Wielkanocne tradycje

Wielkanoc

tradycje i zwyczaje

Symbole Wielkanocy

Recipe 3

Recipe 2

Recipe 1

Recipe 5

Recipe 4

Recipe 6

Wielki Tydzień

Wielki Czwartek, Wielki Piątek, Wielka Sobota

Poniedziałek Wielkanocny

Niedziela Palmowa

Niedziela Wielkanocna

Niedziela Palmowa

• odbywają się uroczyste procesje z palmami i święcenie palm(na pamiątkę triumfalnego wjazdu Jezusa do Jerozolimy)
• palmy to symbol życia i sił witalnych, dawniej ludzie przypisywali im także właściwości lecznicze i magiczne(poświęconymi palmami ludzie bili się dla zdrowia,

połykali także pączki gałązek wierzbowych, żeby zapobiec bólom gardła i przeziębieniom)

• poświęconą palmą można pokropić dom/mieszkanie, a potem powiesić nad drzwiami wejściowymi (ma to przynieść błogosławieństwo i chronić od zła)
• w niektórych regionach Polski ludzie wbijali palmy w ziemię w polu/ ogrodzie, żeby uchronić uprawy przed gradem i szkodnikami

Tradycyjne palmy

• zrobione z gałązek, ziół, zboża
• tradycyjnie powinny się w nich znaleźć gałązki wierzbowe (symbol życia i zmartwychwstania) obsypane puszystymi baziami oraz inne tzw. rośliny wiecznie zielone (tuje, bukszpan, cis itp.).
• do dekoracji: wstążeczki, sztuczne lub żywe kwiaty

Pucheroki

• przebrane w wysokie czapy ozdobione kolorową bibułką i usmarowane sadzą dzieci chodzą po wsi, wygłaszają zabawne oracje i zbierają do koszyków jajka i smakołyki

• zwyczaj obchodzony w Niedzielę Palmową w Krakowie i okolicznych wsiach
• nazwa pochodzi od łacińskiego słowa puer, czyli chłopiec

Wielki Czwartek

• Wielki Czwartek to dzień, w którym wspomina się Ostatnią Wieczerzę
• w tym dniu milkną kościelne dzwony
• w niektórych wsiach do dziś zachował się stary zwyczaj palenia (niszczenia, wieszania, topienia) Judasza, zwyczaj ten przypomina rytuał topienia Marzanny, związany z kultem wypędzania zimy

Wielki Piątek

• Wielki Piątek to dzień żałoby i postu, w kościołach panuje cisza i nie odprawia się mszy - głównym elementem liturgii jest Adoracja Krzyża
• dawniej mieszkańcy wsi, na znak żałoby, zatrzymywali zegary, zasłaniali lustrai mówili przyciszonym głosem - tak jakby w domu znajdował się zmarły
• Z Wielkim Piątkiem nieodłącznie związane są Misteria Męki Pańskiej - najsłynniejsze widowiska pasyjne odbywają się w Kalwarii Zebrzydowskiej

Pogrzeb żuru i wieszanie śledzia

• dawniej w okresie Wielkiego Postu ludzie nie jedli mięsa, nabiału ani cukru - codzienne pożywienie ludzi ograniczało się do... żuru i śledzi. Na koniec Wielkiego Postu (w Wielki Piątek wieczorem lub w Wielką Sobotę rano) odbywał się tzw. pogrzeb żuru i wieszanie śledzia - symboliczna kara.

• Ludzie wylewali żur z garnków albo głęboko zakopywali go z całym garnkiem.
• Potem wybierali największego śledzia (czasem był to śledź wycięty z drewna lub tektury) i symbolicznie go „wieszali”, czyli przybijali do drzewa

Wielka Sobota

• w ten dzień święcimy pokarmy,z których przygotowuje się w niedzielę śniadanie wielkanocne
• do kościoła zanosimy koszyczki, w których powinny znaleźć się: jajka, chleb, sól, mięso, ser, masło, chrzan i baranek (z cukru lub z ciasta)
• zwyczaj ten ma kilkaset lat

Pisanki

• pisanki - kolorowe, bogato i różnorodnie zdobione jaja - są jednym z najważniejszych symboli Wielkanocy
• dzielone i uroczyście spożywane podczas śniadania wielkanocnego mają zapewnić zdrowie, siłę, pomyślność i płodność
• w zależności od sposobu zdobienia przybierają różne nazwy: pisanki, kraszanki, drapanki, malowanki, ażurki...

Niedziela Wielkanocna

• Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego przypada zazwyczaj na początek wiosny
• rozpoczyna się mszą rezurekcyjną o świcie, połączoną z uroczystą procesją
• po rezurekcji wszyscy udają się na śniadanie wielkanocne przygotowane z poświęconych pokarmów
• tradycją jest także dzielenie się jajkiem i składanie sobie życzeń

Śniadanie wielkanocne

tradycyjne potrawy na wielkanocnym stole to: - chleb -jajka- kiełbasy i wędliny- chrzan - sól i pieprz - babka drożdżowa, mazurek, sernik

na wielkanocnym stolenie może też zabraknąćżuru z kiełbasąi jajkiem oraz sałatki jarzynowej z majonezem

Prezenty od zajączka

W niektórych regionach popularny jest zwyczaj szukania prezentów od wielkanocnego zajączka. Po zakończeniu śniadania w Wielką Niedzielę domownicy wychodzą z domów i szukają ukrytych wcześniej przez zajączka niespodziane -, drobnych upominków i słodyczy. Schowane są one zwykle w ogrodzie pod krzakami lub pod drzewami.

Lany Poniedziałek /Śmigus-Dyngus

Początkowo nazwą dyngus określano zwyczaj zbierania datków, stanowiący jednocześnie formę wykupienia się od oblewania.

Z czasem pierwotne znaczenie tych słów zatarło się, a połączenie tych określeń dało nazwę dla popularnego zwyczaju polewania wodą.

Słowo śmigus oznaczało natomiast uderzenie gałązką.

Siuda Baba

• dawny, polski zwyczaj ludowy obchodzony w Poniedziałek Wielkanocny, który współcześnie zachował się jedynie w podkrakowskich wsiach
• Siuda Baba to mężczyzna przebrany za usmoloną kobietę w podartym ubraniu, który chodzi od domu do domu, zbiera datki i szuka młodych panien, by wysmarować je sadzą

Rękawka

• polski zwyczaj wielkanocny obchodzony w Krakowie we wtorek po Wielkanocy, pierwotnie nawiązujący do słowiańskiej tradycji wiosennych Dziadów
• do tradycji Rękawki należało m.in. rzucanie oraz toczenie jaj, symbolu nowego życia

• co roku pod krakowskim Kopcem Krakusa można przenieść się w czasie i zobaczyć, jak wyglądało życie w średniowiecznych osadach, potyczki zbrojne oraz tradycyjne obrzędy odprawiane z okazji nadejścia wiosny