Quo vadis

Quo vadis Henryka Sienkiewicza

SPIS TREŚCI

01

02

03

Quo vadis jako powieśc historyczna

Geneza

Czas powstania

05

06

07

Czas i miejsce akcji

List

Kompozycja i narracja

08

09

10

Oblicza miłości

Geneza Quo vadis

+info

+info

• przyjaźń z Henrykiem Siemiradzkim, malarzem; inspiracja jego obrazami (np. Pochodnie Nerona 1876)

• Zamiłowanie Sienkieiwcza do historyka rzymskiego Tacyta i innych prozaików łacińskich
• zainteresowanie antykiem oraz znajomość łaciny
• podróże do Rzymu - kapliczka Quo vadis

Czas powstania powieści

+info

• napisał Quo vadis, bo pociągała go myśl ukazania dwóch światów, z których jeden był potęgą rządzącą i wszechmocną (...), drugi reprezentował siłę duchową" (cytat za: M. Kosman, Na tropach bohaterów Quo vadis)

• 1895-1896 drukowana w odcinkach w "Gazecie Polskiej"
• Wydana w Krakowie w 1896 r. jako książka
• XIX-wieczna moda na powieści o tematyce antycznej i wczesnochrześcijańskiej

Gatunek - powieść historyczna

Consectetuer adipiscing elit II

Realistycznie przedstawione życie codzienne

Pożar Rzymu, 18 lipca 64 (aut. Hubert Robert, domena publiczna)

Inne postaci historyczne

Neron

Wydarzenia historyczne

• Sabina Poppea (druga żona Nerona)
• Tygellin (dowódca pretorianów)
• Petroniusz

• Sienkiewicz po mistrzowsku odtworzył przebieg igrzysk, życie codzienne augustianów, stosunki społeczne panujące w Rzymie

• Sienkiewicz przedstawił sylwetkę cesarza rzysmkiego Nerona

• pożar Rzymu i rzeź chrześcijan

List

• Zajmuje ważne miejsce w powieści (korespondencja między Petroniuszem a Winicjuszem)
• Służy: ukazaniu uczuć i refleksji bohaterów, zapoznaniu z wydarzeniami odbywającymi się poza Rzymem

• Listy między Cezarem i Petroniuszem zawierają opinię o twórczości Nerona, zaś na końcu utworu z listu dowiadujemy się, co skłoniło Petroniusza do odebrania sobie życia
• Listy to również sposób komunikacji między zakochanymi Ligią i Winicjuszem

Pocztówka ze sceną z „Quo Vadis”: „Ligia porzuca dom Aulusa” (Domenico Mastroianni, 1913).

Narracja

Kompozycja

• Narrator trzecioosobowy, wszechwiedzący
• zna myśli i uczucia bohaterów
• przygotowuje czytelnika na nadchodzące wydarzenia

• 74 rozdziały i epilog
• niektóre rozdziały mają postać listów
• wydarzenia są przedstawione w porządku chronologicznym

Czas akcji

Czas

Czas akcji powieści nie został w toku narracji ściśle określony – wiadomo jedynie, że wydarzenia rozgrywają się w drugiej połowie I wieku naszej ery za panowania Nerona (54 – 68). Ustalenie czasu jest możliwe, dzięki wykorzystaniu przez Sienkiewicza kilku faktów historycznych. Epilog Quo vadis obejmuje wydarzenia z roku 68 zakończone śmiercią Nerona 19 czerwca tegoż roku. Tak więc akcja powieści rozgrywa się w latach 63 – 68 n.e..

Pewne zdarzenia można również uściślić. Wyjazd Winicjusza wraz z dworem Nerona do Ancjum miał miejsce w maju 64 roku, zaś pożar Rzymu rozpoczął się w lipcu. Fabuła dzieła obejmuje wydarzenia wcześniejsze – z czasów ukrzyżowania Chrystusa i Jego zmartwychwstania. Ostatnie zdanie powieści: „Wedle zaś dawnej bramy Kapeńskiej wznosi się dzisiaj maleńka kapliczka z zatartym nieco napisem: „Quo vadis, Domine?” przenosi akcję do współczesności.

+info

Rzym

Cezar urozmaicał im codzienność igrzyskami, więc nie zrażali się biedą, brakiem domu czy sypianiem w walących się izbach lub pod insulami (domami) możnych. Nie zniechęcało ich jadanie resztek ze stołów niewolników czy mnogość gwałtów, pożarów, rabunków oraz morderstw. Rzym był dla nich ostoją i źródłem rozrywki, a Neron opiekunek i dostarczycielem powodów do plotek. Wszystko zmieniło się, gdy pewnego dnia przy Wielkim Cyrku wybuchł pożar. Ogień bardzo szybko się rozprzestrzenił, płomienie zaczęły lizać kolumny, świątynie, wille, pomniki, domy, kramy, ruchome amfiteatry do widowisk, składy drzewa, zboża, oliwy, konopi. Pochłaniały największe miasto świata – Rzym. Stojący na wzgórzach świecił jak stos, jak huczący wulkan. Łuna zalewała niebo. Ze wzgórz falą płomienie spływały na doliny. Ginęło bogactwo Rzymu i mienie zwykłych ludzi, płonęły dzieła sztuki i skarby rzymskiej przeszłości, ulice zapadały się w gruz.

Na środku miasta był rynek wyłożony marmurowymi płytami, na których oswojone stada gołębi poszukiwały ziaren. Wszędzie wznoszono budowle, każde wolne miejsce wypełniano od razu kolumnami, podobiznami bogów wśród kwiatów akantu i tryglifów oraz świątyniami, na przykład bazyliką Kastora i Polluksa, świątynią Westy. Rzymskie ulice wypełnione były sklepami: złotniczymi, bławatnymi, księgarniami, kramami i kramikami z owocami, wodą, winem. Zaułki i place służyły za miejsce pracy wróżbitom, tłumaczom snów, grajkom, tancerzom, oddziałom pretorianów pilnujących porządku ulicznego. Na gwarność ulic wpływ mieli przedstawiciele różnych narodowości i języków, ściągający do Rzymu. Można było tam spotkać obywateli Etiopii, Brytanii, Galii, Germanii, Syrii, Grecji. Na placu Forum Romanum gromadził się próżniaczy lud, który ściągał do Rzymu słysząc o szansie zdobycia fortuny czy łatwiejszej egzystencji.

Był to teren otoczony ogromnymi ogrodami, w których rosły oliwki, cyprysy, były stawy pełne pływających srebrnych łabędzi, liczne sadzawki, gaiki różane spryskiwane wodą z fontann, do których wejścia obrastał bluszcz. Ogrody pałacu urozmaicały spacerujące po nich afrykańskie zwierzęta i ptaki, mieszkające w złotych klatkach, którymi zajmowali się liczni niewolnicy.

Akcja powieści rozgrywa się przede wszystkim w Rzymie (Palatyn, domy Winicjusza i Petroniusza oraz Zatybrze – dzielnica biedoty i chrześcijan) a także w Ancjum.Zbudowany na wzgórzach Rzym – bohater powieści „Quo vadis” Henryka Sienkiewicza - był miastem otoczonym murem, zamykanym na noc kilkoma bramami. Rządził nim cezar Neron, mieszkający w pałacu na Palatynie.

czytaj dalej

Złoty Dom Nerona (Domus Aurea)

Wzgórze Watykańskie

Circus Maximus

Zatybrze

+info

+info

+info

+info

Forum Romanum

Dom Petroniusza

Świątynia Westy

Palatyn

+info

+info

+info

+info

Więzienie Mamertyńskie

Pole Marsowe

Via Appia

Ancjum

+info

+info

+info

+info

Miłość Ligii i Winicjusza

Ligia

Jak wyglądała?

Dlaczego znalazła się w domu Aulusów?

Skąd pochodziła Ligia?

Jaka była Ligia?

Winicjusz

Bohater dynamiczny (przechodzi przemianę)

Jakie uczucia żywił do Ligii przed przemianą? Jaki miał charakter?

Jakie uczucia żywił do Ligii po przemianie? Jaki miał charakter?

Jakie uczucie początkowo żywi Winicjusz do Ligii – miłość czy pożądanie? Uzasadnij odpowiedź.Co sprawia, że bohater powieści zmienia swoje poglądy na miłość, ludzi i świat? W jaki sposób potoczyłyby się losy miłości młodego patrycjusza i córki króla Ligów, gdyby Marek nie przyjął nauki chrześcijańskiej?

Amor (Kupid, Eros) jest alegorią miłości w sztuce. Powyżej obraz Williama-Adolphe Bouguereau

Miłość platoniczna, obraz Eduardo Zamacois y Zabala (1870)

Fresk przedstawiający wspólną ucztę chrześcijan

Consectetuer adipiscing elit I

SEXUS

Agape (łac. Caritas)

Philia (łac. Amicitia)

Eros (łac. Amor)

to typ miłości bezinteresownej, opierającej się na altruizmie i duchowej więzi, trosce niewymagającej niczego w zamian. Agape często motywowana jest religijnie.

miłość twórcza, kreatywna lub romantyczna, w której dominującą rolę odgrywa sentyment, tęsknota, oczarowanie, pragnienie coraz większej pełni.

miłość zmysłowa, realizująca się w zbliżeniach płciowych, oparta na wzajemnym pożąda niu; najczęściej ma swój początek w zakochaniu.

miłość platoniczna, wolna od seksu i zmysłowości, przyjacielska, bezinteresowna, lojalna i wierna

+info

+info

+info

+info

Jak miłość kobiety i mężczyzny pojmowali Rzymianie, a jak - chrześcijanie? Na czym polegało dojrzewanie Winicjusza do miłości? W jaki sposób chrześcijanie opisanie w Quo vadis wcielali w życie ideę miłości bliźniego? Która postawa wobec winowajcy ma większą moc oddziaływania - zemsta i kara czy przebaczenie? Odwołaj się do postawy lekarza Glauka wobec zdrad Chilona oraz do zachowania Winicjusza wobec Ligii po uczcie u Nerona i wobec niewolnika, który przyniósł wieść o jej ucieczce