Η σταφίδα

Η κορινθιακή σταφίδα

Από το χωράφι στο πιάτο μας

START

Θα είμαστε μαζί σήμερα, όλοι εσείς και εμείς ...

Βασιλική Μαντζουράτου

Ελένη Αντωνακοπούλου

Ιωάννα Παπαϊωάννου

Γιάννης Βλάχος

Υπεύθυνη Πολιτιστικών Θεμάτων ΔΠΕ Αχαΐας

Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΔΔΕ Αχαΐας

Υπεύθυνη Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης ΔΠΕ Αχαΐας

Υπεύθυνος Πολιτιστικών Θεμάτων ΔΔΕ Αχαΐας

Στόχος του εργαστηρίου

Στόχος του εργαστηρίου είναι να σας δείξουμε πώς μπορείτε να οργανώσετε ένα περιβαλλοντικό / πολιτιστικό πρόγραμμα για τη σταφίδα .Πώς να δημιουργήσετε για τους/τις μαθητές/τριές σας δραστηριότητες, ψηφιακές και μη, για:

• την καλλιέργεια της σταφίδας
• την τυποποίηση και τη διάθεσή της
• την πιστοποίησή της ως ΠΟΠ
• το ρόλο της στην οικονομική ζωή και την ανάπτυξη
• το ρόλο της στην κοινωνική ζωή και τον πολιτισμό
• ..........

Τυποποίηση - Διάθεση

Καλιέργεια

Ιστορία- Οικονομία Κοινωνία- Πολιτισμός

Περιεχόμενα

Βιβλιογραφία

Αξιολόγηση

Καλλιέργεια της σταφίδας

Ασθένειες

Στο αλώνι

Στο χωράφι

Προετοιμασία αλωνιών και αποξήρανση στον ήλιοΣτη συνέχεια λίχνισμα, κοσκίνισμα, απεντόμωση, καθαρισμός με κόσκινα, απορροφητήρες για απορρόφηση ξένων υλών, πλυντήρια, αφαίρεση ποδίσκου, χρωματοδιαλογή,laser, ακτίνες Χ, οπτικός έλεγχος

Φύτεμα, σκάψιμο, πασάλωμα, στύλωμα, δέσιμο, καταβόλιασμα, πότισμα, ξελάκωμα, χαράκωμα , λίπανση, κλάδεμα, απομάκρυνση κληματίδων, σενιάρισμα,. κορφολόγημα, στερφολόγημα, θειάφισμα, χαράκι, ξεφύλλισμα, τρύγος

Φυτοφάρμακα,χημική ζιζανιοκτονία/ σκάλισμα, καταπολέμηση «θειαφασθένειας» ή ωιδίου με θειάφισμα, καταπολέμηση περονόσπορου με χαλκό λιπάσματα

+ puzzle

+Quiz

+ match up

Δραστηριότητες

Εργασίες στο χωράφι

Φυτοφάρμακα & Λιπάσματα / Βιολογική καλλιέργεια

Στο αλώνι

• Eπίσκεψη σε αλώνι
• Συλλογή φωτογραφιών από αλώνια αποξήρανσης
• Επίσκεψη σε σύγχρονο εργοστάσιο επεξεργασίας σταφίδας
• Σύγκριση μεθόδων (παλιάς / νέας)
• Σταυρόλεξο

• επίσκεψη σε αμπελώνα
• συνέντευξη με γεωπόνο/ καλλιεργητή
• video με όλες τις εργασίες

• παιχνίδι με τα γεωργικά εργαλεία
• χρονο-θέτηση εργασιών
• κρυπτόλεξο με τις εργασίες στο χωράφι
• το ημερολόγιο του αμπελουργού
• .......

• Πείραμα
• οδηγίες για χρήση λιπασμάτων / φυτοφαρμάκων
• αναζήτηση τρόπων βιολογικής καλλιέργειας
• παιχνίδι αντιστοίχισης ασθένειας/ φυτοφαρμάκου

+ puzzle

+ match up

Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης

Ως προϊόν με Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης «ΠΟΠ» ορίζεται ένα προϊόν α) το οποίο κατάγεται από συγκεκριμένο τόπο, περιοχή ή, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, χώρα· β) του οποίου η ποιότητα ή τα χαρακτηριστικά οφείλονται κυρίως ή αποκλειστικά στο ιδιαίτερο γεωγραφικό περιβάλλον που συμπεριλαμβάνει τους εγγενείς φυσικούς και ανθρώπινους παράγοντες· και γ) του οποίου όλα τα στάδια της παραγωγής εκτελούνται εντός της οριοθετημένης γεωγραφικής περιοχής

Η ποιότητα “Βοστίτσα” έχει καταχωρηθεί ως προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π.) από το 1993 και θεωρείται ως η ανώτερη ποιότητα Κορινθιακής σταφίδας και ξεχωρίζει για το υπέροχο άρωμα και την μοναδική γεύση της. (βλ. το ΦΕΚ σελ.2 )

ερώτηση

+ info

Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (ΠΓΕ)

Ως προϊόν με Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη (ΠΓΕ) ορίζεται ένα προϊόν α) το οποίο κατάγεται από συγκεκριμένο τόπο, περιοχή ή χώρα· β) του οποίου ένα συγκεκριμένο ποιοτικό χαρακτηριστικό, η φήμη ή άλλο χαρακτηριστικό μπορεί να αποδοθεί κυρίως στη γεωγραφική του προέλευση· και γ) του οποίου ένα τουλάχιστον από τα στάδια της παραγωγής εκτελείται εντός της οριοθετημένης γεωγραφικής περιοχής

Η σταφίδα Ηλείας είναι Προϊόν Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ) Περισσότερες πληροφορίες για τη σταφίδα Ηλείας στο

άσκηση

Η καταχώρηση υπό τις ονομασίες ΠΟΠ και ΠΓΕ προσδίδει το αποκλειστικό δικαίωμα στον παραγωγό να χρησιμοποιεί το καταχωρημένο και προστατευμένο όνομα του προϊόντος. Οι παραγωγοί εκτός των γεωγραφικών περιοχών αποκλείονται ρητά από το να χρησιμοποιούν τα καταχωρημένα ονόματα. Η χρήση των εγκεκριμένων λογότυπων δίνει τη δυνατότητα στους παραγωγούς να ενημερώσουν τους καταναλωτές για την ποιότητα και την αυθεντικότητα των προϊόντων τους, ενισχύοντας την επιλογή των καταναλωτών βάσει αντικειμενικής ενημέρωσης. Τέλος, αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι αυτά τα συστήματα συνεισφέρουν σημαντικά στη βιώσιμη αγροτική ανάπτυξη. Για παράδειγμα, διατηρούνται οι τοπικές ποικιλίες φυτών, υποστηρίζεται η αγροτική ποικιλότητα και η κοινωνική συνοχή και δημιουργούνται ευκαιρίες για θέσεις εργασίας.

Άσκηση τα οφελη τησ πιστοποιησησ

Ομοιότητες & Διαφορές

Παιχνίδι με σηματα ποιοτητασ εττικετασ

Τυποποίηση - Διάθεση

UNIT 01 LOREM IPSUM DOLOR SIT

+ info

Δραστηριότητες

Σήματα ποιότητας

Διαφήμιση

• τι είναι προιόν ΠΟΠ, ΠΓΕ,
• τα οφέλη της πιστοποίησης
• παιχνίδια με τα σήματα ποιότητας εττικέτας
• έρευνα σε super market για ΠΟΠ / ΠΓΕ προϊόντα
• χάρτης της ελλάδας με προϊόντα ΠΟΠ/ΠΓΕ
• σύνδεση των πιστοποιημένων τοπικών προϊόντων με τους 17 στόχους για την Αειφόρο ανάπτυξη

• οι αφίσες προώθησης
• συλλογή αφισών
• δημιουργία σύγχρονης αφίσας
• δημιουργία μηνύματος προώθησης
• σύγκριση καταναλωτικών προτύπων
• δρώμενα

Η ιστορία της σταφίδας

παιχνίδι

Παιχνίδι

Η άμπελος καλλιεργείται στην Αρχαία Ελλάδα

ο Ιωάννης Καποδίστριας επανέφερε την καλλιέργειά της από την Πάτρα μέχρι την Κόρινθο

2η σταφιδική κρίση λόγω υπερπαραγωγής

Ίδρυση Α.Σ.Ο

900 π.Χ.

1925

1830

1875

1893

1993

1850

1000-1100 μ.Χ

Η σταφίδα μεταφέρεται στην Ευρώπη από τους σταυροφόρους

1η σταφιδική κρίση λόγω υπερπαραγωγής

3η σταφιδική κρίση λόγω υπερπαραγωγής

Η κορινθιακή σταφίδα γίνεται Π.Ο.Π.

Το αποτύπωμα της σταφίδας

Στοιχεία που αποδεικνύουν τη συνεισφορά της σταφιδοκαλλιέργειας και του εμπορίου της σταφίδας στην οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας. Το εμπόριο της σταφίδας προσέφερε οικονομική ενίσχυση στον αγώνα του 1821 Πρόκειται για τη χρηματοδότηση και κατασκευή με κεφάλαια που προέρχονται από την εμπορία της σταφίδας σημαντικών έργων υποδομής του νεοσύστατου ελληνικού κράτους όπως:

της αναβάθμισης-κατασκευής μεγάλων εξαγωγικών λιμανιών, της κατασκευής της σιδηροδρομικής γραμμής Πελοποννήσου και της διώρυγας της Κορίνθου με σκοπό την καλύτερη και ταχύτερη μεταφορά της κορινθιακής σταφίδας στις αγορές του εξωτερικού.

Ακόμα και κατά την ύφεση του εμπορίου της λόγω της μη απορρόφησής της από τις αγορές του εξωτερικού, η κορινθιακή σταφίδα συνεχίζει να συνεισφέρει στην οικονομική ανάπτυξη: η πρώτη προσπάθεια εκβιομηχάνισης στον Πειραιά, στην Πάτρα και στο Βόλο στηρίζεται στην αξιοποίηση του πλεονάσματός της από οινοποιεία, οινοπνευματοποιεία κλπ.

Το αποτύπωμα της σταφίδας

Επίσης, από το εμπόριο της σταφίδας χρηματοδοτήθηκε και η κατασκευή κτηρίων που σήμερα αποτελούν εξέχοντα δείγματα της πολιτιστικής κληρονομιάς π.χ.

• του Θεάτρου «Απόλλων» στην Πάτρα (έργο του διάσημου αρχιτέκτονα Τσίλερ),
• της εκκλησίας του Αγίου Ανδρέα Πατρών κ.ά.
• τα νεοκλασικά οικήματα των μεγάλων σταφιδεμπόρων του παρελθόντος να θυμίζουν ακόμα την ευμάρεια και την άνθηση των πελοποννησιακών αστικών κέντρων την εποχή της σταφιδικής ακμής (Πάτρα, Αίγιο, Πύργος, Λεχαινά Ηλείας)
• οι σταφιδαποθήκες στα λιμάνια των σταφιδοπαραγωγών περιοχών (Πάτρα, Αίγιο)

Τέλος, η δημιουργία γιορτών και εκδηλώσεων (π.χ. το καρναβάλι της Πάτρας), οφείλονται κυρίως στον πλούτο τον οποίο δημιούργησε το εμπόριο της σταφίδας και στις πολιτιστικές επιρροές από τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης με τις οποίες τα ανώτερα στρώματα των σταφιδοπαραγωγών περιοχών έρχονταν σε επαφή.

σταυρόλεξο

Δραστηριότητες

Το αποτύπωμα της σταφίδας

Ιστορία της σταφίδας

Η μεταφορά της σταφίδας

• τρόποι μεταφοράς
• σύγκριση με σημερινούς τρόπους μεταφοράς
• συλλογή φωτογραφιών πλοίων που μετέφεραν τη σταφίδα
• παζλ με φωτογραφία
• παιχνίδια σε χάρτη
• .........

• βιβλιογραφική έρευνα για την αποτύπωση της επίδρασης της σταφίδας στον πολιτισμό
• συλλογή πινάκων ζωγραφικής
• παρατηρώντας ένα πίνακα
• παιχνίδι ρόλων
• αναζήτηση σχετικών μυθιστορημάτων, ποιημάτων, τραγουδιών βιβλίων
• καταγραφή εκδηλώσεων
• .....

• Ιστοριογραμμή με τις σημαντικότερες ημερομηνίες
• το ταξίδι της σταφίδας σε χάρτη
• παιχνίδια αντιστοίχισης
• η σχέση της σταφίδας με την "πτώχευση"
• η σχέση της σταφίδας με τις εξεγέρσεις
• debate για το σταφιδικό ζήτημα
• .....

Σημαντικά έργα υποδομής

Το λιμάνι της Πάτρας

Η ιστορία του λιμανιού της Πάτρας συνδέεται άμεσα με τις οικονομικές σχέσεις που διαμόρφωσαν και επηρέασαν την εξέλιξή του, και ο σύνδεσμός του με τη σταφίδα αποκτά ξεχωριστή σημασία.Για την Πάτρα του 19ου αιώνα ο χαρακτηρισμός «Το λιμάνι της σταφίδας», αντικατοπτρίζει την εξαρτησιακή σχέση του χώρου από το αγροτικό αυτό προϊόν, το οποίο ήταν η κύρια πηγή ευημερίας του, αλλά και η κύρια αιτία της παρακμής του.

Ο ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΣΤΑΦΙΔΑΣ - ΠΑΤΡΑ 1828-1900 ΜΟΥΛΙΑΣ Α. ΧΡΗΣΤΟΣ

επιστροφή

Σημαντικά έργα υποδομής

Η διώρυγα της Κορίνθου

Τα εγκαίνεια της διώρυγας της Κορίνθου από τον Χαρίλαο Τρικούπη

επιστροφή

Σημαντικά έργα υποδομής

Ο σιδηρόδρομος της Πελοποννήσου

Η πρώτη αμαξοστοιχία της γραμμής Αθηνών-Πατρών έφτασε στην Πάτρα στις 9 Δεκεμβρίου 1887. Ένα χρόνο μετά η γραμμή είχε φτάσει στην Κάτω Αχαΐα, ενώ η σιδηροδρομική σύνδεση της Πάτρας με τον Πύργο έγινε τον Μάρτιο του 1890.

επιστροφή

Σημαντικά έργα υποδομής

Η εκβιομηχάνιση

Η δημιουργία πολλών βιομηχανικών μονάδων οινοποίας ήταν αποτέλεσμα της υπερπαραγωγής της σταφίδας

+ info

Δημοτικό Θέατρο ΑΠΟΛΛΩΝ

Το θέατρο «Απόλλων» βρίσκεται στην Πάτρα, στο κέντρο της πόλης, και κατασκευάστηκε το 1872 σε σχέδια του μεγάλου Γερμανού αρχιτέκτονα Ερνέστου Τσίλλερ. Είναι μικρογραφία της Σκάλας του Μιλάνου και αποτελεί το παλαιότερο από τα σωζόμενα κλειστά θέατρα των νεοτέρων χρόνων και το εντυπωσιακότερο αρχιτεκτονικό στολίδι της πόλης της Πάτρας. Η χωρητικότητα του θεάτρου ανέρχεται σε 238 άτομα.

Η κατασκευή του ολοκληρώθηκε στις 10 Οκτωβρίου του 1872. Το έργο χρηματοδοτήθηκε από γνωστούς σταφιδεμπόρους της αστικής κοινωνίας της Πάτρας.

επιστροφή

Η εκκλησία του Αγίου Ανδρέα

Ο Ιερός Ναός Αγίου Ανδρέα Πατρών είναι χριστιανική βασιλική στη δυτική πλευρά του κέντρου της Πάτρας. Η κατασκευή του βυζαντινού ρυθμού ναού ξεκίνησε το 1908 υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα Αναστάσιου Μεταξά, τον οποίο ακολούθησε ο Γεώργιος Νομικός.

επιστροφή

Νεοκλασικά οικήματα

Τα νεοκλασικά οικήματα των μεγάλων σταφιδεμπόρων του παρελθόντος να θυμίζουν ακόμα την ευμάρεια και την άνθηση των πελοποννησιακών αστικών κέντρων την εποχή της σταφιδικής ακμής στην Πάτρα, στο Αίγιο, στον Πύργο και στα Λεχαινά Ηλείας.

Η έπαυλη της οικογένειας σταφιδεμπόρων Κόλλα χτίστηκε στο τέλος του 19ου αιώνα.

επιστροφή

Σταφιδαποθήκες Μπάρυ

Το εμπόριο της σταφίδας διαμόρφωσε την όψη και τη λειτουργία του λιμανιού της Πάτρας. Οι πρώτες σταφιδαποθήκες κτίστηκαν για να δώσουν στέγη «στο μαύρο χρυσό». Η πόλη, λαμπερή και κοσμοπολίτισσα, έσφυζε από ζωή και κίνηση. Στο ανατολικό μέτωπο της Πάτρας ένα ιστορικό κτήριο κουβαλά την ιστορία ενός πολύ μεγάλου κεφαλαίου για την πόλη, αυτή της παραγωγής και του εμπορίου της σταφίδας, που για περισσότερο από έναν αιώνα εξύψωσε αλλά και ταλάνισε την κοινωνία της και που έδωσε την αίγλη αλλά κι επέφερε την παρακμή του λιμανιού της. Είναι το εργοστάσιο του σταφιδέμπορου Μπάρρυ, γνωστό ως «Σταφιδαποθήκες Μπάρρυ».

Επιστροφή

Καρναβάλι της Πάτρας

Οι σύγχρονες ρίζες του Πατρινού Καρναβαλιού τοποθετούνται στις αρχές του 19ου αιώνα. Οι περισσότερες απόψεις συγκλίνουν στο ότι αφετηρία του Πατρινού Καρναβαλιού υπήρξε ο πρώτος αποκριάτικος χορός μετά την απελευθέρωση, που δόθηκε το 1829 στην οικία του εμπόρου Μωρέττη.Ως συνέπεια της ευμάρειας της πόλης στα τέλη του 19ου αιώνα οι καρναβαλικές εκδηλώσεις παίρνουν πιο σταθερά χαρακτηριστικά

Διάφορες γιορτές και εκδηλώσεις

Πολύ επιτυχημένες ακόμη και τα τελευταία χρόνια οι Εκδηλώσεις - Φεστιβάλ Σταφίδας από πλευράς περιεχομένου και προσέλευσης κοινού,Τις διοργανώνουν διάφοροι Πολιτιστικοί και άλλοι Σύλλογοι

επιστροφή

Βιβλιογραφία

PADLET με εκπαιδευτικό υλικό

01

Λιαράκου, Γ.-Φλογαΐτη, Ε. (2007). Από την περιβαλλοντική εκπαίδευση στην εκπαίδευση για την αειφόρο ανάπτυξη. Αθήνα: Νήσος

02

03

Το Λιμάνι της σταφίδας - ΠΑΤΡΑ 1828-1900, Μούλιας Α. Χρήστος, Εκδ. Πολιτείας

Η ιστορία της σταφίδας. Η ίδρυση του Αυτόνομου Σταφιδικού Οργανισμού (Α.Σ.Ο) και η μετάβαση του Α.Σ.Ο σε Συναιτεριστική Κορινθιακή Σταφίδα , Νικολοπούλου Ι. Παναγιώτα

04

Φλογαΐτη Ε. (2006). Εκπαίδευση για το Περιβάλλον και την Αειφορία. Αθήνα, Ελληνικά Γράμματα

05

Σας ευχαριστούμε πολύ !!!