Architektura romańska i gotycka

Architektura romańska I gotycka

Kościóły romańskie - początki,plan,budowa i ich rola

Katedry gotyckie - początki,plan,budowa

Gotyk ceglany - definicja, przykłady

Porównanie

Nikola Skorupska

.01

Kościół romański

Kościoły romańskie powstawały w niespokojnych czasach. Często były to pierwsze kamienne budowle w okolicy, dlatego budowano je tak, aby - w razie potrzeby - mogły służyć nie tylko jako miejsce modlitwy, lecz także jako schronienie dla pobliskich mieszkańców. Masywne świątynie składały się z prostych brył zdobionych finezyjną dekoracją rzeźbairską.

.02

Początki architektury romańskiej

Rozwijała się ona w X-XIII wieku w krajach Europy. Termin „romańska” został wprowadzony dopiero w XIX wieku, najpierw w filologii dla określenia grupy języków wywodzących się z łaciny, później dla sztuki i architektury bazującej na dokonaniach architektury starożytnego Rzymu. Okres trwania architektury romańskiej jest różny w poszczególnych państwach. Nie da się precyzyjnie określić momentu zakończenia tej tendencji stylowej. Najwcześniej, bo już w połowie XII wieku, od tego stylu zaczęli odchodzić budowniczowie w Île-de-France, jednocześnie jednak z narodzinami gotyku powstawały wspaniałe przykłady budowli romańskich w Burgundii. Na rubieżach Europy tendencje romańskie w architekturze będą trwały jeszcze przez cały XIII wiek.

.03

Rola i budowa kościołów

Po nastaniu nowego milenium rozpoczęto na szeroką skalę wznoszenie nowych kościołów. Właśnie budownictwo sakralne odegrało największą rolę w kształtowaniu się nowego stylu architektonicznego, nazwanego stylem romańskim. Kościoły pełniły w tym okresie podwójną rolę: były ośrodkami kultu oraz często spełniały funkcję obronną, dając schronienie podczas oblężeń. Użycie kamienia, jako najczęściej stosowanego budulca, i obronny charakter budowli miały duży wpływ na kompozycję bryły budowli. Kościół romański to budynek złożony z prostych brył (prostopadłościanów, walców, ostrosłupów) o surowym, ciężkim i monumentalnym charakterze. Grube mury i wąskie otwory okienne i drzwiowe, masywne wieże, podkreślają obronność założeń. Rzeźba i malarstwo są podporządkowane architekturze. Ponowne zainteresowanie się architekturą klasyczną i znaczny rozwój sztuki budowlanej pozwoliły na powstanie wielu monumentalnych dzieł. Nie powielano jednak wzorów antycznych.

.04

Architektura romańska

Portal głowny - ozdobne obramienie drzwi wejściowych; w kościołach romańskich bywał niezywkle rozbudowany i składał się nie tylko z kunsztownie dekorowanych kolumn i łuków, lecz także z przedstawień scen i postaci biblijnych

.05

Architektura romańska

Wieże służyły jako dzwonnice i punkty obserwacyjne, ale jednocześnie pełniły też funkcje symboliczne. Widoczne z daleka, miały świadczyć o potędze kościoła, dlatego np. nawołujący do ubóstwa i skromności cystersi w swoich świątyniach z nich zrezygnowali Okna były małe i wąskie, co wynikało zarówno z obronnego charakteru budowli, jak i ograniczeń technicznych. Chętnie stosowano podwójne okienka podzielone kolumienkami - tak zwane biforia lub triforia

.06

Architektura romańska

Absydy - pomieszczenia na planie półkola, stawiano zwykle na końcu nawy głównej i naw bocznych. Otwarte do wnętrza kościoła, mieściły ołtarz główny i ewentualnie ołtarze boczne Nawa główna świątyni była wyższa niż nawy boczne i oświetlona oknami biegnącymi ponad nawami bocznymi. Taki układ wywodził się ze starożytnych rzymskich bazylik

.07

Plan kościoła romańskiego

Kościoły te zwykle wznoszono na planie nawiązującym do starożytnej rzymskiej bazyliki. Wnętrze było zatem podzielone rzędami kolumn lub filarów na trzy części: nawę główną i nawy boczne. Same nawy często przykrywano płaskim, drewnianym stropem, który z czasem - tak, jak tu - zastępowano sklepieniem kolebkowym lub krzyżowym

.08

Architektura gotycka

W XII w. we Francji zaczął się kształtować nowy styl architektoniczny - gotyk. Dzięki zastosowaniu nowych rozwiązań konstrukcyjnych bryła budowli stała się znacznie lżejsza, wyższa i bardziej przestrzenna, a okna dużo większe. Wkrótce nowy styl upowrzechnił się w całej Europie i zdominował budownictwo aż do XV w.

.09

Architektura gotycka

Był to styl w architekturze europejskiej okresu późnego średniowiecza, od około połowy XIII do początku XVI wieku. Za wzorcowy przykład budynku gotyckiego na ogół uważa się gotycką katedrę, choć w rzeczywistości był to również okres rozwoju architektury świeckiej (mieszczańskiej i rezydencjonalnej). Architektura gotycka w zamierzeniu jej twórców miała w doskonały sposób odzwierciedlać boską naturę i wielbić Boga. Strzelista, ogromna bryła kościoła stała się symbolem czasów, w których religijność charakteryzowała się wielkim pragnieniem wzniesienia się ku Bogu. W bryle dominują kierunki pionowe. Ich powtarzalność w bliskim sąsiedztwie, rozczłonkowanie bryły, delikatna dekoracja tworzą budowle ekspresyjne i lekkie. Barwne światło przenikające do wnętrza przez wysokie witraże stwarza wrażenie uduchowienia, a powtarzające się we wnętrzu wertykalne linie i znaczna odległość do sklepienia kieruje wzrok ku górze.

.10

Architektura gotycka

Fasadę kościołą znajdującą się pomiędzy dwoma wieżami zdobią portal, okna i rozerta z witrażem Przypory przejmowały na siebie część ciężaru dachu budowli i w ten sposób odciążały ściany Wieże mierzące 115m i 105m pełnią funkcję dzwonnic. Dla mieszkańców Chartres stanowiły doskonały punkt obserwacyjny, a dla podróżnych były punktem orientacyjnym

.11

Architektura gotycka

Portale boczne nie ustępowały pod względem ozdobności zdobieniom głównego wejścia do świątyni Sklepienia zostały wprowadzone w miejsce dotychczasowych płaskich stropów Witraże napełniały wnętrze świątyni barwnym światłem

.12

Plan katedry

Nawa główna miała 37m wysokości. W średniowieczu w jej wnętrzu nie umieszczano ławek tak jak obecnie, ponieważ modlono się na stojąco

Nawy boczne były niższe i węższe od głównej, ponad nimi wznosiły się łuki przypór

Transept przecinał pod kątem prostym nawę główną i tworzył wraz z nią kształt krzyża

Prezbiterium, w którym znajdował się ołtarz, było najlepiej oświetlonym miejscem świątyni

Podwójne obejście biegło dookoła prezbiterium. Miało ono ułatwić wiernym pielgrzymującym do relikwii dotarcie w pobliże tych uświęconych przedmiotów

.13

Gotyk ceglany

Gotyk ceglany (niem. Backsteingotik) – w szerokim znaczeniu określa się tym pojęciem dzieła architektury gotyckiej, gdzie cegła stanowi podstawowy materiał budulcowy. W węższym znaczeniu termin gotyk ceglany definiuje zjawisko artystyczne na terenie Niżu Środkowoeuropejskiego oraz południowej części basenu Morza Bałtyckiego ściśle związane z rozwojem gospodarczym, politycznym i kulturalnym miast portowych i obszarów związanych z Związkiem Hanzeatyckim. Znaczenie to obejmuje również styl architektoniczny, który wytworzył typowe dla tego obszaru formy i sposób dekoracji elewacji ścian.

.14

Przykłady gotyku ceglanego

Brama Holsztyńska (niem. Holstentor) – zbudowana z cegły brama miejska w Lubece, część średniowiecznych fortyfikacji tego miasta. Od początku XX w. brama jest symbolem Lubeki. Można zauważyć że jest trochę pochyła. Jest jednym z najznamienitszych zabytków lubeckiego hanzeatyckiego Starego Miasta, które w 1987 zostało wpisane na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO.

Porównanie styli: gotycki i romański

GOTYCKI

ROMAŃSKI

masywne, ale bardzo niskie budowle, często dość długie

strzeliste, wysokie budowle

wielkie okna oraz szyby z pięknymi witrażami

małe okna bez szyb

czerwona cegła była używana jako budulec

ciosany kamień był budulcem

tym stylem budowano głównie zamki, kościoły i ratusze

Tym stylem budowano głównie budynki mieszkalne, ratusze, kościoły

Funkcją stylu romańskiego była funkcja obronna