Igrzyska śmierci

Suzanne Collins Igrzyska śmierci

Lekcja 1

Lekcja 2

Lekcja 3

Lekcja 4

Lekcja 5

Lekcja 6

pani z polaka

Opracowanie:

Lekcja 1

T: Witaj w Panem! O świecie przedstawionym utworu.

Świat przedstawiony

czas akcji -

nieokreślona przyszłość, czas 74. Głodowych Igrzysk

fikcyjne państwo Panem, które powstało na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej; przede wszystkim: Dwunasty Dystrykt, Kapitol i arena Głodowych Igrzysk

miejsce akcji -

Świat przedstawiony

bohaterowie

Świat przedstawiony

bohaterowie

Wątki

- przygodowy - udział Katniss w Głodowych Igrzyskach i próba przetrwania, - miłosny - miłość Peety i Katniss, - polityczny - rządy prezydenta Snowa, relacje między dystryktami, historia Panem

Rodzaj literacki

Rodzaj - epika, ponieważ:

- utwór pisany prozą, - ma narratora (pierwszoosobowego - Katniss), - można wyodrębnić elementy świata przedstawionego, - posiada fabułę i akcję.

Zapamiętaj!

fabuła - całość zdarzeń w książce (także wspomnienia i luźne epizody)

akcja - wątki powiązane ze sobą związkiem przyczynowo-skutkowym, których "doświadczamy" podczas czytania

Fabuła i akcja

Które wydarzenia "Igrzysk śmierci" zaliczają się do fabuły, a które - do akcji?

Gatunek literacki

Powieść, ponieważ:

- jest to obszerny utwór, - posiada wiele wątków, - występuje w nim dużo bohaterów.

Powieść... ale jaka?

- przygodowa? - młodzieżowa? - science-fiction? - antyutopia? - dystopia?

Lekcja 2

T: "Panem et circenses" ("Chleba i igrzysk").

Panem - Informacje geograficzne, geneza

Panem - Informacje geograficzne, geneza

- państwo przyszłości, - leży na terenach dawnej Ameryki Północnej, - na jego powstanie miało wpływ wiele kataklizmów: susz, burz, pożarów, podniesienia poziomu oceanów, - w wyniku tych katastrof zaczęło brakować żywności i doszło do wojny,

Panem - podział administracyjny

Panem - podział administracyjny

- powstało państwo złożone z trzynastu dystryktów i stolicy - Kapitolu,

Panem - ważne momenty historyczne

Panem - ważne momenty historyczne

- ze względu na niezadowolenie ludności z władzy doszło do powstania - Mrocznych Dni, - zryw skończył się wygraną Kapitolu, zniszczeniem Trzynastego Dystryktu i podpisaniem Traktatu o Zdradzie, - na mocy traktatu dystrykty zobowiązały się do dostarczania co roku chłopca i dziewczyny w wieku 12-18 lat do udziału w Głodowych Igrzyskach - walce na arenie do ostatniego żywego trybuta,

Panem - realia życia

Panem - realia życia

- zależnie od dystryktu ludzie wiodą życie na różnym poziomie; im bliżej Kapitolu, tym bogatszy dystrykt, - każdy obszar zajmuje z góry przydzielonym zadaniem, - większa część efektów pracy ludzi w dystryktach trafia do Kapitolu, - w dalszych częściach Panem ludzie umierają z głodu, nie mogą liczyć na jakąkolwiek pomoc ze strony państwa, - Kapitol wymaga całkowitego podporządkowania się od obywateli.

Panem - tradycje

Dożynki

Co powszechnie oznacza ten termin? Czym jest to wydarzenie w Panem?

Dożynki

Dożynki - Święto Plonów, ludowe święto związane ze żniwami i dziękczynieniem za zakończenie prac oraz zebrane plony. W Panem dożynkami nazywa się coroczne losowanie trybutów, którzy wezmą udział w Głodowych Igrzyskach.

Dożynki

"Kapitol zabiera dzieci z naszych dystryktów i na naszych oczach zmusza je do bratobójczej walki. W ten sposób rządzący przypominają nam, że jesteśmy zdani na ich łaskę i niełaskę. Mamy pamiętać, że nie przeżyjemy następnego powstania. Bez względu na to, jakich słów używają, przesłanie jest jasne: <Patrzcie, jak odbieramy wam dzieci i składamy je w ofierze, a wy nie możecie nic zrobić. Wystarczy jedno wasze krzywe spojrzenie, a wybijemy was do nogi>".

Dożynki

Jak ta nazwa została wykorzystana przez Kapitol? Jakie znaczenie mają dożynki i Głodowe Igrzyska dla władzy, a jakie - dla mieszkańców dystryktów?

Dożynki

Kapitol nawiązuje do Święta Plonów, ponieważ sam również zbiera żniwa wśród wszystkich dystryktów. Dla prezydenta Snowa jest to narzędzie terroru i utrzymania władzy. Dzięki niemu przypomina ludziom, że Mroczne Dni nie mogą się powtórzyć.

Głodowe Igrzyska

Jaki stosunek do Głodowych Igrzysk mają mieszkańcy Kapitolu? Jak zmagania na arenie odbierają ludzie w dystryktach?

Głodowe Igrzyska

Mieszkańcy Kapitolu traktują Głodowe Igrzyska jak rozrywkę. Prezentacje trybutów, wywiady z nimi, walki i śmierć dzieci są emitowane w telewizji. Każdy uczestnik może pozyskać sponsora, jeśli czymś go zachwyci. Zwycięzca Głodowych Igrzysk zostaje celebrytą, bogaci się. Wyjeżdża na Tournee Zwycięzców po całym Panem, a jego dystrykt w nagrodę dostaje więcej żywności.

Głodowe Igrzyska

Władza zmusza obywatelni Panem do oglądania transmisji z dożynek oraz Głodowych Igrzysk. Czynią z tego narodowe święto, nakazują ludziom w dystryktach do cieszenia się z łaski, jaką daje im Kapitol. Zmuszanie dzieci do walki oraz obsypywanie zwycięskiego dystryktu jedzeniem zaognia konflikty między obywatelami. Rośnie niesprawiedliwość. Trybuci są podatni na manipulowanie, często grają i udają kogoś, kim nie są, aby przypodobać się publiczności. To ich jedyna szansa na przetrwanie.

"Panem et circenses"

Panem a Rzym za czasów Nerona

Panem

starożytny Rzym

- głową państwa jest Neron - despota, niespełniony artysta, - wladca nie liczy się ze swoimi poddanymi - naraża ich na niebezpieczeństwo podczas pożaru, który wywołuje, by napisać nowy utwór, - plebejusze i niewolnicy są okrutnie traktowani przez patrycjuszy, - walki w amfiteatrze, rzeź chrześcijan - rozrywka dla patrycjuszy, życie ludzkie w rękach cesarza

- państwo totalitarne, rządzone przez tyrana - prezydenta Snowa, - głowa państwa nie liczy się z ludzkim życiem, - władza utrzymywania dizęki terrorowi i strachowi, - nierówności społeczne, zła sytuacja biedniejszych mieszkańców kraju, - Głodowe Igrzyska - rozrywka dla bogatych mieszkańców stolicy

"Panem et circenses"

Dlaczego sytuacja w Panem tak wygląda? Dlaczego mieszkańcy Kapitolu pozwalają na mordowanie dzieci i czerpią z tego przyjemność?

Zadanie

Stwórz breaking news (pasek informacji widoczny podczas progamów informacyjnych), który mógłby pojawić się w kapitolińskiej telewizji po zwycięstwie Katniss i Peety w 74. Głodowych Igrzyskach. Skorzystaj ze strony:

Lekcja 3

T: Propaganda Kapitolu. O nowomowie.

Propaganda

1. «szerzenie jakichś poglądów, haseł politycznych itp. mające na celu pozyskanie zwolenników» 2. «technika sterowania poglądami i zachowaniami ludzi polegająca na celowym, natarczywym, połączonym z manipulacją oddziaływaniu na zbiorowość» 3. «specjalna komórka, zespół ludzi realizujący takie cele; też: tekst, wystąpienie, film itp. realizujące takie cele»

Obejrzyj film dotyczący języka propagandy

Odpowiedz na pytania

Czym jest nowomowa?

Co jest jej celem?

Jakimi środkami językowymi się posługuje?

Odpowiedz na pytania

Nowomowa - ideologiczny język fałszujący rzeczywistość.

Czym jest nowomowa?

Cel: ogłupienie obywateli, zaprogramowanie sposobu mówienia i myślenia zgodnego z założeniami władzy.

Co jest jej celem?

Jakimi środkami językowymi się posługuje?

- usuwanie niektórych wyrażeń, - tworzenie nowych słów, - zmiana znaczenia istniejących słów, - nacechowanie języka w odpowiedni sposób.

Propaganda Kapitolu

- kreowanie jedynej słusznej wizji świata i rządu - władza jest sprawiedliwa (Głodowe Igrzyska to odpowiedź na bunt) - wymuszanie na obywatelach określonego sposobu myślenia (Głodowe Igrzyska jako święto, powód do radości), - nadawanie słowom nowego znaczenia (dożynki- odświętne losowanie trybuta, Strażnicy Pokoju), - propagowanie określonych wartości (jednorodność, uległość), - nacechowanie wybranych słów (trybut zamiast ofiara), - wszystkie formy sprzeciwu przedstawiane jako terror (Mroczne Dni), - budowanie atmosfery zagrożenia (przypominanie o Mrocznych Dniach, celebrowanie Głodowych Igrzysk).

Projekt

Stwórz propagandową broszurę Panem. Uwzględnij w niej: - położenie państwa, - informacje o prezydencie, - podział administracyjny (krótko opisz: Kapitol, ilość dystryktów, czym się zajmują), - historię (zwróć uwagę na Mroczne Dni i Traktat o Zdradzie), - tradycje z krótkim ich opisem (dożynki, Głodowe Igrzyska). Pamiętaj, o stosowaniu odpowiedniego języka i elementach graficznych. Pracę możesz wykonać ręcznie lub za pomocą komputera (np. w Canvie lub Genially).

Lekcja 4

T: Człowieczeństwo na arenie (i nie tylko). Jak pozostać sobą w skomplikowanych czasach?

Lekcje Polskiego

Lekcja na podstawie materiałów z bloga

Fragment 1

1. Jaki rodzaj kadru dominuje w tej scenie? Dlaczego? 2. Jak wygląda oprawa muzyczna? Co dzięki temu osiągnięto? 3. Jakie kolory dominują w scenografii i kostumiach? 4. Jak wyglądają mieszkańcy Dwunastki, a jak Effie Trinket? Jaki to zabieg? Po co został zastosowany?

Fragment 2

1. Po co organizowano prezentacje trybutów? 2. O czym musieli pamiętać trybuci? Co było dla nich najważniejsze? 3. Jak reagują mieszkańcy Kapitolu na pokaz? 4. O czym mówi prezydent Snow? Jaki wydźwięk mają jego słowa?

Fragment 3

1. W jakim celu - wg prezydenta Snowa - organizowane są Głodowe Igrzyska? 2. Dlaczego nadzieja jest niebezpieczna?

Fragment 4

1. Jak podczas talk-showu zachowują się trybuci? Dlaczego? 2. Jak zachowuje się prowadzący?

Fragment 5

1. Co oznaczają słowa Peety? 2. Czy trybutom 74. Głodowych Igrzysk udało się pozostać sobą?

"Igrzyska śmierci" jako "powieść ostrzegawcza"

"Igrzyska śmierci" - antyutopia czy dystopia? Jak daleko nam - współczesnym - do mieszkańców Kapitolu? Czy sytuacja opisana przez Suzanne Collins może wydarzyć się w rzeczywistości?

Lekcja 5

T: "Dziewczyna igrająca z ogniem" - Katniss Everdeen.

K. Jędrych, Szkoła strudnych uczuć: "Grzyska śmierci" Suzanne Collins na lekcji języka polskiego

Fragmenty lekcji na podstawie artykułu

Informacje podstawowe

Katniss Everdeen

Imię i nazwisko:

16 lat

Wiek:

Miejsce zamieszkania:

Najbiedniejsza część Dwunastego Dystryktu - Złożysko

Matka, młodsza siostra - Prim, ojciec zginął kilka lat wcześniej w kopalnii; rodzina posiada kota Jaskra i kozę - Damę

Informacje o rodzinie:

Rodzina Everdeen, jak większość w Dwunastym Dystrykcie, jest biedna, cierpi głód. Katniss jest żywicielką rodziny, dla niej chodzi na polowania i próbuje poprawić ich sytuację

Sytuacja materialna:

Katniss a pozostali bohaterowie

Prim

"Gdy się budzę, czuję, że druga strona łóżka już zdązyła wystygnąć. Wyciągam rękę, ale dotykam tylko szorstkiego płótna materaca. Na pewno przyśnił się jej koszmar, więc poszła do łóżka mamy. Oczywiście, że tak. Dziś dożynki." "Wynieść się stąd? Jak mogłabym zostawić Prim, jedyną osobę na świecie, którą na pewno kocham?" "Chronię Prim najlepiej, jak potrafię, jednak podczas dożynek jestem bezsilna. Narasta we mnie ból, jak zawsze, gdy ona cierpi. Nie chcę się z nim zdradzić."

Katniss a pozostali bohaterowie

Prim

- najważniejsza osoba w życiu Katniss, jej myśli krążą wokół siostry i jej potrzeb, - jest z nią najbliżej, - darzy ją bezgraniczną miłością, - troszczy się o nią niemal w każdej chwili, jest dla niej bardziej jak matka niż siostra, - próbuje ją chronić, - denerwuje ją, że w niektórych sprawach jest bezsilna, - powściąga swoje emocje, aby chronić młodszą siostrę, - z Prim wiąże się przede wszystkim ból, - siostra jest dla niej ważniejsza niż jej własne życie.

Katniss a pozostali bohaterowie

Matka

"We śnie mama wygląda młodziej, nadal wydaje się zmęczona, ale nie taka sterana (...). Mama też kiedyś była wyjątkowo piękna. Tak przynajmniej słyszałam." "Staram się okazać dobrą wolę. Przez pewien czas byłam tak wściekła, że nie pozwalałam, aby cokolwiek dla mnie zrobiła." "W tym czasie mama miała znaleźć pracę, ale tego nie zrobiła. Nie zrobiła zupełnie nic, tylko siedziała sztywno na krześle, a jeszcze częściej kuliła się pod kocami na łóżku, wpatrzona w jakiś punkt w oddali. Co pewien czas drgała niespokojnie, jakby pod wpływem nagłej potrzeby, lecz w następnej chwili ponownie zapadała w beztuch. Nie docierały do niej nawet uporczywe błagania Prim. Byłam przerażona. Teraz podejrzewam, że mama zamknęła się w mrocznym świecie rozpaczy. Wówczas wiedziałam tylko tyle, że najpierw straciłam ojca, a potem matkę."

Katniss a pozostali bohaterowie

Matka

- Katniss nigdy nie była z nią blisko, bardziej rozumiała się z ojcem, - po śmierci ojca, matka zamknęła się w sobie cierpiała na depresję, - Katniss musiała szybciej dorosnąć, przejąć obowiązki ojca i matki, - ma żal do swojej mamy, nie potrafi jej wybaczyć, że zostawiła ją i Prim w tak trudnym momencie, - próbuje z nią jakoś koegzystować, dla dobra siostry.

Katniss a pozostali bohaterowie

Ojciec

"W lesie można jednak znaleźć żywność, byle wiedzieć, jak jej szukać. Mój ojciec wiedział i mnie tego nauczył, zanim wybuch w kopalni rozerwał go na strzępy. Nie było czego zbierać. […] Po pięciu latach nadal budzę się, wrzeszcząc, żeby uciekał."

Katniss a pozostali bohaterowie

Ojciec

- Katniss była z nim bardzo blisko, - to on nauczył ją wszystkiego, co potrafi: strzelania z łuki, radzenia sobie w lesie, rozpoznawania jadalnych roślin, - śmierć ojca była dla niej tragedią, - po tylu latach nadal ma koszmary związane z katastrofą, w której zginął jej ojciec.

Katniss a pozostali bohaterowie

Gale

"W lesie czeka jedyna osoba, przy której mogę być sobą. Gale. Czuję, jak mięśnie twarzy mi się rozluźniają, jak przyspiesza tętno, gdy wspinam się do naszej kryjówki (...). Na widok Gale a odruchowo się uśmiecham." "Gale'a i mnie nigdy nie łączyło nic romantycznego (...). Sporo czasu minęło, nim się zaprzyjaźniliśmy, przestaliśmy targować przy każdej wymianie i zaczęliśmy się nawzajem wspierać." "Poza tym, jeśli Gale'owi zachciałoby się dzieci, bez trudu znalazłby sobie żonę. Jest przystojny, dostatecznie silny, żeby poradzić sobie w kopalni, i umie polować. Wystarczy spojrzeć na szepczące dziewczyny, które mija w szkole (...). Jestem zazdrosna, ale z nietypowych powodów. Ze świecą szukać dobrego partnera do polowań.

Katniss a pozostali bohaterowie

Gale

- Katniss widzi w nim wyłącznie dobrego przyjaciela i partnera do polowań, - nie pozwala sobie na romantyczne uczucia, ma ważniejsze sprawy na głowie, - jest przywiązana do chłopaka, - ma w nim oparcie, - tylko przy nim może być naprawdę sobą.

Katniss jako

- myśliwy? - ofiara? - aktorka? - pionek Kapitolu? - altruistka? - buntowniczka? - postać tragiczna? - bohaterka?

Zadanie

Stwórz kartę postaci Katniss. Skorzystaj ze strony:

Zamiast specjalnych zdolności wypisz cztery cechy bohaterki oraz uzasadnij każą z nich konkretną sytuacją z książki.

Lekcja 6

T: Skomplikowane relacje Katniss i Peety.

Relacje Katniss i Peety

13

12

11

10

Relacje Katniss i Peety

Na podstawie fragmentów powieści opisz uczucie, łączące głównych bohaterów a) z perspektywy Peety, b) z perspektywy Katniss.