martwa natura

Tworzenie z natury

Martwa natura

Czym jest tworzenie z natury ?

• Ukazywanie rzeczywistości w dziele sztuki na podstawie bezpośredniej obserwacji otoczenia. Wysoko cenione umiejetności, które były miarą talentu artysty. Obrazy miały być oknem, przez które widz oglada świat.
• Artyści osiągali dobre wyniki w tworzeniu z natury - wykonując szkice kompozycji lub wybranego detalu/ elementu. Do umiejętnego prezentowania rzeczywistości potrzebna jest wiedza na temat budowy ludzkiego ciała i przedmiotów - to pozwala stworzyć portret lub martwą naturę. Żeby namalować/ narysować realistyczny pejzaż - artysta musi mieć wiedzę na temat proporcji np. budowli i perspektywy.
• Dzieła z natury tworzy się, żeby upamiętnić ludzi, zdarzenia, miejsca, wyrazić pochwałę piękna, utrwalić ulotne widoki i wrażenia...
• W sposobie ukazania świata można doszukać się cech stylu danego artysty.

Czym jest tworzenie z natury ?

• Współcześni twórcy wolą przetwarzać rzeczywistość i akcentować własny sposób jej postrzegania, zamiast ją naśladować.
• Martwa natura, pejzaż, portret nadal są tematem w sztuce.

Martwa natura

• jest to malarska lub rysunkowa kompozycja nieożywionych przedmiotów, dobranych ze względów kompozycyjno‑estetycznych lub symbolicznych. Kompozycję mogą stanowić owoce, warzywa, kwiaty, naczynia, zwierzyna łowna, owady oraz przedmioty symboliczne: świece, kielichy, czaszki. Elementy dobierane są w grupy, stanowiące dla artysty okazję do ukazania gry światła i cienia. Niekiedy zawierają także dodatkowe przesłanie metaforyczne lub symboliczne. Przedstawienia przedmiotów codziennego użytku znane były już w starożytnej Grecji i Rzymie: wykonywano je w postaci malowideł ściennych, mozaik i obrazów tablicowych. Od XVIII w martwą naturę zaczęto traktować jako oddzielny temat.

Martwa natura - odmiany

• przedstawienie stołu lub wnętrza kuchni, przypominajace o radości dostatku i ucztowania lub o czasie postu,
• kwiaty,
• elementy wystroju wnętrz np. książek, instrumentów,
• kompozycje z przedmiotów o symbolice związanej z przemijaniem, kruchością życia, VENITAS
• "gabinety osobliwości" ukazujące wnętrza bibliotek, galerie obrazów, cenne zbiory...,
• iluzjonistyczne martwe natury będąco formą zabawy z widzem,
• przedstawienia zwierząt.

Jacopo de’ Barbari - pionier przedstawienia martwej natury jako samodzielnego tematu w malarstwie

Niebanalne zestawienia martwej natury tworzył Giuseppe Arcimboldo.

Martwa natura odrębnym gatunkiem malarskim

Martwa natura odrębny gatunek malarski

• Od XVII w. W tej dziedzinie przodowali Holendrzy i Flamandowie. Opisując malowane przedmioty używali określenia ciche życie. Francuzi i Włosi nazywali takie obrazy martwa natura. Takie określenie funkcjonuje również w języku polskim. Termin ciche życie w odniesieniu do martwej natury był wynikiem wnikliwej analizy malowanych przedmiotów: szklanych kielichów, srebrnych lub ceramicznych naczyń, owoców. Chodziło o stworzenie wrażenia, że poszczególne przedmioty – oddziałując na siebie swoją bliskością, barwą, migotaniem światła lub rzucanym cieniem – w pewien sposób żyją. Towarzyszyło temu przekonanie, że chociaż są one kruche i podlegają upływowi czasu, to jednak utrwalone na obrazach przetrwają wieki.

• Celem malarzy w XVII w. było stworzenie takiego przedstawienia martwej natury, które byłoby nie tylko „ucztą dla oka” (czyli cieszyło widzów swoim pięknem), ale także pobudzało apetyt biesiadników. W malarstwie holenderskim popularne były obrazy ukazujące śniadania. Tworzący je artyści musieli wykazać się dużymi umiejętnościami warsztatowymi, przede wszystkim zdolnością odwzorowania faktury i barwy obiektów, tak aby powstała iluzja rzeczywistego istnienia przedmiotów. Wymagało to właściwego doboru podobrazia, odpowiedniego rodzaju farb i sposobu ich nakładania. W tego typu martwych naturach ważne było oddziaływanie na zmysły odbiorców. Chodziło o to, aby widzowie niemal poczuli zapach i smak potraw.

Kompozycje kwiatowe.

• Również w XVII w. zaczęto komponować martwą naturę z kwiatów. Tego rodzaju przedstawienia były szczególnie popularne w Holandii, której mieszkańcy namiętnie uprawiali i kolekcjonowali cenne gatunki kwiatów. Cechowały się one bogatą symboliką. Wyrwane, zwiędłe rośliny były oznaką tymczasowości dóbr ziemskich, skupione wokół nich owady (takie jak muchy, ważki czy chrząszcze) przedstawiały zło, motyle – ponieważ wychodziły z kokonów – były symbolem zbawienia i zmartwychwstania. Jednym z pierwszych malarzy tego nurtu był Jan Brueghel Starszy zwany Aksamitnym.
• Obecność kwiatów na obrazach z tamtych czasów wynikała min. z tego, że niektóre z roślin były bardzo rzadkie i drogie. Poza tym naturalne kwiaty szybko więdły, stąd wiele osób chciało posiadać chociaż obraz, przedstawiający piękne, ale niedostępne i szybko przemijające okazy.

Przekazanie treści umoralniających.

• Kompozycje martwej natury były również nośnikiem treści umoralniających. W ten sposób zwracano uwagę na kruchość ludzkiego życia, ulotność zmysłowych uciech, przemijanie czasu. Tego rodzaju przedstawienia określa się mianem vanitas. Ich występowanie nasiliło się w XVII w., który był czasem wyniszczających Europę wojen, konfliktów religijnych, klęsk głodu i dżumy. Dramatyczne wydarzenia skłaniały do namysłu nad kruchością życia i nieuchronnością śmierci.

Symboliczny autoportret.

• Niekiedy martwa natura stanowiła symboliczny autoportret artysty – metaforę jego sytuacji duchowej. Tak było w przypadku dzieła Vincenta van Gogha Krzesło Vincenta z Arles z fajką. Zwykłe, puste krzesło z leżącymi na nim fajką i tytoniem, było symbolem codzienności i odnosiło się do afirmowanej przez artystę postawy prostoty i skromności. Fajka i tytoń sugerowały, że malarz przebywa gdzieś w pobliżu.

Impresjonizm.

• Jeden z mistrzów malarstwa, Paul Cézanne, dążył do maksymalnie obiektywnego oddania malowanych przedmiotów, tak aby – według słów artysty – stać się ich echem. Cézannowi nie chodziło jednak o wierne odtworzenie przedmiotów, ale szczególnie rozumiany obiektywizm, który nie był tożsamy z realizmem. Dlatego o jego kompozycjach mówiono: Wraz z Cézanne’em jabłka tracą całkowicie swój jadalny charakter, stają się naprawdę rzeczami.
• Impresjoniści uczynili z martwej natury jeden z najważniejszych tematów malarstwa. W swoich pracach starali się oddać pierwsze wrażenie widzianego przedmiotu.

Zadanie na następną lekcję

• Mój pomysł na martwą naturę.
• Wybierz z otoczenia najbardziej interesujace przedmioty - ustaw z nich martwą naturę.
• Zwróć uwagę na kształty, barwy, fakturę... wykonaj szkic tej kompozycji.
• Użyj szkicu do przedstawienia martwej natury w następujący sposób:
• Użyj kontrastowych barw, aby podkreślić różnice między poszczególnymi elementami.

Jeśli nie masz możliwości ustawienia własnej martwej natury, wykonaj szkic fragmentu obrazu znalezionego w albumie lub Internecie. Możesz także skorzystać ze zdjęcia znajdujacego się w podręczniku - Do dzieła!