Mniejszości narodowe, etniczne i wyznaniowe w Polsce

Mniejszości

narodowe, etniczne i wyznaniowe w Polsce

Start

Pola Wrzesińska, 7B

Mniejszości narodowe

Mniejszości narodowe

• Polska należy do państw jednolitych pod względem narodowościowym, etnicznym i religijnym.
• Polska należy do tych państw w Europie, które mają najniższy odsetek mniejszości narodowych i etnicznych.
• Przynależność do Unii Europejskiej i otwarcie na świat powodują jednak, że liczba przedstawicieli mniejszości w Polsce wzrasta.
• Ze względu na wolność wyrażania swoich poglądów, co gwarantuje demokracja, coraz większa liczba osób może bezpiecznie wyrażać swą przynależność do mniejszości.

+ info

Mniejszość narodowa, to grupa obywateli polskich, która spełnia łącznie następujące warunki:

• jest mniej liczebna od pozostałej części ludności Rzeczypospolitej Polskiej;
• w sposób istotny odróżnia się od pozostałych obywateli językiem, kulturą lub tradycją;
• dąży do zachowania swojego języka, kultury lub tradycji;
• ma świadomość własnej historycznej wspólnoty narodowej i jest ukierunkowana na jej wyrażanie i ochronę;
• jej przodkowie zamieszkiwali obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej od co najmniej 100 lat;
• utożsamia się z narodem zorganizowanym we własnym państwie.

Zgodnie z polskim prawem wyróżniamy mniejszości narodowe:

• białoruską,
• czeską,
• litewską,
• niemiecką,
• ormiańską,
• rosyjską,
• słowacką,
• ukraińską,
• żydowską

Porównanie mniejszości narodowych w Polsce pod względem liczebności i rozmieszczenia

Niemcy - najliczniejsza mniejszość narodowa zamieszkująca Polskę

Mniejszości etniczne

Mniejszości etniczne

• Mniejszością etniczną nazywamy społeczność, która posiada identyczne cechy jak mniejszość narodowa, ale w przeciwieństwie do mniejszości narodowej nie utożsamia się z narodem istniejącym współcześnie i zorganizowanym we własnym państwie.

+ info

Zgodnie z polskim prawem wyróżniamy mniejszości etniczne:

• karaimską,
• łemkowską,
• romską,
• tatarską

+ info

Karaimi w Polsce

Karaimi są najmniej liczną i najbardziej tajemniczą mniejszością etniczną w Polsce. Podczas przeprowadzonego w 2011 r. Narodowego spisu powszechnego narodowość karaimską zadeklarowało 313 obywateli polskich. Karaimi mieszkają przede wszystkim w Warszawie i okolicach, Łodzi i Wrocławiu. Język karaimski należy do grupy języków turkijskich. Polscy Karaimi zatracili znajomość ojczystego języka.

Pierwsze grupy Karaimów przybyły z Krymu w XIII wieku i osiedliły się na ziemiach księstwa halicko-wołyńskiego (Łuck, Halicz, Lwów). Na przełomie XIII/XIV w. duża grupa Karaimów została osiedlona w Trokach koło Wilna.W 1388 książę Witold wystawił mieszkającym w Trokach Karaimom przywileje.Na obecne tereny Polski Karaimi przesiedlili się po II wojnie światowej. Akcja przesiedlania ludności karaimskiej z Wileńszczyzny, mimo starań tamtejszych mieszkańców o wyjazd do Polski, napotkała na opór ze strony władz ZSRR. Ostatecznie tylko około 300 Karaimów zdołało przyjechać do Polski z radzieckiej Litwy.

Karaimi w Polsce

Łemkowie w Polsce

Łemkowie to mniejszość etniczna, do której przynależność podczas przeprowadzonego w 2011 r. Narodowego spisu powszechnego zadeklarowało 9641 obywateli polskich. Niewielka część Łemków podkreśla swój związek z narodem ukraińskim, jednak decydowana większość Łemków deklaruje, że z narodem tym nie ma związków.

Tradycyjnie członkowie tej mniejszości zamieszkiwali tzw. Łemkowszczyznę, czyli Beskid Niski i część Beskidu Sądeckiego. Pojęcie „ojczyzny szerokiej” Łemków obejmuje nie tylko obszar polskiej Łemkowszczyzny, ale również całej Rusi Karpackiej. Język łemkowski należy do języków słowiańskich. Przez samych użytkowników język łemkowski uznawany jest za jedną z pięciu odmian regionalnych języka rusińskiego.

Łemkowie w Polsce

Najbardziej wyrazistym przejawem kultury materialnej Łemkowszczyzny są niewątpliwie ich świątynie, czyli cerkwie oraz charakterystyczne domy, zwane chyżami, a także przydrożne krzyże i kapliczki.

Łemkowie w Polsce

Romowie w Polsce

Według Narodowego Spisu Powszechnego z 2011 roku narodowość romską zadeklarowało 17049 osób, z czego 9899 jako jedyną. Natomiast według publikacji „Ethnologue” w Polsce językiem romskim posługuje się ponad 35 tysięcy osób. Romowie w Polsce należą do pięciu grup: najliczniejszą jest grupa Bergitka Roma, kolejne to Polska Roma, Lowarzy, Kelderasze oraz niewielka grupa Sinti.

Większość problemów polskich Romów związana jest z istniejącymi w wielu społeczeństwach Europy (w tym także w polskim) stereotypami antycygańskimi oraz długą historią prześladowań. W Polsce w badaniach dotyczących stosunku do innych narodów Romowie znaleźli się na ostatnim miejscu. Negatywne doświadczenia oraz uprzedzenia często hamują więc chęć Romów do zdobywania nietradycyjnego wykształcenia czy angażowania się w sprawy ogólnospołeczne oraz pociągają za sobą dużą nieufność wobec „nie-Romów” (gadziów).

Romowie w Polsce

Tatarzy w Polsce

Tatarzy to mniejszość etniczna, do której przynależność podczas przeprowadzonego w 2011 r. Narodowego spisu powszechnego zadeklarowało 1828 obywateli polskich. Tatarzy zamieszkują rdzenne kolonie tatarskie na Białostocczyźnie (Bohoniki i Kruszyniany) oraz miasta: Białystok, Sokółkę, Dąbrowę Białostocką, Warszawę i Gdańsk.

Polscy Tatarzy mieszkali na ziemiach Wielkiego Księstwa Litewskiego od końca XIV wieku. Ich przodkami byli emigranci lub uciekinierzy z terenów ówczesnej Złotej Ordy oraz z Krymu. Tatarzy w Polsce zatracili znajomość swojego ojczystego języka, pozostali natomiast wierni religii muzułmańskiej. Istotne znaczenie w życiu mniejszości tatarskiej odgrywa działalność Muzułmańskiego Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej.

Tatarzy w Polsce

Польшада татарлар

Tatarzy w Polsce

W kulturze Tatarów Krymskich ogromne znaczenie maja te wartości, które kształtują wspólnotę: tradycje, szacunek dla przeszłości, historii narodu, autorytet starszych, rodziców.Obecnie centrum społeczności Tatarów w Polsce znajduje się na Podlasiu, w samym sercu Puszczy Knyszyńskiej, we wsi Kruszyniany (3 km od granicy z Białorusią, 50 km od Białegostoku).

+ info

Sytuacja prawna mniejszości narodowych i etnicznych w Polsce

Państwo polskie otacza mniejszości narodowe i etniczne zamieszkujące Polskę szczególną ochroną prawną. Zgodnie z prawem osoby, które należą do grup społecznych uznanych za mniejszości narodowe i etniczne, są obywatelami polskimi. Przysługują im więc wszystkie prawa właściwe obywatelom polskim, np. prawo do udziału w wyborach. Dodatkowo przyznano mniejszościom wiele praw umożliwiających kultywowanie ich odrębności kulturowych. Prawo polskie zabrania wszelkich form dyskryminacji mniejszości narodowych i etnicznych.

+ info

Struktura wyznaniowa

Struktura wyznaniowa Polski

• Zróżnicowanie narodowościowe wywiera główny wpływ na strukturę wyznaniową społeczeństwa.
• Ujednolicenie struktury wyznaniowej polskiego społeczeństwa odzwierciedla ujednolicenie struktury narodowościowo-etnicznej Polski.
• Zbiorowość zaliczających się do wiernych Kościoła rzymskokatolickiego liczy w Polsce 87,6% ogółu ludności i 96% populacji osób o rozpoznanym statusie wyznaniowym - dane GUS "Wyznania religijne w Polsce 2015–2018".

Kościół protestancki

Meczet

Kościół prawosławny

Kościół katolicki

Synagoga

Struktura wyznaniowa Polski wg. spisu ludności z 2011 roku

W strukturze wyznaniowej ludności Polski występują wyznawcy:

• Kościoła katolickiego – ponad 33,7 mln (87,58%);
• Kościoła prawosławnego – 156 tys. (0,41%), zamieszkują głównie północno-wschodnią, północną i zachodnią część kraju, należą do nich m.in.: Białorusini żyjący w województwie podlaskim, Ukraińcy rozproszeni po Polsce na skutek przeprowadzonej w 1947 r. akcji „Wisła”, Ukraińcy i Łemkowie żyjący w południowo-wschodniej części Polski (w województwach podkarpackim i lubelskim);
• Świadkowie Jehowy – około 137 tys. (0,36%), zamieszkują głównie duże miasta – skupieni w Związku Wyznania Świadków Jehowy;
• Kościoła protestanckiego – w ramach którego występuje szereg nurtów, m.in.: Luteranie – Kościół Ewangelicko-Augsburski – ok. 71 tys. (0,18%), przeważająca część jego przedstawicieli żyje na Górnym Śląsku oraz na Śląsku Opolskim;
• Islamu – Muzułmanie, m.in. potomkowie Tatarów, którzy przybyli do Polski w XVII wieku, zamieszkują oni głównie północno-wschodnią część Polski;
• Judaizmu – Żydzi, największe skupiska występują w Warszawie, Wrocławiu i w Krakowie.
• Zaledwie 2,41%mieszkańców zadeklarowało, że nie należy do żadnego wyznania.

Struktura wyznaniowa Polski wg. spisu ludności z 2011 roku

W Polsce najliczniejszą grupą wyznaniową są katolicy.Mniejszy odsetek katolików jest jedynie w kilku obszarach:

• w powiecie hajnowskim i innych powiatach na Podlasiu (mieszka tu prawosławna mniejszość białoruska),
• na Śląsku Cieszyńskim (jest tu skupisko ewangelików),
• w powiecie brzezińskim koło Łodzi (zamieszkują tu mariawici).

Dziękuję za uwagę