WIELKI TYDZIEŃ

1. Niedziela Palmowa

2. Triduum Paschalne

3. Wielki Czwartek

4. Wielki Piątek

5. Wielka Sobota

6. Niedziela Zmartwychwstania Pańskiego

NIEDZIELA PALMOWA

W Niedzielę Palmową zaczynają się opisane w Piśmie Świętym wydarzenia dotyczące ostnich dni życia, męki i śmierci Pana Jezusa.

NIEDZIELA PALMOWA

Liturgia Kościoła wspomina tego dnia uroczysty wjazd Pana Jezusa do Jerozolimy, o którym mówią wszyscy czterej Ewangeliści. Uroczyste Msze św. rozpoczynają się od obrzędu poświęcenia palm i procesji do kościoła. Podczas każdej Mszy św., zgodnie z wielowiekową tradycją, czyta się opis Męki Pańskiej (według relacji Mateusza, Marka lub Łukasza. Zwyczaj święcenia palm pojawił się ok. VII w. na terenach dzisiejszej Francji.

Zobacz, jak ludzie witali Jezusa

TRIDUUM PASCHALNECZYM JEST?

Triduum Paschalne, Triduum Sacrum (z łac. triduum – trzy dni) to najważniejsze wydarzenie w roku liturgicznym, którego istotą jest celebracja Misterium paschalnego: męki, śmierci i zmartwychwstania Chrystusa. Rozpoczyna się w Wielki Czwartek uroczystą Eucharystią Wieczerzy Pańskiej, a kończy Nieszporami Niedzieli Zmartwychwstania

WIELKI CZWARTEK

Ten dzień jest wejściem w tajemnicę Wieczernika, gdzie Chrystus ustanowił sakrament Eucharystii i Kapłaństwa.

Jednym z nielicznych sanktuariów chrześcijańskich Jerozolimy, których autentyczności nigdy nie kwestionowano, jest miejsce Ostatniej Wieczerzy - Wieczernik. Dwadzieścia wieków temu był to zwykły, obszerny dom z "salą na górze". Należał do nieznanego dziś wyznawcy Pana Jezusa, który udostępnił budynek Jemu i Jego uczniom w Wielki Czwartek. Podczas pożegnalnej wieczerzy Jezus tu właśnie ustanowił Eucharystię i sakrament kapłaństwa. Po Zmartwychwstaniu przychodził tu "mimo drzwi zamkniętych". Tutaj też na Apostołów zstąpił Duch Święty.

Oto jak dziś wygląda Wieczernik:

LITURGIA WIELKIEGO CZWARTKU

W Wielki Czwartek w lokalnej katedrze, pod przewodnictwem biskupa, odbywa się tzw. MSZA KRZYŻMA ŚWIĘTEGO, w czasie której poświęca się krzyżmo (mieszaninę oleju i balsamu wykorzystywaną przy udzielaniu sakramentów chrztu, bierzmowania, święceń kapłańskich, biskupich, konsekracji kościołów i ołtarzy) oraz oleje chorych i katechumenów. W jej czasie odbywa się także odnowienie przyrzeczeń kapłańskich. Msza ta nie należy do obchodów Triduum Paschalnego.

LITURGIA WIELKIEGO CZWARTKU

Dlatego w wielu kościołach podobnie umywa się nogi mężczyznom. Chcąc pokazać ten znak pokory wszystkim wierzącym. Eucharystia w Wielki Czwartek nie kończy się. Jej kontynuacja jest procesja do ciemnicy, która symbolizuje ogród Oliwny, gdzie trawa adoracja, do której zaproszony jest każdy z nas, aby trwać na modlitwie z Jezusem i apostołami. Ołtarz zostaje ogołocony z wszelkich ozdób i obrusów, na znak ogołocenia Chrystusa.

W kościołach parafialnych odprawiana jest tylko jedna uroczysta msza, nazywana MSZĄ WIECZERZY PAŃSKIEJ. Wieczorem gromadzimy się wokół ołtarza, tak jak Apostołowie w Wieczerniku. Od momentu jej rozpoczęcia kończy się okres Wielkiego Postu i rozpoczyna się Triduum Paschalne. Do uroczystego: Chwała na wysokości Bogu – grają organy, które milkną aż do Uroczystości Paschalnej. W kościele odczytywana jest ewangelia opisująca moment obmycia nóg Apostołom. Jest to znak pokory Jezusa i zaproszenia każdego z nas do udziału w Jego Chwale. W niektórych kościołach księża dokonują obrzędu obmycia nóg dwunastu osobom, który został ustanowiony przez Jezusa w czasie Ostatniej Wieczerzy.

SYMBOLE OBECNE W LITURGII MSZY WIECZERZY PAŃSKIEJ

Obmycie nóg - zwany także "mandatum", przypomina o geście Jezusa, który wykonał wobec Apostołów. Zwykle obmywa się nogi dwunastu mężczyznom, jednak przypadek papieża Franciszka pokazuje, że nie jest to jedyna opcja. Obmył on bowiem nogi kobiecie, do tego muzułmance. Kongregacja Kultu Bożego orzekła, że lokalny biskup miejsca ma prawo regulować przepisy w tej kwestii. Symbol jest bardzo czytelny i wskazuje na uniżenie Jezusa wobec człowieka i bycie sługą.

Wyciszenie dzwonów i dzwonków - podczas pieśni "Chwała na wysokości Bogu" słychać wszystkie dzwony w Kościele, które od tej pory milkną aż do pieśni "Chwała" w czasie Mszy Wigilii Paschalnej. Dzwonki używane w czasie przeistoczenia zostają zamienione na kołatki, o głuchym i mniej przyjemnym brzmieniu. Kościół wycisza się i poważnieje, ponieważ wie, że Chrystus zostaje zdradzony i uwięziony.

SYMBOLE OBECNE W LITURGII MSZY WIECZERZY PAŃSKIEJ

Zdjęcie z ołtarza świec, obrusu, mszału i krzyża - gest ten symbolizuje zakończenie wieczerzy, ale także odarcie Jezusa z szat i pozostawienie Go w samotności, ponieważ ołtarz jest symbolem Chrystusa i Jego ofiary. Aż do Mszy Wigilii Paschalnej ołtarz pozostaje pusty.

Przeniesienie Najświętszego Sakramentu do ciemnicy - po Komunii świętej następuje przeniesienie Pana Jezusa do przygotowanego przedtem tabernakulum znajdującego się w miejscu zwanym Ciemnicą. To symbol uwięzienia Jezusa w nocy przed męką. Podczas procesji przeniesienia używa się kołatek i śpiewa wspomniany hymn Sław Języku Tajemnicę. Przy ciemnicy do późnych godzin wieczornych trwa adoracja Najświętszego Sakramentu.

Otwarcie tabernakulum i pozostawienie go pustym - wyraźny znak, że Jezus nie przebywa już w tym miejscu, ale cierpi zamknięty w Ciemnicy i oczekuje na wyrok. Nie musimy wtedy przyklękać, kiedy obok niego przechodzimy.

WIELKI PIĄTEK

Wielki Piątek poświęcony jest przeżyciom związanym z męką i śmiercią Chrystusa. Katolików obowiązuje zachowywanie ścisłego postu. To szczególny rodzaj pokuty i zadośćuczynienia ma być dla wiernych pewnym rodzajem ascezy, dzięki której łatwiej będzie przeżywać tajemnicę śmierci Jezusa Chrystusa.

WIELKI PIĄTEK

LITURGIA WIELKIEGO PIĄTKU

Wielki Piątek w Kościele katolickim jest jedynym dniem w roku, w którym nie odprawia się mszy św.; jest to dzień najgłębszej żałoby w Kościele. Wyraża ją liturgia Wielkiego Piątku, która jest pamiątką męki i śmierci Jezusa Chrystusa na krzyżu. Centrum niepowtarzalnej liturgii wielkopiątkowej jest uroczysta adoracja krzyża - adoracja Syna Bożego, który oddał życie za zbawienie wszystkich ludzi.

GROBY PAŃSKIE W NASZEJ DIECEZJI

Kościół Franciszkanów w Opolu

Katedra Opolska

Kościół św. Piotra i Pawła w Opolu

Kościół św. Wawrzyńca w Strzelcach Opolskich

Cały kościół chcący wejść w tę tajemnicę Męki Jezusa odpowiada: Pójdźmy z pokłonem. Następuje adoracja Krzyża. Księża, a następnie wszyscy wierni podchodzą do krzyża, aby przez przyklęknięcie i symboliczny pocałunek wyrazić osobiste przyjęcie odkupienia. Całości towarzyszy śpiew tradycyjnych pieśni.

WIELKI PIĄTEK - LITURGIA MĘKI PAŃSKIEJ

Liturgie rozpoczyna się pod wieczór. Po podejściu do ołtarza kapłani w czerwonych szatach, przypominających o ofierze krwi, klękają lub padają na twarz i modlą się w milczeniu. Po krótkiej modlitwie, bez znaku krzyża rozpoczyna się liturgia, która jest kontynuacja naszego czuwania. Po chwili rozpoczyna się liturgia słowa. W centrum jest Meka Chrystusa. Odczytywana jest Ewangelia św. Jana, w której wsłuchujemy się w opis Meki Chrystusa. Na zakończenie odmawiana jest dawna, uroczysta modlitwa powszechna, obejmująca wszystkie stany Kościoła i cały świat. Kolejną częścią wielkopiątkowego nabożeństwa jest adoracja krzyża. W uroczystej procesji do kościoła wnoszony jest Krzyż z wizerunkiem umęczonego Chrystusa, który kapłan odsłania - najpierw wierzchołek, później prawe ramię i ostatecznie cały krzyż, śpiewając trzy razy: Oto drzewo Krzyża, na którym zawisło Zbawienie świata.

Po modlitwie Ojcze Nasz, udzielana jest komunia święta, a po niej wystawia się Najśw. Sakrament w monstrancji okrytej welonem (który symbolizuje całun, w jaki zawinięto Ciało Jezusa) i przenosi się w procesji do kaplicy, gdzie urządzony jest symboliczny grób. To w tym miejscu gromadzimy się na modlitwę i czuwanie

MIEJSCA ŚWIĘTE ZWIĄZANE Z MĘKĄ PANA JEZUSA

WIELKA SOBOTA

Po śmierci krzyżowej i złożeniu do grobu ciała Jezusa w Wielką Sobotę Kościół wspomina się zstąpienie Jezusa do otchłani.

Tego dnia wierni odwiedzają grób Jezusa, święcą pokarmy w koszyczkach wielkanocnych, a wieczorem uczestniczą w liturgii Wigilii Paschalnej. To dzień zadumy, wyciszenia i pokornego oczekiwania na ponowne nadejście Chrystusa.

WIELKA SOBOTA ŚWIĘCENIE POKARMÓW

Odbywa się w Wielką Sobotę przed południem w kościołach lub przy przydrożnych krzyżach. W wielu kościołach przy okazji świecenia pokarmów wierni mają możliwość złożenia ich części (lub ofiary) na rzecz ludzi cierpiących niedostatek.

Bogata liturgia Wigilii Paschalnej, stanowiącej centralny fragment Triduum, składa się z czterech zasadniczych części:

LITURGIA WIELKIEJ SOBOTY

W dniu tradycyjnego wyciszenia nie sprawuje się mszy świętych. Główny ołtarz pozostaje obnażony. Przez cały dzień trwa adoracja Chrystusa złożonego do grobu. Modlitewna zaduma panuje do póznych godzin popołudniowych.

Pierwszą część stanowi LITURGIA ŚWIATŁA. Przed kościołem rozpala się ognisko, którego płomienie zostają poświęcone. Następnie koncelebrans święci dużą, wielkanocną świecę, sporządzoną z prawdziwego wosku - tzw. paschał. W uroczystej procesji paschał zostaje wniesiony do świątyni i umieszczony w ozdobnym świeczniku. Po trzykrotnym śpiewie kapłana: "Światło Chrystusa" i odpowiedzi wiernych: "Bogu niech będą dzięki" - zgromadzeni mogą zapalić swe świece od świętego płomienia. Liturgia światła kończy się odśpiewaniem tzw. Orędzia Paschalnego, czyli modlitwy dziękczynno-uwielbiającej, która wysławia łaskę zbawienia.

Wieczorem rozpoczynają się obchody Wigilii Paschalnej - w myśl przepisów liturgicznych jej ceremonie należą już jednak do Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. Kończy się adoracja przy Grobie Pańskim.

LITURGIA WIELKIEJ SOBOTY

LITURGIA SŁOWA Wigilii Paschalnej jest wyjątkowo rozbudowana. W pełnej wersji składa się ona z dziewięciu czytań, przeplatanych psalmami i modlitwą. Pierwsze siedem czytań wyjęte jest ze Starego Testamentu. Przypominają one ważne momenty w całej historii zbawienia. Po ostatnim czytaniu ze Starego Testamentu i modlitwie, kapłan intonuje hymn Chwała na wysokości, w trakcie którego, podobnie jak podczas Mszy Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek, uderza się we wszystkie dzwony, grają organy. Uroczyste Chwała na wysokości wprowadza nas w czytanie z Nowego Testamentu Następnie po raz pierwszy od czterdziestu dni, odśpiewuje się uroczyte, pełne radosci Alleluja. Potem kapłan czyta Ewangelię o pustym grobie. Liturgię słowa zamyka homilia.

LITURGIA WIELKIEJ SOBOTY

Ostatnię częścią liturtgii Wigilii Paschalnej jest LITURGIA EUCHARYSTYCZNA. Nie odbiega ona w swym zasadniczym kształcie od typowego toku mszy świętej. Uroczystości Wigilii Paschalnej ukoronowane są komunią i uroczystym błogosławieństwem; słowa rozesłania wzbogaca się o dwukrotne, kunsztowne w melodii Alleluja. Ostatnim akcentem jest wezwanie do udziału w procesji rezurekcyjnej, by oznajmić światu, że Chrystus zmartwychwstał i zwyciężył śmierć. .

Trzecia część uroczystości Wigilii Paschalnej to LITURGIA CHRZCIELNA. Na początku, chcąc podkreślić jedność całego Kościoła odśpiewuje się Litanię do Wszystkich Świętych. Następnie kapłan odmawia modlitwę nad wodą, zanurzając w wodzie paschał. Kolejnym elementem liturgii chcrzcielnej jest odnowienie przyrzeczeń chrzcielnych. Wtedy to wszyscy zebrani wyrzekają się szatana i jego spraw i wyznają wiarę w Jezusa Chrystusa. W niektórych kościołach w te świętą noc chrzci się osoby dorosłe, które przyjmują trzy sakramenty: chrztu, bierzmowania i Eucharystii. Liturgię chrzcielną kończy modlitwa wiernych.

NIEDZIELA ZMARTWYCHWSTANIA

Ostatni dzień Triduum Paschalnego pełen jest wielkanocnej radości u której podstaw odnajdujemy cud zmartwychwstania.

NIEDZIELA ZMARTWYCHWSTANIA

Poranną Mszę rezurekcyjną poprzedza uroczysta procesja z Najświętszym Sakramentem wyniesionym z grobu Pana Jezusa dla podkreślenia tajemnicy, że ten sam zmartwychwstały Chrystus jest obecny pod postaciami eucharystycznymi. Triumfalne bicie dzwonów ma przypomnieć trzęsienie ziemi towarzyszące zmartwychwstaniu. Idący w procesji ministranci niosą krzyż, figurę Zmartwychwstałego, a także zapalony paschał, kapłan zaś trzyma przed sobą monstrancję z Hostią. Wszyscy śpiewają pieśń "Wesoły nam dzień dziś nastał"

SYMBOLE ZMARTWYCHWSTAŁEGO JEZUSA

BARANEK WIELKANOCNY - kiedy anioł śmierci przeszedł ziemię egipską i zabił w każdym domu pierworodnych synów, ominął domy Izraela dlatego, że ich drzwi naznaczone były krwią baranka. Baranek paschalny był zapowiedzią Jezusa Chrystusa, którego krew miała ocalić od śmierci wiecznej cały rodzaj ludzki. Na tę symbolikę wskazuje już prorok Izajasz ok. 700 lat przed narodzeniem Pana Jezusa. Św. Jan Chrzciciel wprost wskazuje na Chrystusa i mówi o Nim: "Oto Baranek Boży, który gładzi grzech świata" (J 1, 29). Także św. Jan Apostoł w Apokalipsie w wielu miejscach pisze o Chrystusie Baranku.

FIGURA ZMARTWYCHWSTAŁEGO JEZUSA z chorągwią w ręce - przypomina zwycięstwo odniesione nad wrogami i chwałę otrzymaną przezeń od Ojca Niebieskiego. Obok figury na ołtarzu stawia się krzyż z czerwoną stułą - symbol Chrystusa Kapłana.

SYMBOLE ZMARTWYCHWSTAŁEGO JEZUSA

KURCZĘTA- sam Jezus przyrównał się do ptaka rozciągającego skrzydła nad swoimi pisklętami (por. Mt 23, 37). Pisklę, przebijając skorupę, wychodzi z niej zwycięsko. Podobnie Chrystus pokonując śmierć, wyszedł ze skorupy ziemi.

PASCHAŁ, wielkanocna świeca - symbolizuje Chrystusa, który powiedział o Sobie: "Ja jestem światłością świata. Kto idzie za Mną, nie będzie chodził w ciemności, lecz będzie miał światło życia" (J 8, 12). Liturgia przewiduje, aby Paschał zapalany był przez cały okres wielkanocny w czasie Mszy św. Ta świeca oznacza Chrystusa jako naszego nauczyciela.

COPYRIGHT: by A.Ś.