Słów kilka o "Dziadach"

Dziady cz. II

„cicho wszędzie, głucho wszędzie...”

Krótko o Dziadach

Informacje wstępne

O czym są?

DZIADY CZ. II

+info

+info

+info

Jakie wydarzenia mają miejsce?

W kaplicy przy cmentarzu gromadzi się lud, by – zgodnie z ich wierzeniami – pomóc duszom czyśćcowym dostać się do nieba. Wydarzenie to ma miejsce w Dzień Zaduszny, czyli 2 listopada, gdzieś na terenie Litwy. Dokładny czas akcji nie jest określony, ale ze wstępu można wnioskować, że chodzi raczej o czasy współczesne autorowi.

Kaplica stanowi obszar zamknięty, wyraźnie oddzielony od świata. Jest to swoisty obszar sacrum, do którego wstępu nie mają złe moce. Obrzęd prowadzi Guślarz, który swoimi zaklęciami wywołuje kolejne duchy, a te ukazują się zgromadzonym, opowiadają im swoje losy i przekazują moralne prawdy.

Kiedy po północy Guślarz postanawia zakończyć obrzęd dziadów, pojawia się Widmo młodzieńca odzianego w białą, żałobną koszulę. Widmo nie zostało wezwane na obrzęd, pojawia się nie wiadomo dlaczego.

Jaka jest problematyka utworu?

• Romantycy, czerpiąc ile się da z wiejskiego folkloru, sięgnęli również do ludowego systemu etyczno-moralnego. Prości ludzie wierzyli, że na świecie istnieje dobro i zło. Dobro zawsze jest wynagradzane, zło – zawsze karane. Jest to świat pełen schematów, niemal czarno-biały. Ponadto należy pamiętać, iż to zwykli wieśniacy mają umiejętność odróżnienia dobra od zła, kierują się bowiem czuciem i wiarą, a nie nauką, która rozumiana była jako chłodne oko oświeceniowego mędrca (patrz: Romantyczność).

• Ten element folkloru wykorzystał Mickiewicz. Każdy z duchów przybyłych na uroczystość „uczty kozła” odprawia pokutę, każdy zgrzeszył za życia, dlatego każdy musi odpokutować swoje złe czyny. Nauka płynąca z dziadów jest prosta: w życiu należy poznać nie tylko słodycz radości i beztroski, ale również gorycz cierpienia i smutku; cierpienie sprawia bowiem, że człowiek staje się bardziej doświadczony, bardziej wrażliwy i bardziej ludzki. Człowiek powinien w swoim życiu zważać na innych, nie powinien jednak uciekać od rzeczywistości i żyć marzeniami.

Dziady cz. IV

Antynomie miłości romantycznej

O czym są?

DZIADY CZ. IV

+info

+info

+info

Jakie wydarzenia mają miejsce?

Gustaw prosi o modlitwę, gdyż tylko ona może przynieść ukojenie pokutującym duszom. Tym samym Pustelnik chce pokazać Księdzu, iż konieczne jest przywrócenie pogańskiego obrzędu dziadów. Ksiądz rozpoznaje w Widmie swojego byłego ucznia, Gustawa.

Bohater opowiada o swojej miłości do ukochanej, a także o ich cierpieniu wywołanemu rozstaniem. Ponadto poświęca część opowieści na wspomnienia wesela po ślubie kobiety z wysoko urodzonym, bogatym mężczyzną. To właśnie to wydarzenie pchnęło go do samobójstwa.

By udowodnić Księdzu, że jest tylko widmem, wbija sztylet w swoją pierś. Gdy rozpoczyna się trzecia godzina (godzina przestrogi) Ksiądz sprzeciwia się pogańskim praktykom, dając wyraz racjonalistycznemu poglądowi na świat. W wyniku takiego obrotu wydarzeń Gustaw znika, mówiąc słowa nawiązujące do moralnych pouczeń z cz. II.

Co jeszcze wiemy o tej części?

• Jej akcja – podobnie jak w przypadku cz. II – ma miejsce w nocy z 1 na 2 listopada, czyli Dzień Zaduszny, jednak autor nie informuje czytelnika, który to rok. Podejrzewa się jednak, iż autor umieścił wszystkie wydarzenia w latach sobie współczesnych.
• Gustaw, opisując powody, przez które popełnił samobójstwo, wspomina o „książkach zbójeckich”. Miał tu na myśli m.in. Cierpienia młodego Wertera Goethego. We wspomnieniach bohatera była ona już dobrze znana.

• Miejscem akcji tej części jest mieszkanie greckokatolickiego księdza, wdowca, który mieszka samotnie z dwójką dzieci.
• Akcję całego dramatu Mickiewicz zamknął w trzech godzinach, między dziewiątą wieczorem a północą: godzina pierwsza=miłości, godzina druga=rozpaczy, godzina trzecia=przestrogi.

Kim jest Gustaw?

Jest głównym bohaterem cz. IV, pojawia się jako zjawa, duch powrotny, być może upiór. Jest przykładem bohatera romantycznego, o czym świadczy przede wszystkim jego biografia. Cechuje go egotyzm – skupia się wyłącznie na swoich własnych przeżyciach, analizuje je, postrzega rzeczywistość przez pryzmat osobistych doświadczeń. Cechy łączące Wertera i Gustawa: postrzeganie świata przez pryzmat poezji i marzeń, kult miłości jedynej i wiecznej, samotność, bunt wobec otaczającego świata, nieszczęśliwa miłość, obłęd, samobójstwo. Gustaw, nie mogąc znieść widoku szczęścia ukochanej u boku innego mężczyzny – popełnił samobójstwo. Jego pokutą jest wracanie w Zaduszki na ziemię, co sprowadza na niego kolejną falę cierpienia.

Miłość romantyczna

Dziękuję za Waszą pracę!

Pani od polskiego