ZWYCZAJE WIELKANOCNE W POLSCE

Zwyczaje Wielkanocne w Polsce

Autor: Kacper Rydel

1. Zajączek Wielkanocny

Skojarzenie zająca z Wielkanocą sięga kilka wieków wstecz, kiedy to pojawiły się obrazki przedstawiające te zwierzątko w sąsiedztwie jajek wielkanocnych. Nie wiadomo jednak do końca, gdzie jest źródło tej symboliki. Na ten temat krążą różne teorie, spośród których najbardziej popularne są dwie. Pierwsza – że jest to nawiązanie do tradycji składania podatków w naturze. Druga – że pojawienie się tego zwierzęcia niejako zwiastuje wiosnę, a przecież Wielkanoc to jest święto ściśle związane z tą porą roku. Nie bez znaczenia może być też fakt, że kiedyś w Anglii tuż po świętach wielkanocnych rozpoczynał się sezon polowań na zające. W Polsce pewien związek z tradycją zajączka wielkanocnego ma też zwyczaj zwany „zajączek”, popularny w Wielkopolsce i na Śląsku. Nie jest to nasz rodzimy zwyczaj, ale przyszedł do nas z Niemiec. Polega na tym, że po śniadaniu wielkanocnym domownicy udają się na poszukiwanie ukrytych prezentów.

2. Święconka

Tradycja święcenia koszyczków z pokarmem sięga aż XIV wieku, a spowodowały ją względy praktyczne. Kapłani, którzy w okresie Świąt Wielkanocnych odwiedzali domostwa parafian i święcili zastawione jedzeniem stoły, mieli nie lada problem, aby w obliczu rosnącej liczby rodzin zdążyć do każdej z nich. Odwrócono więc role i to wierni zaczęli przychodzić z darami do kościoła, pakując potrawy do wiklinowych koszy. Z czasem kosze stawały się coraz mniejsze i zamieniały w symboliczne koszyczki, a wraz z nimi upraszczano potrawy, ograniczając je do prostych elementów jadłospisu. Nie są to jednak rzeczy przypadkowe, ponieważ przy ich wyborze kierowano się ścisłą symboliką. Według tradycji, w koszyczku powinno znaleźć się siedem symbolicznych pokarmów, ale, jak sami zobaczycie, czasami bywa ich więcej.

3. Pisanki

Symbolika jajka wiąże się z licznymi legendami i wierzeniami. Jajo kurze, kacze, przepiórcze czy strusie dawniej znane było jako symbol początku świata, słońca i sił ożywiających przyrodę w okresie wiosennym, a zwyczaj dekorowania jaj znany był już w starożytności. Najstarsze przykłady liczą ponad 5000 lat – są to "pisanki" z Asyrii, a nieco późniejsze pochodzą z Egiptu, Persji, Rzymu i Chin. Niegdyś jaja składano w ofierze bogom, przynoszono na groby, dawano w prezencie oraz używano w celach magicznych. Z biegiem lat, w procesie chrystianizacji, pisankę włączono do elementów symboliki wielkanocnej jako nawiązanie do Zmartwychwstania Pańskiego, w symbolice chrześcijańskiej jajko jest bowiem znakiem nowego życia i przezwyciężenia śmierci. Na ziemiach polskich najstarsze pisanki odnaleziono na terenie dawnego grodu na wyspie Ostrówek w woj. opolskim, a okres ich powstania datowany jest na koniec X wieku.

KONIEC