kl.6 Ostatnia wolna elekcja i I rozbiór Rzeczypospolitej

Ostatnia wolna elekcja i I rozbiór Rzeczypospolitej

Stanisław August Poniatowski objął tron przy wsparciu Rosji, a dokładnie - jej carycy Katarzyny II. Nie jest tajemnicą, że króla i carycę w przeszłości łączyły osobiste relacje. Sama elekcja króla odbyła się po wprowadzeniu do Warszawy wojsk rosyjskich, a koronacja nowego króla miała miejsce 25 listopada 1764 r. tj. w dniu św. Katarzyny. W ten sposób Stanisław August Poniatowski w oczywisty sposób oddał hołd swojej protektorce.

Portret Stanisława Augusta Poniatowskiego w stroju koronacyjnym

Reformy, czyli zmiany mające na celu polepszenie funkcjonowania państwa, przeprowadzone w początkowym okresie panowania Stanisława Augusta, nie spodobały się jego protektorce Katarzynie II. Rosja coraz mocniej ingerowała w sprawy Polski. Robiła to poprzez przekupstwo ważnych polityków, którzy mieli działać na jej korzyść, ale także poprzez wprowadzanie wojsk rosyjskich na terytorium Rzeczpospolitej.

Caryca Katarzyna II Wielka

Najważniejsze reformy sejmu konwokacyjnego

– zniesienie jednomyślności (ograniczenie liberum veto) w sprawach skarbowych i wojskowych – ograniczenie kompetencji hetmanów i podskarbich poprzez utworzenie komisji skarbowych i wojskowych – zniesienie obligatoryjności instrukcji sejmowych dla posłów – wprowadzenie cła generalnego

Reformy sejmu koronacyjnego

– utworzenie „konferencji króla z ministrami” jako namiastki rządu – powołanie komisji dobrego porządku (skarbu, gospodarki i menniczej)

Działalność Stanisława Augusta Poniatowskiego w pierwszych latach panowania

– reforma armii – utworzenie Szkoły Rycerskiej – 1765 r. – uruchomienie mennicy państwowej – utworzenie Komisji Górniczej – rozwój manufaktur

Brak zdecydowanej reakcji króla na działania Rosji spowodowało, że część polskiej szlachty postanowiła zbuntować się i zawiązać konfederację. Od miejsca jej powstania tj. miasteczko Bar na Ukrainie, konfederację tę nazwano barską.

Konfederacja barska (1768-72) - związek szlachty zawiązany w Barze w 1768 r. w imię obrony niepodległości i Polski, katolicyzmu i dawnych swobód szlacheckich; konfederacja barska była skierowana przeciwko ingerencji Rosji w wewnętrzne sprawy Polski, królowi Stanisławowi Augustowi oraz dysydentom; została zainicjowana i była kierowana przez magnatów - m.in. Adama Stanisława Krasińskiego, Michała Hieronima, Krasińskiego, Michała Jana Paca, Józefa Sapiehę; do głównych dowódców należeli także Józef Pułaski i Kazimierz Pułaski; konfederacja barska objęła swoim zasięgiem Podole i część Ukrainy naddnieprzańskiej; oddziały konfederackie miały charakter improwizowanej partyzantki i były kolejno rozbijane przez wojska carskie - najdłużej konfederaci bronili się w Częstochowie; 3 XI 1771 r. podjęli nieudaną próbę uprowadzenia Stanisława Augusta.

Skutki konfederacji barskiej

– śmierć około 60 tys. ludzi – represje wobec konfederatów (zesłanie na Syberię, przymusowe wcielenie do armii rosyjskiej) – agresja wobec innowierców (zniszczenie kościołów, śmierć duchownych) – wykorzystanie motywu ochrony innowierców przed polską nietolerancją w propagandzie rosyjskiej i pruskiej

Wykorzystując słabość Rzeczypospolitej nasi sąsiedzi postanowili dokonać I rozbioru Polski tj. zagarnęli część terytorium Rzeczypospolitej.