Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja

Sejm Wielki i Konstytucja 3 Maja

REFORMY SEJMU WIELKIEGO

1788- 1792

Zamek Królewski w Warszawie

To tu od XVI wieku odbywały się posiedzenia sejmu

Pod koniec lat 80-ych XVIII wieku król Stanisław August Poniatowski oraz obóz patriotyczny po raz kolejny podjęli próbę przeprowadzenia koniecznych reform. Na skutek trudnej sytuacji politycznej caryca Rosji Katarzyna II zgodziła się na zwołanie sejmu zawiązanego pod laską konfederacji – (decyzje zapadały większością głosów.) Marszałkiem został Stanisław Małachowski, jeden z przywódców obozu reform.. Jesienią 1790 r. przeprowadzono nowe wybory do izby poselskiej, dzięki czemu obóz reform uzyskał przewagę. Od tego momentu sejm obradował w podwójnym składzie gdyż posłowie wybrani w 1788 r. nie opuścili obrad. Sejm ten do historii przeszedł jako Wielki gdyż: po pierwsze obradował ostatecznie w podwójnym składzie, po drugie uchwalił przełomowe dla historii Polski reformy.

OBÓZ HETMAŃSKI

na jego czele stali magnaci: Franciszek Ksawery Branicki, Szczęsny Potocki i Seweryn Rzewuski. Chcieli utrzymania dotychczasowego porządku i byli przeciwni jakimkolwiek reformom. Mieli poparcie ambasadora Rosji

obóz patriotyczny

– na jego czele stanęli Stanisław Małachowski, Stanisław i Ignacy Potoccy, Adam Czartoryski i Hugo Kołłątaj. Obóz ten opowiadał się za reformami, unowocześnieniem państwa, uniezaleŜnieniem od Rosji. Uważał, że uda się przeprowadzić reformy przy pomocy Prus.

stronnictwo dworskie

było skupione wokół króla. Na jego czele stał prymas Michał Poniatowski oraz kanclerz Jacek Małachowski. Dążyli do przeprowadzenia reform w oparciu o Rosję, pragnęli umocnienia władzy wykonawczej = królewskiej.

Marszałkiem został Stanisław Małachowski

Reformy sejmu

Ustanowiono Prawo o miastach 18 kwietnia 1791 roku

• dopuszczono mieszczan do urzędów
• nadawano im nietykalność osobistą
• prawo do nabywania ziemi
• udział 24 plenipotentów w sejmie z głosem doradczym
• ułatwiono nobilitację

• Zażądano wycofania wojsk rosyjskich z terytorium Polski
• Powołano stałą 100 tys. armię
• wprowadzono stały podatek z dóbr szlacheckich i duchownych
• zniesiono Radę Nieustającą
• utworzono komisje porządkowe cywilno-wojskowe, które usprawniły administrację terenową

24 marca 1791 roku wprowadzono Prawo o sejmikach, które pozbawiało głosu szlachtę gołotę

2 2

Uchwalenie Konstytucji 3 maja

pierwsza w Europie konstytucja "dla dobra powszechnego, dla ugruntowania wolności, dla ocalenia Ojczyzny naszej i jej granic [...] konstytucję uchwalamy i tę całkowicie za świętą , za niewzruszoną deklarujemy

Lorem ipsum dolor sit amet

VIDEO

Autorami konstytucji był król Stanisław August Poniatowski, Ignacy Potocki oraz Hugo Kołłątaj.Konstytucja była Ustawą Rządową – regulowała prawa i obowiązki ogółu mieszkańców oraz zasady organizacji władzy państwowej

+info

Zasady władzy

Władza sądownicza

Władza ustawodawcza

Władza wykonawcza

-sejm dwuizbowy - zwoływany co 2 lata (zawsze gotowy do obrad) - zniesiono liberum veto decyzje zapadały większością głosów - sejm konstytucyjny co 25 lat - senat nie miał inicjatywy ustawodawczej - zakaz zawiązywania konfederacji

a) król - dziedziczny w rodzie Wettniów b) Straż Praw- rząd złożony z prymasa, Ministrów: Policji, Pieczęci, Interesów Zagranicznych, Wojny, Skarbu - każdy akt wychodzący ze Straży Praw w imieniu króla, musiał mieć podpis odpowiedniego ministra -Straży Praw podlegały wielkie komisje: Policji, Wojska, Skarbu, Edukacji Narodowej

-niezawisłe sądy - reorganizacja sądów

Inne ustalenia

- tolerancja religijna, jednak z uprzywilejowaną pozycją kościoła katolickiego - zachowanie szlacheckich swobód wolnościowych - do konstytucji włączono prawo o miastach - chłopi zostali wzięci pod opiekę prawa i rządu - w razie małoletności króla, choroby umysłowej lub pobytu w niewoli, regencję miała sprawować Straż Praw - określono edukację dzieci królewskich - nadano narodowy charakter armii

THANKS!