Epoka Gierka

Polska w latach 70. XX wieku.

Z wykorzystaniem materiałów z e-podręczniki i podręcznika do historii "Wczoraj i dziś" dla klasy 8.

Po usunięciu Gomułki, na I sekretarza PZPR wybrano Edwarda Gierka. Premierem został Piotr Jaroszewicz.

Piotr Jaroszewicz

Edward Gierek

Jakie cele chciał osiągnąć Edward Gierek?

1. uspokojenie sytuacji w kraju po fali strajków i wystąpień, 2. nawiązanie poprawnych stosunków z Kościołem katolickim, 3. dążenie do przekształcenia PRL w nowoczesne państwo - budowa "drugiej Polski".

To jak, pomożecie?

Na początku 1971 roku Gierek dążył so uspokojenia sytuacji w kraju. Na jego słynne pytanie: "To jak, pomożecie?" stoczniowcy zgodzili się na zakończenie strajku.

Początki

Pierwsze lata rządów Edwarda Gierka uchodzą za okres liberalizacji życia społecznego, swego rodzaju prosperity gospodarczej, wzrostu stopy życiowej Polaków. Wyraźnie zwiększyła się liczba inwestycji. Niektóre z nich stawały się wizytówką PRL (Port Północny, Huta Katowice).

"Cud na kredyt"

Gierek, zabiegając o zachodni kapitał, robił wszystko, aby wzbudzić zaufanie. Zapowiedział budowę „drugiej Polski” („Aby Polska rosła w siłę, a ludzie żyli dostatniej”). Próbował wprowadzić nowoczesne technologie z Zachodu, miał plany rozbudowy przemysłu. Niestety, zwykle czas realizacji inwestycji był przekraczany. Zakłady wchodziły w fazę produkcji z opóźnieniem. Nie przynosiły zysków, a kredyty trzeba było spłacać. W okresie rządów Gomułki Polska była zadłużona na 0,5 mld dolarów, natomiast za Gierka zadłużenie wzrosło do 65 mld dolarów.

W jaki przemysł inwestowano?

Powstała Fabryka Samochodów Małolitrażowych w Bielsku‑Białej i Tychach, produkująca na włoskiej licencji samochód marki Fiat 126p, który miał być autem dostępnym dla każdego. Zadbano też o ciągi komunikacyjne: w Warszawie wybudowano Dworzec Centralny, powstała także trasa szybkiego ruchu Katowice–Warszawa (popularna do dziś "gierkówka").

Własne "M" - wielka płyta

W okresie gierkowskim zwiększono nakłady na budownictwo mieszkaniowe. Wykorzystywano technologię "wielkiej płyty".

O metodach budowania w żartobliwy sposób opowiada Stanisław Bareja w serialu "Alternatywy 4".

Coca-cola, mały fiat, Pewex

Dla przeciętnego Polaka okres rządów Gierka kojarzył się z towarami wcześniej niedostępnymi. Pojawiła się coca-cola, w sklepach można było kupić cytrusy, pralki, lodówki, kolorowe telewizory. Powstały pewexy, czyli sieć sklepów, w których za dolary można było nabyć zagraniczne towary.

Niepowodzenia gospodarcze

• dewastacja środowiska naturalnego,
• przerwy w dostawie energii elektrycznej spowodowane marnotrastwem,
• ukryte bezrobocie - w przedsiębiorstwach zatrudniano więcej osób niż było to potrzebne, "czy się stoi, czy się leży, 2 tys. się należy",
• upadek rolnictwa - PGR były źle zarządzane i przynosiły straty, a Polska musiała kupować zboże za granicą,
• "przejedzenie" kredytów - przeznaczono je w dużej mierze na konsumpcję, a nie inwestycje,
• niekorzytsny eksport do ZSRS - ruble transferowe.