Powieść jako gatunek literacki

"Powieść to zwierciadło przechadzające się po gościńcu." (Stendhal) Jak rozumiesz te słowa?

POWIEŚĆ – gatunek epicki pisany prozą o rozbudowanej, wielowątkowej fabule. Kluczową rolę odgrywa tu narracja i świat przedstawiony.

NARRACJA -sposób opowiadania w dziele literackim.

TYPY NARRATORA: • NARRATOR WSZECHWIEDZĄCY – „bóg” świata przedstawionego. Wie o bohaterach, motywach ich działań i ich działaniach oraz opisanych w powieści wydarzeniach absolutnie wszystko. Opowiada w 3.osobie liczby pojedynczej lub mnogiej. • NARRATOR BEZPOŚREDNI - w 1 osobie l.poj. lub mnogiej. Jest uczestnikiem zdarzeń, najczęściej jedną z postaci. • NARRATOR ŚWIADEK – w 1 os. l.poj. lub mnogiej. widział wszystko, ale noe uczestniczył w wydarzeniach, więc nie wie wszystkiego. • NARRATOR UKRYTY – narrator „w czapce niewidce”; historia opowiedziana tak, że nie odczuwamy obecności narratora.

WĄTEK – ciąg zdarzeń o więzi przyczynowo – skutkowej, skupionych wokół jednej postaci lub kilku, ale dotyczących ich wzajemnej relacji. • WĄTEK GŁÓWNY – wątek dotyczący głównego bohatera/ bohaterów • WĄTEK POBOCZNY – dotyczący bohaterów drugoplanowych

AKCJA – główne wydarzenia powieści (lub innego dzieła literackiego)

FABUŁA – wszystkie wydarzenia powieści, łącznie z tymi, które działy się przed akcją właściwą (retrospekcje) lub po jej zakończeniu.

ŚWIAT PRZEDSTAWIONY – opisana w powieści (lub innym dziele literackim) rzeczywistość: fabuła, postacie, tło historyczne, sceneria.

RODZAJE POWIEŚCI XIX – WIECZNEJ: • tendencyjna (E. Orzeszkowa „Marta”) • dojrzałego realizmu (F. Dostojewski „Zbrodnia i kara”, H. Balzac „Ojciec Goriot”, B. Prus „Lalka”, E. Orzeszkowa „Nad Niemnem”) • naturalistyczna (E. Zola „Germinal”, G. Flaubert „Pani Bovary”)