Żydzi jako grupa etniczna

Żydzi... mieszkańcy Judy

Index

Video

Historia

Wstęp

Obrzezanie

Mapa

Religia

Kultura

Stroje

Święta

Uroczystości

Inne

Dziękujemy

"Kraj nasz jest głównym siedliskiem najstarszego i najbardziej tajemniczego ze wszystkich narodów, narodu izraelskiego. Na ziemiach polskich przeznaczenie związało ściśle dwie narodowości, na pozór tak sobie obce".

Autor ~A. Mickiewicz

Wstęp

Żydzi mieszkająca w różnych państwach na świecie, także w Polsce mniejszość etniczna. Obecnie najwięcej ich mieszka w Izraelu i Stanach Zjednoczonych. Żydzi to wyznawcy judaizmu – pierwszej religii na świecie zakładającej wiarę w jednego Boga. Judaizm to wiara oparta na treści Biblii Hebrajskiej, zwanej przez chrześcijan Starym Testamentem. Tora, Pięcioksiąg Mojżesza to dla Żydów najważniejsza część Biblii i podstawa nauczania judaizmu.

HISTORIA

Żydzi mieli pochodzić od ok. 1800r. p.n.e. przywędrował z UR w Mezopotamii do Ziemi Kanaan. Mieszkali oni w swoim kraju, nazywanym dziś krajem Izraela, Palestyną i Ziemią Świętą, gdzieś od XIII wieku przed Chrystusem. Wtedy kraj ten zwał się Kanaanem.

Żydzi w Polsce

Historia Żydów w Polsce liczy tysiąc lat. Dziesięć wieków minęło, od kiedy żydowscy kupcy z zachodu i południa Europy zaczęli przybywać na ziemie polskie. W kolejnych stuleciach żydowscy przybysze zostali współtwórcami państwa polskiego. Przyczyniali się do jego rozwoju ekonomicznego, wzbogacali kulturę, wrośli w krajobraz polskich miast i miasteczek. Koegzystencja Żydów i Polaków w jednym kraju miała różne oblicza. Nie zawsze polscy mieszkańcy życzliwie odnosili się do żydowskich sąsiadów. ​

HOLOCAUST

Holocaust jest najczęściej określany jako zagłada narodu żydowskiego. W języku hebrajskim jego odpowiednikiem jest ,,Szoa"- ,,całkowita zagłada". Wyniszczenie narodu żydowskiego było jednym z najważniejszych elementów zbrodniczej polityki nazistowskiej, która stała się oficjalną doktryną państwa niemieckiego w latach trzydziestych XX wieku. Po dojściu do władzy NSDAP i Adolfa Hitlera stopniowo wprowadzano antysemickie rozwiązania o charakterze administracyjno-prawnym. .

Wykres

Dane jest ile osób zgineło w skutek Holocaustu w niemieckich obozach zagłady.

Krótko na temat Holocaustu

Religia

Judaizm – religia Żydów, jest religią monoteistyczną, opierającą się na wierze w jednego Boga Jahwe. Jej założycielem był Mojżesz, wyprowadzający Izraelitów z Egiptu. To od jego imienia judaizm bywa nazywany również religią mojżeszową lub mozaizmem​

Żydowska chanuka i tora

Gwiazda Dawida

Ten sześcioramienny znak symbolizuje, że Bóg rządzi wszechświatem i chroni nas we wszystkich sześciu kierunków: północy, południu, wschodzie, zachodzie, górze oraz dole – zaś środek – heksagram – zapewnia nam wymiar duchowy. Wraz z powstaniem państwa Izrael w 1948 r. jak już wcześniej wspomnieliśmy – w tym roku oficjalnie przyjęto flagę Izraela. W tym czasie Gwiazda Dawida stała się czymś więcej niż symbolem narodu żydowskiego, stała się symbolem państwa Izrael.

Synagoga

Żydowski dom modlitwy, nie jest świątynią. To miejsce nie tylko modlitw, ale także zgromadzeń religijnych i zebrań społecznych gmin żydowskich. W synagodze obowiązuje podział według płci. Mężczyźni muszą założyć nakrycie głowy zwane jarmułką.

Mapa

Żydzi nie mają swojego kraju, są oni rozmieszczeni po całym świecie.

W Polsce

Spis z 1921 r., który stanowi swoistą „fotografię zbiorową” ludności Polski w okresie odzyskania niepodległości, wykazał 2 771 949 osób wyznania mojżeszowego na 27 177 000 mieszkańców (10,20%). Z kolei, w 1931 r. wyznanie mojżeszowe zadeklarowało 3 113 900 osób na ogólną liczbę 32 107 000 mieszkańców (9,76%).

OBRZEZANIE

Po narodzinach chłopca, w ósmym dniu życia, następuje jego obrzezanie (akt wycięcia części napletka). Jest to znak zawarcia przymierza Boga z Abrahamem, a tym samym z całym Narodem Wybranym. ​

ŚWIĘTA ŻYDOWSKIE

Szabat

Chanuka

PURIM

Najważniejszym dniem w tygodniu jest dla wyznawców judaizmu szabat. Jest to święty dzień, wolny od pracy, upamiętniający dzieło stworzenia świata. Rozpoczyna się w piątek wieczorem zapaleniem przez gospodynię przynajmniej dwóch świec i kończy w sobotę wieczorem. W szabat mężczyźni udają się do synagogi na modlitwy; kobiety nie mają takiego obowiązku.​.

Zwana inaczej Świętem świateł. Trwa 8 dni, upamiętnia cudowne wydarzenia w trakcie żydowskiego powstania Machabeuszy, kiedy po poświęceniu świątyni niewielka ilość oliwy paliła się przez 8 dni. Najważniejszym obrzędem tego dnia jest zapalenie chanukiji​.

Jest świętem upamiętniającym uchronienie ludności żydowskiej od zagłady w imperium perskim, ma charakter karnawałowy. Uczestnicy przebierają się za postacie występujące w czytanej w tym dniu Księgi Estery​

+info

+info

Stroje

Tradycyjny strój żydowski, męsi składa się z:

Chałat

Jarmułka

Kittel

Mónica

Stroje

Tradycyjny strój kobiecy składa się z:

Pieśni Żydowskie

Tradycyjna kuchnia żydowska

CHALLAH

KUGEL

GILLETTE FISH

Ślub żydowski może odbyć się w każdy dzień oprócz szabatu . Obowiązkiem jest spisanie i odczytanie w obecności dwóch świadków umowy małżeńskiej – ketuby. Ketuba reguluje obowiązki pana młodego wobec małżonki i prawa żony w związku małżeńskim. Ślub zawiera się zwykle na dziedzińcu synagogi bądź w domu modlitwy i nauki. Nad młodymi rozstawia się baldachim zwany chupą. Po uroczystości pan młody rozbija nogą kielich, co ma przypominać małżeństwu o kruchości szczęścia i miłości, a także o zburzonej Świątyni Salomona.

Pogrzeb żydowski

Pogrzeb żydowski powinien być zorganizowany w ciągu doby od zgonu. Jego organizacją zajmuje się Chewra Kadisza, czyli bractwo pogrzebowe działające charytatywnie we wszystkich gminach żydowskich. Ciało zmarłego przed pochówkiem jest obmywane, namaszczane i ubierane w biały kitel. Istnieje nakaz chowania do grobu wszystkiego, na czym znalazła się krew nieboszczyka. Na zamkniętą trumnę wysypuje się symboliczne garść ziemi z Izraela. Żałoba, tzw. sziwa, u Żydów trwa siedem dni.​ ​

Kirkut

to najpowszechniej używane przez Polaków określenie na cmentarz żydowski. Pochodzi ono od niemieckiego słowa Kirchhoff – dziedziniec kościelny.

Żydowskie organizacje w polsce

• Fundacja Shalom.
• Stowarzyszenie dzieci Holocaustu.
• Stowarzyszenie Pardes

• Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.
• Stowarzyszenie Żydów Kombatantów i Poszkodowanych w II Wojnie Światowej.

Żydowskie gazety i czasopisma w Polsce

• “Dos Jidisze Wort – Słowo Żydowskie”
• “Jidełe” [jid., Żydek]
• “Midrasz”
• “Głos Gminy Żydowskiej”

• “Cir neeman” (hebr. Wierny posłaniec, 1814),
• “Dostrzegacz Nadwiślański – Der Beobachter an der Weichsel” (1823–24),
• “Jutrzenka” (1861–63)
• “Warszojer Jidisze Cajtung” (Warszawska Gazeta Żydowska, 1867–68)
• “Nasz Przegląd” (Warszawa 1923–39)

+info

Dziękujemy

OPRACOWANIE: MAJA KASPRZAK I JULIA DOMBINIAK