Kl. VIII Tornada i cyklony

Tornada i cyklony tropikalne w Ameryce Północnej

Cel lekcji: Poznasz czym są tornado i cyklon tropikalny, jak powstają oraz dowiesz się gdzie występują i jakie sa ich skutki

NaCoBeZu:

Uczeń identyfikuje skutki występowania tornad i cyklonów tropikalnych w Ameryce Północnej

Wyrwane z fundamentów budynki, zniszczone, porozrzucane samochody i ofiary w ludziach to najczęstsze skutki tornad oraz cyklonów tropikalnych

Mechanizm powstawania tornad

Tornado - traba powietrzna występująca w Ameryce Północnej czyli gwałtownie wirująca kolumna powietrza

Powstaje kiedy gorące i wilgotne powietrze znad Zatoki Meksykańskiej napotyka zimne i suche powietrze znad Gór Skalistych

Tornada zaobserwowano na każdym kontynencie oprócz Antarktydy jednak najwięcej tornad rocznie notuje się w Stanach Zjednoczonych.

Mechanizm powstawania tornad

Tornda mają postać ciemnego leja połączonego szerszym końcem z chmurą burzową

Między jego centrum a skrajem występuje bardzo duża różnica ciśnienia atmosferycznego

Jest przyczyną powtawania wiatru, którego prędkość może przekraczać nawet 400km/h

Mechanizm powstawania tornad

Najwięcej tornad - ponad tysiąc rocznie - występuje w Stanach Zjednoczonych, głównie w tak zwanej Alei Tornad

Jest to pas o szerokości około 650 km, ciągnący się między Teksasem a Dakotą Południową

Jak wygląda tornado?

W jego górnej części zachodzą wyładowania atmosferyczne, a dolna część jest zwykle otoczona chmurą pyłu i odłamków różnych przedmiotów

W Stanach Zjednoczonych tornado ma przeciętną średnicę 150 m

Skutki tornad

Tornado ma stosunkowo niewielkie rozmiary i przemieszcza się na odległość do kilkudziesięciu kilometrów

Dlatego czasami istnieje mozliwość ostrzeżenia ludzi znajdujących sie na jego trasie

Skutki tornad zależą od ich siły - poziom intensywności tornada określa się na podstawie skali EF czyli ulepszonej skali Fujity

Skutki tornad

Tornada klasyfikowane są w niej w kategoriach od EF0 do EF5 zależnie od prędkości wiatru i rozmiaru dokonywanych zniszczeń

W ekstremalnych przypadkach, gdy tornado ma kategorię EF5, szkody spowodowane jego przejściem moga być ogromne

Należą do nich nie tylko znizczenia dokonywane przez wiatr, lecz także porwane przez wir duże obiekty, np.pojemniki na śmieci, samochody czy drzewa.

Powstawanie i budowa cyklonów tropikalnych

Cyklon tropikalny to głeboki ośrodek niskiego ciśnienia atmosferycznego

Tworzą się nad silnie nagrzanymi oceanami w obszarach międzyzwrotnikowych ( oprócz bezpośredniego sąsiedztwa równika)

Aby mogły powstać temperatura wody musi przekraczać tam 25 stopni C i być wyższa od temperatury powietrza. Cyklon tropikalny przypomina olbrzymi wir

Powstawanie i budowa cyklonów tropikalnych

W jego centralnej części znajduje się oko cyklonu

Ma ono średnicę od 20 do 30 km (brak w nim opadów, wiatr jest słaby, a niebo pozostaje prawie bezchmurne) Wokół oka cyklonu wystepuje strefa potężnych chmur kłębiastych, towarzyszą im burze i gwałtowne ulewy oraz bardzo silne wiatry Ogromna różnica ciśnienia atmosferycznego między okiem cyklonu a skrajem wiru sprawia, że prędkość wiatru dochodzi nawet do 300 km/h

Im bliżej oka cyklonu tym siła wiatru jest wieksza

Czy cyklon sie przemieszcza?

Cyklon tropikalny to ogromny układ niskiego ciśnienia, który niestety może się przemieszczać na odległość nawet kilku tysięcy kilometrów

Powstanie i budowa cyklonów tropikalnych

• Aby szybciej identyfikować cyklony tropikalne i wydawać ostrzeżenia dla zagrozonej ludności, cyklonom nadaje się imiona
• Np na północnym Atlantyku cyklonom nadaje sie naprzemiennie imiona męskie i żeńskie, które są ułożone w porządku alfabetycznym
• Imiona natragiczniejszych w skutkach cykllonów ( np. Ktarina, Irene, Sandy) sa wycofywane

Czy cyklony wsytepuja tylko w Ameryce?

Nie - w innych częściach świata również Nosza jednak różne nazwy, np. na zachodnim Atlantyku i wschodnim Pacyfiku sa to Huragany na północno- zachodnim Pacyfiku - Tajfuny w rejonie Zatoki Bengalskiej, Morza Arabskiego i w południowej części Oceanu Indyjskiego - Cyklony na północno zachodnich i północno - wschodnich wybrzeżach Australii - Willy -Willy

Skutki cyklonów tropikalnych

Największe cyklony tropikalne powodują wiele ofiar w ludziach oraz olbrzymie szkody materialne, szacowane na dziesiatki miliardów dolarów Są one tak dotkliwe, ponieważ wystepują na obszarach o dużej gęstości zaludnienia i rozwinietej infrastrukturze.

Subtitle

Na wielkość szkód wywołanych cyklonami tropikalnymi wpływają trzy główne czynniki:

Ogromna prędkość i sił awiatrów, które sprawiają, że zniszczone sa na przykład całe budynki

Intensywne opady, których wielkość w ciągu kilku dni może wynieść nawet kilka tysięcy milimetrów

opady przyczyniaja się do powstawania powodzi i podtopień, w wyniku których sa niszczone na przykład uprawy

Uderzająca w tereny nadmorskie fala powodziowa - może mieć ona nawet kilka metrów wysokości

Skutki cyklonów tropikalnych

Latem 2017 r. huragan Harvey i wywołane przez niego powodzie spowodowały zniszczenia oszacowane na ponad 150 mld USD Była to najkosztowniejsza katastrofa naturalna w historii USA Cyklony tropikalne przemieszczaja się z niedużą prędkością wynoszącą do 40 km /h Pozwala to na ostrzeżenie ludności zagrożonych terenów o nadejściu cyklonu i zorganizowanie ewakuacji z najbardziej zagrozonych miejsc

Skutki cyklonów tropikalnych

W celu określenia siły cyklonów opracowano pięciostopniową skaę Saffira- Simpsona

Uwzględni a ona prędkość wiatru, wysokość fali powodziowej, ciśnienie atmosferyczne w centrum cyklonu oraz potencjalne zniszczenia

Huragan Katrina 2005 rok

Dziekuję !!!

• dziś nauczyłem się, że...
• zrozumiałem,że...
• zaskoczyło mnie
• dziś osiągnąłem założony cel bo....