Copy - Pasożytnictwo

PASOŻYTNICTWO

Co to jest pasożytnictwo?

Pasożytnictwo jest zależnością, w której jeden organizm, czyli pasożyt, żyje kosztem drugiego organizmu, zwanego żywicielem ​tzw. życie cudzym kosztem ​

Pasożyty dzielą się na dwie grupy

Pasożyty zewnętrzne

Czyli takie, które żyją na powierzchni ciał swoich żywicieli np. Kleszcze, pijawki, wszy lub pchły

KLESZCZ

PIJAWKA

WSZA

PCHŁA

Pasożyty wewnętrzne

Czyli te, które żyją wewnątrz ciał swoich żywicieli np. tasiemce, owsiki lub glisty ludzkie

Tasiemiec

Owsiki

Glista ludzka

Przystosowanie do pasożytnictwa

Narządy czepne

U pasożytów zewnętrznych

• przyssawki
• odnóża czepne
• np. kleszcz

U pasożytów wewnętrznych

• przyssawki
• haczyki
• np. tasiemiec

Wytwarzanie substancji chemicznych

U pasożytów zewnętrznych

• Wytwarzanie substancji znieczulających

U pasożytów wewnętrznych

• Ciała pokryte substancjami chroniącymi przed strawieniem

Uproszczona budowa ciała

Pasożytnicze owady nie mają skrzydeł np. pchła

Pasożyty zewnętrzne nie mają narządów zmysłów

Duża ilość potomstwa

Większość pasożytów wytwarza ogromną liczbę jaj, ponieważ nieliczne osobniki osiągają wiek rozrodczy

Pobieranie pokarmu

Pasożyty zewnętrzne

Aparaty gębowe umożliwiają przebicie skóry żywiciela np. komar

Pasożyty wewnętrzne

Brak ukłądu pokarmowego np. tasiemiec

Znaczenie pasożytów w środowisku

Pasożyty osłabiają i zatruwają organizm żywiciela. Przenoszą groźne choroby np. kleszcze- boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu. Powodują one straty w rolnictwie np. buławinka czerwona- jest pasożytem traw i zbóż uprawnych. Powoduje on silne zatrucia ludzi i zwierząt, dlatego zboże zakażone bułąwinką nie nadaje się do wykorzysytania

Buławinka czerwona

Inne straty w roliinictwie

Są one osłabione przez pasożyty, przez to mniej odporne na czynniki chorobotwórcze. Pasożyty także przenoszą choroby wirusowe

Zwierzęta

Zwierzęta domowe, nasze psy lub koty także mogą być zarażone przez pasożyty. Najczęściej pchły lub kleszcze- pasożyty zewnętrzne. Zdarza się tak samo jak u człowieka, że pojawią się np. nicienie lub tasiemce- pasożyty wewnętrzne. Należy wtedy pojechać do weterynarza.

Nicienie pasożytnicze mogą mieć pozytywny wpływ.

Są one wykorzystywane do zwalczania szkodliwych owadów

Np. pomagają one walczyć ze stonką.

Pasożyty działają chorobotwórczo na organizm człowieka. Przenoszą wiele groźnych chorób bakteryjnych i wirusowych. Produkty przemiany materii, wydaliny lub wydzieliny pasożyta, mogą wywierać toksyczny wpływ na organizm człowieka

Niektóre pasożyty mają pozytywny wpływ na człowieka.

Przykładem jest pijawka lekarska

jest ona wykorzystywana do otrzymania hirudyny, substancji zapobiegającej krzepnięciu krwi

Jemioła- wyciąg z pędów liści

Dla drzew jest zagrożeniem, a u człowieka leczy niektóre choroby np. nadciśnienie

Choroby pasożytnicze

Najbardziej niebezpieczne są pasożyty, które stosunkowo niedawno zaatakowały nowego żywiciela. Taki żywiciel nie ma wykształconych mechanizmów obronnych. Po tysiącach lat ustala się swoisty stan równowagi miedzy pasożytem, a żywicielem, wtedy żywiciel toleruje obecność pasożyta, który mu nie szkodzi

Przykładowe choroby

Tasiemiec uzbrojony i nieuzbrojony- zakażenie przewodu pokarmowego, tasiemczyca

Tasiemiec bąblowca- bąblowica

Owsik ludzki- owsica

włosień- włośnica (larwy w mięśniach)

Glista ludzka- glistnica (w przewodzie pokarmowym)

Kleszcz pospolity- borelioza

Wesz głowowa- wszawica

Świerzbowiec ludzki- uporczywe swędzenie skóry

Obrona przed pasożytami

zachowanie higieny

dbanie o swoją odporność (właściwe odrzywianie, ruch, sport)

lekarstwa antybiotyki

używanie środków dezynfekujących

CIEKAWOSTKI

Pluskwy domowe zostały w dużej mierze wytępione w latach 40-tych ubiegłego wieku, jednak od kilku lat obserwuje się ich powrót i rozprzestrzenianie. Przyczyny tego zjawiska są nie do końca jasne, jedną z nich może być uodparnienie się pluskw na pestycydy.

Kandyra (Vandellia cirrhosa) mieszka w rzekach Amazonii i żywi się wyłącznie krwią większych ryb, wpływając do ich skrzeli i przegryzając ich naczynia krwionośne. W ciągu minuty zaspokaja głód i odpływa w poszukiwaniu nowej ofiary, którą znajduje przez zapach amoniaku wydzielany ze skrzela podczas oddychania.

Larwy tasiemca rozwijają się w mięśniach roślinożernych zwierząt, dlatego ludzie najczęściej zarażają się nim jedząc surowe mięso. Jego jaja mogą również znajdować się na owocach i warzywach, dlatego tak ważne jest, aby je dokładnie myć przed spożyciem.