1. Helowce Maria Kossak

Helowce

pierwiastki chemiczne 18 grupy układu okresowego:

• hel
• neon
• argon
• krypton
• ksenon
• radon

Wszystkie pierwiastki z tej grupy to niemetale,gazy szlachetne.

Jest po wodorze drugim najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem chemicznym we wszechświecie, jednak na Ziemi występuje wyłącznie w śladowych ilościach, w górnych warstwach atmosfery.

Hel

symbol: He

jest to pierwszy pierwiastek z grupy helowców

Helios znaczy po grecku "Słońce". Odkrycia helu dokonano na słońcu.

lżejszy od powietrza

bezwonny

obojętny chemicznie

występuje zawsze na 0 stopniu utlenienia

Uważano, że hel nie tworzy trwałych związków, jednak w 2017r. międzynarodowemu zespołowi naukowców udało się (pod wpływem wysokiego ciśnienia) utworzyć związek Na2He.

Otrzymywanie helu:

• z gazu ziemnego bogatego w złoża helu
• W Polsce hel otrzymuje się w odazotowni gazu ziemnego w Odolanowie oraz w odazotowni w okolicach Grodziska Wielkopolskiego
• Przeróbka skroplonego powietrza metodą destylacji frakcjonowanej.

Zastosowanie:

• Ze względu na niską rozpuszczalność w osoczu krwi , używany jest jako składnik mieszanki do oddychania w głębokim nurkowaniu

• dawniej helem wypełniano sterowce (chociaż częściej używano do tego celu wodoru). Helem wypełniamy również balony.

• Hel dostarczony do płuc powoduje zmianę wysokości głosu - dzieje się tak, ponieważ częstość drgań w komorze rezonansowej , jaką jest ośrodek mowy, ściśle zależy od gęstości ośrodka, w którym te drgania zachodzą ( prędkość dźwięku w helu jest ok. 3 razy większa niż w powietrzu

Destylacja frakcyjna

frakcjonowana, rektyfikacja

Jeżeli temperatury wrzenia składników mieszaniny nie różnią się zbytnio, prosta destylacja nie doprowadzi do ich rozdzielenia. W takim przypadku należy przeprowadzić destylacje frakcyjną

Można ją określić jako wielokrotną destylację. Najpierw otrzymujemy składniki o najniższej temperaturze wrzenia i stopniowo składniki o coraz wyższej temp. wrzenia.

Typowy zestaw do destylacji frakcyjnej

Neon

symbol: Ne

nazwa pochodzi od greckiego słowa neos, znaczącego "nowy".

bezwonny

bezbarwny

obojętny chemicznie

nie są znane jego żadne trwałe związki chemiczne

otrzymywany przez frakcjonowaną destylację skroplonego powietrza

Stosuje się go do napełniania lamp jarzeniowych (dających czerwone lub pomarańczowoczerwone światło), fotodiod, uzyskiwania niskich temperatur oraz w mieszaninie z helem, występuje w laserach.

Argon

Symbol: Ar

bezbarwny i bezwonny gaz

Karol Olszewski

Nazwa pochodzi od greckiego słowa argon, co znaczy "nieaktywny". Argon jest chemicznie obojętny i praktycznie nie wchodzi w związki.

Skroplenie argonu (a także jego zestalenie) zostało dokonane po raz pierwszy przez polskiego fizyka i chemika Karola Olszewskiego w 1895 roku.

Zastosowanie: jest stosowany podczas spawania, wypełnia się nim dyski w komputerach, wykorzystuje się go do wypełniania szyb w oknach zespolononych.

Krypton

Symbol: Kr

niemetal, bezbarwny, bezwonny gaz

Nazwa pochodzi od greckiego słowa kryptos, znaczącego "ukryty". Krypton występuje w atmosferze w bardzo niewielkich ilościach.

Otrzymywanie: destylacja frakcjonowana powietrza, rozpad promieniotwórczych rud uranu

Występuje na 0, 2 i 4 stopniu utlenienia

Reaguje tylko z gazowym fluorem tworząc fluorki kryptonu

Ma zastosowanie w wypełnianiu żarówek o dużej mocy oraz szyb zespolonych

Ksenon

Symbol: Xe

Nazwa pochodzi od greckiego słowa xenon, znaczącego "obcy". Ksenon jest pierwiastkiem praktycznie obojętnym chemicznie

niemetal, bezbarwny, bezwonny gaz

Otrzymywany w procesie destylacji frakcyjnej powietrza

Występuje na 0, 1, 2, 4, i 6 stopniu utlenienia.

Jest obojętny chemicznie, jednak udało się sztucznie wytworzyć nietrwałe związki: fluorki XeF2, XeF4, XeF6 i tlenek XeO3. Znane są też związki kompleksowe ksenonu. Związki ksenonu są silnymi utleniaczami.

Jest stosowany w produkcji reflektorów samochodowych, w energetyce jądrowej oraz w medycynie podawany drogą wziewną chamuje obumieranie komórek mózgu (np. przy udarze)

Hel, neon, argon, krypton oraz ksenon są składnikami powietrza.

Radon

Symbol: Rn

Jest to pierwiastek promieniotwórczy

Właściwości radonu są stosunkowo słabo znane, ze względu na jego wysoką radioaktywność. Radon należy do grupy gazów szlachetnych, które z definicji powinny być chemicznie obojętne. Mimo to znanych jest kilka jego związków na różnych stopniach utlenienia. Są to m.in. fluorki RnF2, RnF4, RnF6 oraz chlorek RnCl4. Ze względu na nietrwałość samego radonu nie mają one żadnych zastosowań.

schłodzony do punktu zamarzania (−71 °C), nabiera barwy żółtej, a poniżej −180 °C staje się pomarańczowo-czerwony. Emituje również intensywną poświatę, będącą efektem jego radioaktywności.

W medycynie stosuje się go w tzw. kąpielach radonowych, które pomagają w leczeniu cukrzycy, chorób stawów, chorób tarczycy i rehabilitacji chorób reumatycznych.

Szkodliwe promieniowanie

Przedawkowanie radonu lub stała praca przy kopalniach, gdzie występują silne emanacje radonu wpływa niekorzystnie na zdrowie. Szkodliwe efekty działania radonu polegają na uszkadzaniu struktury chemicznej kwasu DNA, co wywołuje rozwój komórek rakowych . Powoduje to np. zachorowania na raka płuc wśród górników.

Krótki filmik o helowcach

Dziękuję za uwagę!

- Maria Kossak

źrodła: edunauka.pl szkolnictwo.pl pl.wikipedia.org