Amatorskie obserwacje astronomiczne

Amatorskie obserwacje astronomiczne

wykonałaNatalia podawczyk

Obserwacje

Obserwacje nieba można prowadzić gołym okiem lub za pomocą lornetki czy lunety. Warto pamiętać, aby niegdy nie patrzeć na Słońce przez lornetkę lub lunetę. Grozi to bowiem utratą wzroku. Najlepszym miejscem do prowadzenia obserwacji nieba jest teren położony z dala od świateł latarnii i domów. Kiedy już znajdzie się odpowiednie miejsce, powinno się przyzwyczaić wzrok do ciemności (zajmuje to około 0,5 godziny).

Gwiazdozbiory

Patrząc na niebo w nocy, możną zauważyć, iż gwiazdy nie wypełniają nieba równomiernie i mają różne jasności. Tworzą one różne wzory. te charakterystyczne układy gwiazd nazywamy gwiazdozbiorami. Większość z nich nazwano już przed kilkoma tysiącami lat. W 1830 roku ustalono ich ostateczną liczbę (88) oraz ich dokładne kształty. Często bywa, że gwiazdy należące do jednego gwiazdozbioru znajdują się w znacznej odległości od siebie.

Ruch gwiazd

Podczas dłuższych abserwacji nieba, można zauważyć, że obraca się ono (wykonuje jeden obrót w ciągu doby). Jedynie Gwiazda Polarna pozostaje nieruchoma. To pozostałe gwiazdy zataczają wokół niej okregi na niebie. W trakcie tego ruchu gwiazdy położone daleko od Gwiazdy Polarnej wchodzą, a później zachodzą (podobnie jak w ciągu dnia dzieje się ze Słońcem). Obserwowany przez nas ruch gwiazd, w tym Słońca, wynika z obrotu Ziemi wokół własnej osi. Na przedłużeniu osi obrotu Ziemi nad biegunem północnym znajduje się Gwiazda Polarna, dlatego to właśnie ona wskazuje północ. Na pułkuli południowej nie ma jednak odpowiednika Gwiazdy Polarnej, gdyż na południowym przedłużeniu osi obrotu Ziemi nie znajduje się żadna jasna gwiazda.

Na naświetlanym przez dłuższy czas zdjęciu widać ślady ruchu gwiazd na niebie

Mapy nieba

Nie da się wydrukować mapy przedstawiającej zawsze obowiązujący układ gwiazd i planet na niebie. Jego wygląd bowiem zmienia się z godziny na godzinę. Jednak dzięki odpowiednim programom komputerowym i aplikacjom możemy obejrzeć mapę nieba na wybrany czas. Pomocna również może się okazać mapa obrotowa nieba. Pozwala ona sprawdzić położenie gwiazd w dowolnie wybranym momencie. Nie zaznacza się na niej planet ani księżyca, ponieważ zmieniają one swoje położenie względem gwiazd. Mapa składa się z dwóch części.

Korzystanie z mapy obrotowej

W celu usatwienia mapy należy obrócić jej ruchomą część tak, aby wybrana data, widoczna w okienku, spotkała się z z godziną, zapisaną na nakładce. Wówczas w wycięciu ukaże się przewidywany obraz nieba. Mapa jest przystosowana do czasu zimowego, zatem podczas obserwacji letnich należy ustawić ją o godzinę wcześniejszą od planowanego terminu. Aby mapa dokłądnie przedstawiała widok nieba w danej okolicy o wyznaczonej godzinie, trzeba uwzględnić poprawkę związaną z długością geograficzną. Różnica jest największa dla miejscowości znajdujących się we wschodniej Polsce (nawet 36 minut).

Szukanie planet na mapie

Znalezienie planet może być trudniejsze, gdyż zmieniają one swoje położenie względem gwiazd. W razie korzystania z mapyorotowej nieba, najpiew trzeba zaznaczyć na niej ołówkiem położenie planety, wyznaczone za pomocą programu komputerowego. W przypadku szybko poruszającej się planety (np. Merkurego) zaznaczenie będzie aktualne przez kilka najbliższych dni, a dla Wenus- około miesiąca. Inne planety poruszają się po niebie wolniej.