księga II

Zaręczyny

,,KOCHAJMY SIĘ!"

Tadeusz i Zosia Rejent i Telimena Asesor i Tekla Hreczeszanka

+info

Zaręczynom towarzyszy koncert Jankiela

Tańce staropolskie

Polonez

Księga XII ,,Poloneza czas zacząć - Podkomorzy rusza I zlekka zarzuciwszy wyloty kontusza, I wąsa podkręcając, podał rękę Zosi I skłoniwszy się grzecznie, w pierwszą parę prosi. ..Brzmią zewsząd okrzyki: "Ach to może ostatni! patrzcie młodzi, Może ostatni, co tak poloneza wodzi!"

+info

Grzybobranie

było rodzajem spotkań towarzyskich;znajomość różnego rodzaju grzybów świadczyła o częstym urządzaniu wypraw do lasu; na grzybobranie zakładano odmienny ubiór. Zakładano płócienne opończe (obszerne płaszcze bez rękawów i bez pelerynki, z kapturem), którymi osłaniano z wierzchu kontusze, a na głowy wkładano słomiane kapelusze. Grzybów w Soplicowskich lasach było pod dostatkiem, ale najchętniej zbierano koźlarze, borowiki i rydze.

+cytat

• pobudka o świcie;
• wyjazd do lasu całej rzeszy myśliwych i obławników pod wodzą Wojskiego;
• rozstawienie ludzi na stanowiskach;
• nasłuchiwanie uchem przy ziemi tropów niedźwiedzia;
• ogłoszenie króla polowania;
• hejnał myśliwski;
• spożycie bigosu przygotowanego według specjalnej receptury.

Polowania

1. na szaraki i inną drobną zwierzynę;

2. na grubego zwierza z zachowaniem pełnego rytuału:

+cytat

Zebrania szlacheckie

Trzeba przyznać, iż Polacy zawsze lubili różnego rodzaju spotkania. Należały do nich debaty szlachty w karczmie u Jankiela, wszelkiego rodzaju narady, sejmiki, procesy sądowe i zajazdy. Nieodłącznie towarzyszyły im spory i kłótnie, podsycane przez porywczych rozmówców, a wynikające z ich zadziorności i chęci do bójek.

+info

Kończenie pracy

o zachodzie słońca

Wschody i zachody słońca pełnią rolę symboliczną. Przede wszystkim są swoistym zegarem dla pracujących na polach w majątku Sędziego chłopów. Wskazówki co do pory dnia czerpią z jego promieni nie tylko robotnicy. Także goście i domownicy Soplicowa traktują wschody i zachody jako początek, czyli pobudkę i koniec dnia, czyli spoczynek.

+cytat

Życie szlachty zaściankowej

• mieszkają w chatach,
• nad drzwiami mają herby,
• pracują na roli jak chłopi (ale w butach, kobiety - w rękawiczkach) - żną zboże, przędą, pasają bydło,
• noszą przydomki przy nazwisku tzw. imioniska,
• przechowują w lamusach stare zbroje,
• mają różnorodną broń, której nadają nazwy: Rózeczka, Brzytew, Konewka, Szydełko, Kropidło,
• obchodzą uroczystości w karczmie - chcrziny, wesela,
• uczestniczą w zajazdach jako główna siła zbrojna.

+info

Dziękuję za uwagę!