Kanada

KANADA

Karolina Zawała VIIIB

Indeks

Ogólne informacje

Populacja

Powierzchnia

Ukształtowanie powierzchni

Mapy

Klimat

Bogactwa naturalne

Gleby

Flora

Fauna

Zlewiska

Jeziora i lodowce

Wodospad Niagra Falls

Ciekawostki

OGÓLNE INFORMACJE

Kanada to państwo położone w Ameryce Północnej, rozciągające się od Oceanu Atlantyckiego na wschodzie do Oceanu Spokojnego na zachodzie i Oceanu Arktycznego na północy. Na południu i północnym zachodzie graniczy ze Stanami Zjednoczonymi. Pod względem powierzchni Kanada jest drugim, co do wielkości państwem świata (po Rosji). Jest krajem dwujęzycznym i wielokulturowym, w którym na poziomie federalnym obowiązują dwa języki oficjalne: angielski i francuski. Stolicą Kanady jest Ottawa. Kanada to: 10 prowincji i 3 terytoria: Alberta, Kolumbia Brytyjska, Manitoba, Nowy Brunszwik, Nowa Fundlandia, Terytoria Północno-Zachodnie, Nowa Szkocja, Nunavut, Ontario, Wyspa Księcia Edwarda, Quebec, Saskatchewan, Terytorium Jukonu. Oficjalną walutą Kanady jest dolar kanadyjski .

POPULACJA

Szacuje się, że w 2020 roku liczba ludności Kanady będzie wynosiła 37 559 000 osób. Przyrost osiągnięty w roku 2019 szacuje się na około 317 000 osób. Za sprawą migracji, uwzględniając zarówno imigrację jak i emigrację, liczba ludności tego kraju każdego roku wzrasta o około 220 000 ludzi. Obecnie w kanadzie średnia liczba urodzeń w każdym roku wynosi 390 501 osób, liczba zgonów natomiast to 283 570 osób w każdym roku. Przyrost naturalny to około 0,29%. Prawie 7,541 mln osób, czyli 21,9 % mieszkańców kraju to osoby, które urodziły się poza Kanadą. Największy odsetek (56,9 %) imigrantów nowo przybyłych do Kanady tworzą osoby urodzone w Azji (w tym na Bliskim Wschodzie), przed imigrantami pochodzącymi z Europy (13,7 %). Szacuje się, że 12,3 % imigrantów urodziło się w Ameryce Środkowej i Południowej oraz na Karaibach, a pozostali - w Afryce. Średnia długość życia w Kanadzie w 2018 roku wyniosła 82,8 roku wśród całej populacji. Wśród kobiet wyniosła 84,7, wśród mężczyzn natomiast 80,9. Różnica między płciami jest więc niewielka. Taki wynik daje Kanadzie 7. miejsce wśród wszystkich państw świata.

POWIERZCHNIA

Kanada rozciąga się na obszarze 9,984 mln kilometrów kwadratowych. Kraj zamieszkuje ponad 36,6 mln ludzi ( gęstość zaludnienia to 3,7 osoby na kilometr kwadratowy).W miastach mieszka ponad 80% ogółu mieszkańców - największe aglomeracje miejskie tworzą: Toronto, Montreal, Vancouver, Ottawa, Winnipeg, Edmonton, Quebec i Hamilton.

UKSZTAŁTOWANIE POWIERZCHNI

Zdjęcie satelitarne Zatoki Hudsona

Obszar Kanady otaczany jest przez trzy oceany: na wschodzie Atlantycki, na zachodzie Spokojny, a na północy Arktyczny. Trzy czwarte powierzchni Kanady zajmują wyżyny i góry, zaś resztę tereny nizinne, które skupiają się w strefie wybrzeża, i w regionach okalających Zatokę Hudsona. Pod względem geologiczno-fizycznym Kanadę można podzielić na 7 regionów. Są to: Tarcza Kanadyjska, region Appalachów, region Innuitów, Niziny Dolnych Wielkich Jezior wraz Rzeką Świętego Wawrzyńca, Zachodnie Równiny Wewnętrzne, Kordyliery i Wyżyny Śródgórskie. W Kanadzie wyraźnie zaznacza się południkowy układ krain fizycznogeograficznych, podobnie jak w całej Ameryce Północnej.

Kordyliery Kanadyjskie w Kolumbii Brytyjskiej

MAPY

KLIMAT

W Kanadzie występuje klimat umiarkowany ciepły występujący w południowej części kraju, subpolarny i polarny, który występuje w północnej części kraju a także klimat górski, który znaleźć można w Kordylierach. Głównymi czynnikami, które kształtują klimat Kanady są ciepły Prąd Północnopacyficzny i zimny Prąd Labradorski. Prąd Północnopacyficzny to ciepły prąd morski, który znajduje się na Oceanie Spokojnym między 35 a 42 stopniem szerokości geograficznej północnej. Prąd ten płynie z zachodu na wschód i jest przedłużeniem prądu Kuro-Siwo, dociera aż do zachodniego wybrzeża Ameryki Północnej. Natomiast Prąd Labradorski jest to prąd morski zimny i powierzchniowy (maksymalnie do 600m). Płynie on na Oceanie Atlantyckim u wschodniego wybrzeża Ameryki Północnej.

+ info

02

04

ZIMA

LATO

Temperatury letnie kształtowane są przez masy powietrza pochodzenia tropikalnego, które nadciągają na większą cześć kontynentu amerykańskiego i Kanady. Najcieplejsze są otwarte przestrzenie Zachodnich Równin Wewnętrznych, gdzie kontynentalizm i oddziaływanie ciepłych mas powietrza sprawia, że średnia temperatura wynosi od 17°C w północnej części prerii do 21°C. W ciągu dnia często dochodzi do wartości ekstremalnych, gdzie temperatura w dzień wynosi do 40°C. Wybrzeże Atlantyku, cechujące się morskim klimatem jest chłodne latem. Średnia temperatura wynosi 18,2°C w Nowej Szkocji, jest więc podobna do tej jaka panuje latem w Polsce. W regionie tym amplitudy termiczne są niskie, bez wartości ekstremalnych. Im głębiej na zachód tym jest cieplej. Nad Wielkimi Jeziorami jest nieco cieplej i średnie wartości termiczne sięgają 22°C. Najzimniej jest na północy, północny Labrador, to temperatury rzędu 12°C. W regionach leżących na zachód od Zatoki Hudsona jest chłodno i temperatury wynoszą około 10°C do 15°C. Na Archipelagu Arktycznym jest zimno i temperatury nie osiągają 10°C, utrzymują się na średnimi poziomie 5°C. Nad wybrzeżem Pacyfiku lata są stosunkowo chłodne, ze średnimi temperaturami rzędu 13–14°C. Niskie temperatury są związane z tym, że nad region wybrzeża Pacyfiku nie docierają gorące kontynentalne masy powietrza, które penetrują Kanadę w kierunku północnym..

Średnie temperatury na preriach w styczniu wynoszą −15°C. Obszary leżące nad Atlantykiem także są zimne, przyczyną jest zimny Prąd Labradorski, który obmywa cały półwysep Labrador. Cały wschodni obszar na wschód od Równin Wewnętrznych cechuje się chłodną nad Atlantykiem i mroźną w głębi lądu zimą. Temperatury obniżają się w kierunku zachodnim i północnym. W Quebec średnia temperatura w styczniu wynosi −8,7°C. W głąb Labradoru jest jeszcze zimniej i temperatury wynoszą tam do −20°C w jego północnej części. Cieplej jest regionie jeziora Ontario, Erie i Huron, gdyż zbiorniki te przechowują duże ilości ciepła i sprawiają, że np. w Toronto w styczniu jest −4,6°C. Najzimniejsze regiony występują na Archipelagu Arktycznym, gdzie średnie wartości termiczne wynoszą −35°C. Mroźne są także Terytoria Północno-Zachodnie, na zachód od Zatoki Hudsona. W Kordylierach występuje piętrowość klimatyczna, a co za tym idzie temperatura obniża się wraz ze wzrostem wysokości. W Kolumbii Brytyjskiej średnie temperatury wynoszą około −10°C, a w Dawson w Jukonie w styczniu panują silne mrozy. Najcieplejszy region to wybrzeże Pacyfiku. Ciepłe prądy pacyficzne oblewające zachodnie wybrzeże Kanady, sprawiają, że zimy są w tym regionie łagodne. Średnia temperatura nigdzie nie spada poniżej 0°C. Dodatkowo bariera Kordylierów zatrzymuje zimne masy powietrza znad centralnej Kanady, które nad wybrzeże Pacyfiku nie dociera.

BOGACTWA NATURALNE

Kanada posiada największe na świecie zasoby słodkiej wody oraz nadwyżki surowców naturalnych, jest największym na świecie producentem cynku i uranu oraz czołowym wydobywcą surowców, takich jak: złoto, nikiel, aluminium i ołów, dysponuje trzecimi światowymi zasobami ropy naftowej (po Arabii Saudyjskiej i Wenezueli) z Prowincji Alberta. W atlantyckiej strefie przybrzeżnej Alberty znajdują się duże pokłady gazu ziemnego. W Albercie, Brytyjskiej Kolumbii i Quebec odkryto duże zasoby gazu łupkowego, który nie jest jeszcze pozyskiwany na skalę przemysłową. Kanada jest najważniejszym dostawcą energii elektrycznej oraz surowców energetycznych (rapa, gaz, uran) na rynek USA oraz należy do grona czołowych eksporterów energii na świecie.

GLEBY

Kanadyjskie gleby są mało urozmaicone, gdyż ważnym czynnikiem glebotwórczym jest klimat. Gleby Kanady ze względu na dobrze zachowaną roślinność pokrywają się z typem występowania danej roślinności. Można więc wyróżnić gleby obszarów tundry, gleby leśne i gleby obszarów trawiastych. Gleby tundry występują tam, gdzie panuje klimat arktyczny. Gleby te charakteryzują się występowaniem wiecznej zmarzliny i są nimi głównie inceptosole, poddawane procesowi ługowania. W najwyższych partiach Kordylierów występują gleby szkieletowe. W kontynentalnej części Kanady największa powierzchnię zajmują gleby leśne, do których należą gleby bielicowe, brunatne zbielicowane i szarobrunatne zbielicowane. Cała zachodnia część Kanady jest pokryta kompleksami gleb górskich. Występują tam różne odmiany gleb, od kamienistych i wyżej wspomnianych szkieletowych po występujące w dolinach rzecznych mady. W głębi lądu występują gleby obszarów trawiastych. Duże połacie zajmują gleby stepowe, głównie brunatnoziemy, a obrzeża prerii pokryte są czarnoziemami. Na obszarach bardzo suchych miejscami występują gleby słone.

FLORA

Kanada jest państwem, które cechuje się bardzo dobrze zachowaną szatą roślinną, na większości terenów kraju pozostającą w stanie nienaruszonym. Istotną przyczyną jest słabe zaludnienie kraju, którego wiele obszarów jest niezamieszkanych. Dotyczy to szczególnie terenów górskich i regionów leżących w okolicach koła podbiegunowego i na północ od koła. Także wiele terenów w centralnej części kraju jest słabo zaludnionych i praktycznie niezamieszkanych. Ten główny czynnik sprawia, że świat przyrody jest w tak dobrym stanie. Pośrednią przyczyną jest tutaj surowy klimat i niedostępność terenów. Główne ośrodki ludzkie skupiają się w regionach nadbrzeżnych i w okolicach Wielkich Jezior. Nawet prowincje najgęściej zaludnione to obszary, gdzie średnia gęstość zaludnienia nie przekracza 50 osób/km². Wynikiem tego jest mały, lub znikomy, a w niektórych przypadkach zupełny brak ingerencji człowieka w przyrodę, tak jak ma to miejsce w gęsto zaludnionych i mocno uprzemysłowionych krajach świata.Kanada dzieli się na trzy wielkie regiony fitogeograficzne, które nazywane są prowincjami, są nimi: prowincja subarktyczna, atlantycka i pacyficzna.

Prowincja atlantycka

Prowincja subarktyczna

Prowincja pacyficzna

Prowincja ta obejmuje regiony należące do administracyjnych prowincji Manitoba, Saskatchewan i Alberta. Jest to więc region prerii, które obejmują południowo-centralną część kraju, w kierunku północnym przechodząc w lasostepy i w końcu w lasy borealne. Te bezleśne środowisko zajmują różne odmiany traw stepowych.

Prowincja ta obejmuje zachodnią, górzystą część Kanady. Cechą tego regionu jest różnorodność roślinna związana z piętrowością klimatyczno-roślinną. W prowincji tej wyróżnia się „lasy wybrzeża Pacyfiku”, stanowiące zbiorowisko dobrze rozwiniętych drzew iglastych takich jak świerk sitkajski, tuja i daglezja

W prowincji tej występują dwie formacje roślinne. Są to tundra i las borealny – tajga. Tereny te charakteryzują się występowaniem w podłożu wiecznej zmarzliny i brakiem drzew, czego przyczyną jest mroźny klimat tego regionu

FAUNA

Świat zwierząt podobnie jak szata roślinna jest dobrze zachowany, czemu sprzyja niska gęstość zaludnienia i ogromne przestrzenie kraju. Ogromne obszary lasów borealnych, tundry i tereny górskie są prawie bezludne. Nie ma tam więc znaczącej ingerencji ze strony człowieka. Tak jak szatę roślinną, tak i faunę Kanady można podzielić na trzy prowincje. Są to: prowincja arktyczna, kanadyjska i zachodnioamerykańska

Prowincja arktyczna

Prowincja ta pokrywa się z zasięgiem tundry, obejmuje Archipelag Arktyczny i obszary leżące na północnych krańcach lądowej części Kanady. Mimo niesprzyjających warunków jakie panują w tym regionie, żyją tam gatunki dużych, lądowych zwierząt roślinożernych. Są nimi wół piżmowy, żyjący na wyspach i karibu. Do dużych drapieżników należy niedźwiedź polarny, a do ssaków morskich należą foki i morsy. Przedstawicielami mniejszych ssaków są lisy i zające polarne, w dużych ilościach żyją lemingi. Stałym mieszkańcem Arktyki jest sowa śnieżna i pardwa. Do pozostałych ptaków należą gęsi śnieżne, bernikle obrożne i wiele innych gatunków ptaków migrujących. W Arktyce żyją też drobne owady, które aktywne są w okresie letnim i należą do nich komary, meszki i mustyki.

Prowincja kanadyjska

Obejmuje ona obszar lasów borealnych i stanowi ona największy obszar Kanady. Lasy Kanady są ojczyzną dużych zwierząt parzystokopytnych oraz kilku gatunków drapieżników. W lasach prowincji kanadyjskiej żyją liczne gatunki ptaków i gryzoni. Największym ssakiem kopytnym jest łoś amerykański oraz jeleń wapiti. W górach Kanady, szczególnie w Górach Skalistych żyje owca kanadyjska i endemicznych kozioł śnieżny. Dużymi i niebezpiecznymi dla człowieka drapieżnikami są niedźwiedzie, w lasach żyją baribale i grizli. Do mniejszych drapieżników należą wilki, rysie i rosomaki. Powszechne i liczne są gryzonie, jak bobry, różne gatunki wiewiórek czy pospolity pręgowiec amerykański. Do ptaków żyjących na terenach leśnych Kanady należą sowy, jastrzębie i orły. W rzekach powszechnymi gatunkami ryb są łososiowate.

Prowincja zachodnioamerykańska

Region ten zajmuje najmniejszą część i reprezentuje obszary prerii. Występują tam głównie gatunki trawożerne. Do dużych ssaków należy rzadko występujący bizon amerykański, powszechnym gatunkiem jest widłoróg i jeleń mulak. Powszechnymi mieszkańcami prerii są gryzonie jak suseł i nieświszczuk czarnoogonowy. Do drapieżników należy borsuk, a do ptaków jastrzębie i sowy. W Kanadzie liczne są parki narodowe i rezerwaty przyrody, najbardziej znane: Park Narodowy Wood Buffalo i parki Gór Skalistych (m.in. Jasper i Banff). Ochronie przyrody podlega ok. 5% powierzchni kraju, w tym 80 parków narodowych.

ZLEWISKA

01

02

Zlewisko Zatoki Hudsona – zajmuje centralną pozycję w kraju i odwadnia 3 793 300 km², co stanowi 38% powierzchni kraju. W zlewisku tym największą rzeką jest Nelson, która ma 2430 km.

Zlewisko arktyczne – obejmuje północno-zachodni kraniec Tarczy Kanadyjskiej oraz wschodni skłon Kordylierów Kanadyjskich. Zlewisko to ma powierzchnię 3 576 900 km². Główną rzeką tego obszaru jest Mackenzie, która jest najdłuższą rzeką w Kanadzie i liczy 4240 km.

05

Zlewisko Zatoki Meksykańskiej – zajmuje ono najmniejszy obszar, którego powierzchnia wynosi 26 200 km². Zlewisko to obejmuje południowy skrawek kanadyjskich prerii w prowincjach Saskatchewan i Albercie. Z regionu tego spływają rzeki, który uchodzą do dorzecza Missouri i dalej do Missisipi.

03

04

Zlewisko atlantyckie – trzecie co do wielkości regionalne zlewisko Kanady, ma powierzchnię 1 559 900 km². Główną rzeką tego zlewiska jest Rzeka Świętego Wawrzyńca, która sięga swoimi źródłami do Wielkich Jezior.

Zlewisko pacyficzne – ten hydrograficzny region ma powierzchnię 1 010 300 km3. Do zlewiska tego należą rzeki wypływające na zachód od kontynentalnego działu wodnego, ciągnącego się przez góry zachodniej Kanady. Największą rzeką tego regionu jest Jukon.

Jeziora i lodowce

Kanada jest obszarem niezwykle zasobnym w wody występujące w postaci jezior. Śródlądowe akweny zajmują około 8% powierzchni kraju, co odpowiada powierzchni Niemiec i Polski razem wziętych. W kraju istnieją setki jezior regionalnie związanych z Tarczą Kanadyjską, a historycznie z plejstoceńskim zlodowaceniem. Ważnym elementem krajobrazu są duże jeziora rozmieszczone w obniżeniu tektonicznym na obrzeżeniu Tarczy Kanadyjskiej. Największymi są Wielkie Jeziora leżące na granicy z USA: Górne, Huron, Ontario i Erie. Poza nimi wewnątrz kraju największym zbiornikiem jest Wielkie Jezioro Niedźwiedzie o powierzchni 31 792 km² i drugie co do wielkości Wielkie Jezioro Niewolnicze mające 28 438 km². Do dużych akwenów leżących w całości w granicach Kanady należą: Athabaska (około 8 tys. km²), Reniferowe (około 6 tys. km²), Manitoba i Leśne (mające po około 4 tys. km²). Dużym obszarem wodnym jest też leżący na południu kanadyjskich prerii jezioro Winnipeg (24 530 km²). Znaczna część małych jezior Kanady to akweny bezodpływowe. Duży udział w wodach powierzchniowych i ważnym źródłem zasilania w wody są pola lodowe i lodowce górskie. Występują one w wielu miejscach o różnej powierzchni na całym obszarze Kordylierów Kanadyjskich, powyżej 3000 m n.p.m. w części południowej i powyżej 2000 m n.p.m. w części północnej. Ich największe nagromadzenie występuje w wysokich partiach Gór Nadbrzeżnych, gdzie duży udział mają pola śnieżne związane z obfitymi opadami śniegu.

Wodospad Niagara Falls

Niagara Falls to wodospad na rzece Niagara, na granicy Kanady, prowincja Ontario i USA, stan Nowy Jork. Rzeka Niagara o dł. 55 km, wypływająca z jeziora Erie i płynąca do jeziora Ontario, musi pokonać prawie 100-metrową różnicę poziomów. U ujścia rzeka rozwidla się i spada dwiema około 50-metrowymi kaskadami.

+ info

CIEKAWOSTKI

Kanada jest największym producentem i konsumentem sera. W 1997 r. Kanadyjczycy wyprodukowali 350 000 ton sera – 32 odmian i jedli średnio 9 kilogramów na osobę, przy czym cheddar był najpopularniejszy.

Najniższą temperaturę zanotowano w Kanadzie w Snagu, gdzie temperatura sięgnęła -63 stopni C.

Quebec produkuje ponad 77% światowego syropu klonowego.

Kraj ten jest znany jako dom dużych zwierząt, takich jak łoś i grizzly, ale jest również domem dla około 55.000 gatunków owadów oraz około 11.000 gatunków much i pająków.

Kanada ma najdłuższą linię brzegową spośród wszystkich krajów na świecie.

Kanada jest drugim co do wielkości krajem na świecie, zaraz za Rosją.

W regionie Zatoki Hudson znajduje się obszar o mniejszej grawitacji niż reszta planety.

Toronto jest największym i najważniejszym gospodarczo miastem Kanady

30% powierzchni Kanady pokrywają drzewa i gęste lasy.

Kraj ten jest 32 razy większy od Polski

Główną religią jest chrześcijaństwo, 77%

Najwyższym szczytem jest Logan, 5959 m n.p.m.

W Kanadzie znajduje się najdłuższa autostrada na świecie o długości 7 821 km.

Jest tam też ponad 2 miliony jezior, stanowią aż 8% powierzchni kraju.

Najdłuższą rzeką jest MacKenzie.

Kanada znajduje się w 6 strefach czasowych.

W Kanadzie znajduje się 10% wszystkich lasów rosnących na Ziemi.

W New Quebec znajduje się największy na świecie krater meteorytu.

+ info

"Kanada jest narodem. Kanada jest wolna i w praktyce niepodległa; za kilka lat na mapie świata pojawi się wiele niepodległych narodów, które mimo wszystko będą uznawać zwierzchnictwo Wielkiej Brytanii. W naszych sercach Kanada znajduje się na pierwszym miejscu.''

Wilfrid Laurier

Dziękuję za uwagę