Want to create interactive content? It’s easy in Genially!

Get started free

Tradycje wielkanocne

marzenkaczar

Created on March 23, 2021

Start designing with a free template

Discover more than 1500 professional designs like these:

Corporate Christmas Presentation

Snow Presentation

Winter Presentation

Hanukkah Presentation

Vintage Photo Album

Nature Presentation

Halloween Presentation

Transcript

Wielkanocne zwyczaje

Marzena Mikołąjek

Wielkanoc zaczęto świętować w II wieku na pamiątkę Zmartwychwstania Chrystusa. To najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie. To także najradośniejsze ze świąt – zarówno w kościelnym roku liturgicznym, jak i w obrzędowym kalendarzu wsi polskiej. W tym dniu dzwony kościelne brzmią w szczególny sposób, oznajmiając Radosną Nowinę. Symbolizuje ono też wiosenną odnowę, zwycięstwo życia nad śmiercią i radość istnienia. Jest to święto ruchome – od wieków obchodzone pomiędzy 22 marca a 25 kwietnia, w pierwszą niedzielę po wiosennej pełni księżyca.

Z Wielkanocą wiąże się wiele dawnych, ciekawych zwyczajów, z których wiele przetrwało do dziś. Zwyczaje związane z obchodami tego święta rozpoczynają się od Palmowej Niedzieli, otwierającej Wielki Tydzień.

Niedziela Palmowa rozpoczyna Wielki Tydzień - czas wyciszenia, skupienia i przeżywania męki Chrystusa. Zwana jest także "Kwietną" lub "Wierzbną". Tego dnia święci się palmy. Zwyczaj ten przywędrował do Polski z Jerozolimy w średniowieczu. Obchodzi się go na pamiątkę uroczystego wjazdu Jezusa do Jerozolimy. Tradycja wykonywania palm jest w Polsce bardzo aktualna.

Niedziela Palmowa

https://www.youtube.com/watch?v=MMVPXaXvHAc

Tradycje regionalne

W Polsce prawdziwe palmy nie rosną i dlatego w różnych regionach naszego kraju istnieje tradycja robienia palemek wielkanocnych. A najpiękniejsze palmy wije się na Kurpiach. Zachował się dawny zwyczaj wykonywania barwnych palm wielkanocnych, które osiągają wysokość kilkunastu metrów.

https://www.youtube.com/watch?v=Uu90_xXlAbI

Palma wielkanocna miała chronić ludzi, zwierzęta, domy i pola przed czarami, ogniem i wszelkim złem.

Wierzenia związane z palmą

~ poświęcone palemki postawione w czasie burzy w oknie miały zapewnić bezpieczeństwo, ~ oderwane z palemek bazie mieszano z ziarnem przed siewem, ~ połykanie bazi miało uchronić przed bólami i przeziębieniem, ~ zjedzenie "kocanki" z palmy ochroni gardło przed chorobą przez cały rok, ~ poświęconą palmą należy pokropić rodzinę, co uchroni ją przed chorobami i głodem, ~ dzieci należało uderzyć witką z palmy, żeby były zdrowe, ~ wielkość palmy ma znaczenie magiczne, wysoka zapewni twórcy długie i szczęśliwe życie, ~ im piękniejsza palma, tym dzieci będą dorodniejsze.

Pucheroki – zwyczaj obchodzony w Niedzielę Palmową w Krakowie i okolicach. To przebraniw wysokie czapki i kożuchy chłopcy, którzy w niedzielny poranek chodzą po domach i śpiewem oraz żartem wypraszają datki

https://www.facebook.com/ckpir/videos/244418680069552

Jezusek palmowy

https://youtu.be/h6b0gSR40Zg

Cały Wielki Tydzień upływał pod znakiem przygotowań i oczekiwań do Wielkiej Niedzieli. W ciągu tego czasu, przez wieki uczestniczono w nabożeństwach. Dni Wielkotygodniowe wróżyły też pogodę na cały rok. Uważano, że jaka Wielka Środa – taka będzie wiosna, jaki Czwartek – takie lato, Wielki Piątek wróżył pogodę na żniwa i wykopki, a Sobota zapowiadała pogodę na zimę.

01

Młodzież, zwłaszcza chłopcy, topili tego dnia Judasza.

Wielka Środa

02

Ze słomy i starych ubrań robiono wielka kukłę, którą następnie wleczono na łańcuchach po całej okolicy.

Topienie Judasza

03

Przy drodze ustawiali się gapie, którzy okładali kukłę kijami.

04

Na koniec wrzucano „zdrajcę” do stawu lub bagienka. Wymierzanej w ten sposób sprawiedliwości stawało się zadość.

Obchodzony jest na pamiątkę Ostatniej Wieczerzy Jezusa z apostołami w wieczerniku

Wielki Czwartek

W niektórych świątyniach odbywa się również obrzęd obmycia nóg dwunastu mężczyznom, na pamiątkę wydarzeń z Ostatniej Wieczerzy Chrystusa.

Msza święta w Wielki Czwartek jest niezwykle uroczysta. Ostatnia Wieczerza, którą Jezus spożywał wraz z dwunastoma apostołami, była tradycyjną ucztą paschalną.

Dziewczęta w Wielki Czwartek wierzyły w nadzwyczajną moc wody. Kiedy zapadł mrok wchodziły do zimnych strumieni, aby przemyć się w bieżącej wodzie. Wierzyły, że taka kąpiel pomoże im pozbyć się wszystkich niedoskonałości, piegów, zmarszczek czy blizn, które miały na skórze.

Wielki Piątek

W Kościele katolickim to jedyny dzień w ciągu roku, gdy nie ma odprawianej mszy świętej. Dla wszystkich wierzących jest to dzień wielkiej żałoby, którą wyraża liturgia wspominająca mękę oraz śmierć Jezusa. Jej centrum jest adoracja krzyża.

Wielki Piątek

W Kościele katolickim to jedyny dzień w ciągu roku, gdy nie ma odprawianej mszy świętej. Dla wszystkich wierzących jest to dzień wielkiej żałoby, którą wyraża liturgia wspominająca mękę oraz śmierć Jezusa. Jej centrum jest adoracja krzyża.

W całej Polsce budowane są Groby Pańskie, których strzeż specjalna straż grobowa. Najciekawsze straże, zwane turkami wielkanocnymi, wystawiane są do dziś na terenach podkarpackich.

Post ścisły w Wielki Piątek

Wielki Piątek – tuż przed Wielką Sobotą, kiedy święcimy pokarmy. W ten dzień obowiązuje nas Post Ścisły. Post ścisły polega na jednorazowym dziennie posiłku do sytości oraz na wstrzymaniu się od potraw mięsnych i od przyjemności.

Wielka Sobota - święcenie pokarmów

Święconka

Wielka Sobota jest ostatnim dniem postu. Rano w kościele święci się pokarmy, a wieczorem także ogień i wodę. Do koszyczka wkłada się jajka, kiełbasę, chleb, sól, chrzan i baranka. Baranek jest z cukru, ciasta lub wosku. Koszyk przyozdabia się gałązkami bukszpanu i nakrywa białą serwetką.

Poświęcone pokarmy nabierają magicznych właściwości, gwarantując zdrowie, dostatek i ochronę przed złem

Wielka Sobota to dzień spoczynku Jezusa w grobie, przy którym od rana trwa czuwanie. Po zachodzie słońca odbywa się święcenie ognia i wody na specjalnym nabożeństwie Wigilii Paschalnej

W okolicy Sandomierza przetrwał do dziś zwyczaj nazywany WIELKANOCNE BZIUKI- niecodzienne zjawisko dmuchania ogniem w czasie procesji

Inne zwyczaje wielkiego tygodnia

WIELKIE GRZECHOTANIE

Kiedy milkły kościelne dzwony, rozlegał się dźwięk kołatek. Obyczaj ten był okazją do urzą- dzania psot. Młodzież biegała po mieście z grzechotkami, hałasu- jąc i strasząc przechodniów. Do dziś zachował się zwyczaj obda- rowywania dzieci w Wielkim Tygodniu grzechotkami .

POŻEGNANIE POSTU

Ostatnie dwa dni postu były wielkim przygotowaniem do święta. W te dni robiono „pogrzeb żuru” – potrawy spożywanej przez cały post. Kiedy więc zbliżał się czas radości i zabawy, sagany żuru wylewano na ziemię.

Pogrzeb żuru

W równie widowiskowy sposób rozstawano się też ze śledziem – kolejnym symbolem wielkiego postu. Z wielką radością i satysfakcją „wieszano” go, czyli przybijano rybę do drzewa. W ten sposób karano śledzia za to, że przez sześć niedziel „wyganiał” z jadłospisu mięso.

Wieszanie śledzia

POŻEGNANIE POSTU

Świąteczne porządki

Przed Wielkanocą robimy wielkie świąteczne porządki nie tylko po to, by mieszkanie lśniło czystością. Porządki mają także symboliczne znaczenie – wymiatamy z mieszkania zimę, a wraz z nią wszelkie zło i choroby .

POŻEGNANIE POSTU

Jajko było symbolem słońca i życia. Wierzono, że ma znaczenie magiczne. Kraszanki, hałunki, malowanki maluje się jednym kolorem. Skrobanki, rysowanki - na jednolitym tle rysuje się wzór, np. szpilką. Pisanki, piski - na jajo nanosi się dekorację z wosku pszczelego, która pozostaje biała na tle kolorowej skorupki. Jajko jest w Polsce tradycyjną potrawą wielkanocną. Powszechnym zwyczajem jest dzielenie się święconym jajkiem i składanie życzeń. Pisanki są główną dekoracją świątecznego stołu.

Malowanie jajek

Pisanka

KRASZANKA

https://youtu.be/8dYCFjduB_8

NIEDZIELA WIELKANOCNA ZMARTWYCHWSTANIE

Niedziela Wielkanocna- najważniejsze święto chrześcijańskie zwane Paschą

Według tradycji stół świąteczny powinien być przykryty białym obrusem i udekorowany liśćmi bukszpanu. Na środku stołu stawiamy baranka, np. na łączce z rzeżuchy. Rzeżucha to symbol sił witalnych i rodzącego się życia.

Tradycja dzielenia się jajkiem

Tradycja dzielenia się jajkiem obchodzona jest w wielu domach. W Wielką Sobotę każdy z nas święci koszyczki w kościele, gdzie jest: kiełbasa, jajka, chleb, sól, pieprz, chrzan. Po powrocie do domu w Niedzielę Wielkanocną jemy uroczyste śniadanie, dzielimy się poświęconym pokarmem z najbliższymi.

Tradycyjne świąteczne potrawy

żurek i biała kiełbasa

szynka wędzona

Tradycyjne świąteczne potrawy

ćwikła z chrzanem

lukrowana babka

Tradycyjne świąteczne potrawy

mazurek

pascha

Tradycyjne świąteczne potrawy

kołacz

Wielkanocny poniedziałek

Lany poniedziałek

Poniedziałek Wielkanocny nazywany jest Lanym Poniedziałkiem, Oblewanką, Polewanką lub dniem świętego Lejka. Chłopcy oblewali dziewczyny wodą. Na ładne, lubiane dziewczyny wylewano całe wiadra wody lub wrzucano je do stawów, sadzawek. Im więcej było wody, tym większy honor dla panny. Przemoczona do suchej nitki dziewczyna miała tzw. wzięcie. Jeśli dziewczyna miała suche ubranie, była niepocieszona. Panny przygotowywały okup najczęściej w postaci pisanek. Można było wykupić się też kiełbasą lub mazurkiem.

https://www.youtube.com/watch?v=fKjx3akV02w

Śmigus –dyngus, lany poniedziałek jest dniem zalotów, zabaw, radości i lejącej się wody. W niedzielę wielkanocną kawalerowie wiejscy wdrapywali się na dachy i uderzając w patelnię wymieniali imiona dziewcząt, które nazajutrz zostaną oblane wodą. W poniedziałek od wczesnego rana słychać było piski i krzyki dziewczyn. Oblana panna piszczała z radości, gdyż wiedziała, że chłopak, który ja oblał, wkrótce poprosi ją o rękę.

Dziady śmigustne – to słomiane postacie, które pojawiają się w nocy z Niedzieli na Poniedziałek Wielkanocny, oblewają wodą i proszą o datki. Zwyczaj pochodzący z Małopolski.

https://www.youtube.com/watch?v=Yx_phOjBJVM

Symbole świąt wielkanocnych

Sól

Jajko

chroni mięso przed zepsuciem, poświęcona chroni nas przed złem

jest symbolem nowego życia

Symbole świąt wielkanocnych

Chleb

w wielu kulturach uznany za fundamentalny składnik żywienia. Tam gdzie chleb, tam bogactwo i pomyślność. W tradycji chrześcijańskiej jest też symbolem ciała Chrystusa.

Symbole świąt wielkanocnych

Chleb i sól

chleb i sól to dwa ważne symbole w tradycji chrześcijańskiej. Być solą ziemi to być życiodajnym składnikiem, który odżywia i decyduje o istnieniu. Sól jest nieocenionym minerałem, bez którego nasze organizmy nie mogłyby funkcjonować.

Symbole świąt wielkanocnych

Wędlina

dawniej należało wrzucić kawałek jakiejkolwiek wędliny, a od XIX wieku rozsmakowano się w kiełbasie. Wędlina jest symbolem dostatku, gdyż nie każdego było stać na tego typu rarytas.

Symbole świąt wielkanocnych

Chrzan

symbolizuje krzepę i siłę

Palma - to pamiątka uroczystego wjazdu Pana Jezusa do Jerozolimy

Borowina

JEST ZNAKIEM POKOJU ,W POLSCE WKŁADA SIĘ DO KOSZYCZKA ZAMIAST GAŁĄZKI OLIWNEJ

bARANEK

01

ZJADANY PODCZAS OSTATNIEJ WIECZERZY PRZED UCIECZKĄ Z NIEWOLI EGIPSKIEJ - SYMBOL WOLNOŚCI

to najważniejszy symbol świąt wielkanocnych - symbolizuje on zwycięstwo Chrystusa. Oddany w ofierze, aby odkupić grzechy ludzkie, tak jak Chrystus odkupił nasze, a później zmartwychwstał. Baranek jako symbol musi znaleźć się w naszej „święconce”, a później na wielkanocnym stole

02

zAJĄCZEK

PRZYPOMINA, ŻE NIE TYLKO LUDZIE CIESZĄ SIĘ ZMARTWYCHWSTANIEM JEZUSA, ALE I ZWIERZĘTA

https://tinyurl.com/yjlz9s3z

https://learningapps.org/display?v=pwpi93arn21

https://youtu.be/_ML-dVwDVAs