AMERYKA PÓŁNOCNA

AMERYKA PÓŁNOCNA

POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE I ŚRODOWISKO PRZYRODNICZE

Watch

AMERYKA PÓŁNOCNA

• Kontynent o powierzchni 24 230 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej).
• Ameryka Północna ma bardzo urozmaiconą i najdłuższą ze wszystkich kontynentów linię brzegową. Niezliczone wyspy i półwyspy stanowią ponad ¼ powierzchni całego kontynentu. Największe wyspy – Grenlandia, Ziemia Baffina, Wyspa Ellesmere’a, Wyspa Wiktorii – leżą w Arktyce.
• Jest po Azji i Afryce trzecim co do wielkości kontynentem na Ziemi.

POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE

Ameryka położona jest na półkuli północnej i zachodniej. Od zachodu otacza ją Ocean Spokojny, od północy Ocean Antarktyczny, od wschodu Ocean Atlantycki, natomiast od Ameryki Południowej dzieli ją Kanał Panamski.

UKSZTAŁTOWANIE POWIERZCHNI

Regiony fizycznogeograficzne mają w Ameryce Północnej przebieg południkowy. Całą zachodnią część kontynentu zajmują Kordyliery. Wzdłuż brzegów Pacyfiku rozciągają się Góry Nadbrzeżne. Na wschód od nich rozciągają się obniżenia. Największe z nich to: Wyżyna Kolumbii, Wielka Kotlina, gdzie znajduje się Wielkie Jezioro Słone i Wyżyna Kolorado. W jej zachodniej części powstał kanion rzeki Kolorado. Wschodnie pasma Kordylierów, Góry Skaliste, opadają stopniami w kierunku wschodnim ku Wielkim Równinom (Great Plains), zwanymi niekiedy Wyżyną Prerii. Jest to jeden z największych regionów nizinnych naszej planety, przecięty szeroką do 120 km doliną rzeki Missisipi. Na północ od Równin Centralnych leży nizina polodowcowa z Wielkimi Jeziorami. Od wschodu Wielkie Równiny ograniczają Appalachy. Wzdłuż wybrzeża ciągną się niziny: Zatokowa nad Zatoką Meksykańską i Atlantycka nad Oceanem Atlantyckim. Leżące na północy kanadyjskiego wybrzeża archipelagi arktyczne składają się po części z wysp skutych lodem, po części z wysp nizinnych z jeziorami polodowcowymi.

BUDOWA GEOLOGICZNA

Ukształtowanie powierzchni Ameryki nawiązuje do jej budowy geologicznej. Na tarczach oraz platformach prekambryjskich położone są niziny i wyżyny, czyli północno – wschodnia i centralna część kontynentu, Appalachy znajdują się w strefie fałdowań paleozoicznych, Kordyliery to młode góry fałdowe, powstałe w orogenezie alpejskiej. Kordyliery leżą na styku płyt kontynentalnych i oceanicznych, czyli w strefie aktywnej sejsmicznie. Częstymi zjawiskami są tam wybuchy wulkanów, trzęsienia ziemi. O aktywności Kordylierów świadczą liczne pęknięcia skorupy ziemskiej w ich obrębie. Najbardziej znany jest uskok San Andreas w Kalifornii. Ma on ok km długości i stanowi granicę między dwiema płytami litosfery: pacyficzną i północnoamerykańską. Płyty te przemieszczają się względem siebie średnio 5 cm na rok. Na skutek aktywności sejsmicznej uskoku San Andreas, Kalifornia nawiedzana jest przez trzęsienia ziemi.

KLIMAT

Dzięki położeniu geograficznemu na kontynencie północnoamerykańskim występują wszystkie strefy klimatyczne: od surowego klimatu polarnego na północy, przez klimat umiarkowany kontynentalny, o dużym zróżnicowaniu temperatur latem i zimą; klimat górski Kordylierów, klimat podzwrotnikowy morski Kalifornii i Florydy, aż po klimat podzwrotnikowy suchy Arizony i Nowego Meksyku. Położone na południu wyspy mają klimat podrównikowy bardzo ciepły i wilgotny, pozostający pod wpływem pasatów. Na zróżnicowanie temperatur i opadów wpływ ma szerokość geograficzna, wysokość nad poziom morza, ukształtowanie powierzchni i odległość od morza. Modyfikująco działają również prądy morskie.

ROŚLINNOŚĆ

Roślinność Ameryki Północnej jest uwarunkowana przede wszystkim strefowością klimatyczną. Granice stref roślinnych na zachodzie kontynentu są - z wyjątkiem strefy równikowej - wysunięte dalej na północ niż na wschód. Wielkie obszary strefy arktycznej pozbawione są szaty roślinnej (zajmują je pustynie arktyczne zwane barrens) bądź też pokryte skąpą roślinnością tundrową. Strefa umiarkowana chłodna pokryta jest borealnym lasem szpilkowym ( tajga kanadyjska). W strefie umiarkowanie ciepłej występują różnorodne lasy mieszane i liściaste, na obszarach o suchszym klimacie przechodzące kolejno w lasostepy (prerie), suche stepy i formacje półpustynne. Typowa dla strefy podzwrotnikowej roślinność twardolistna występuje tylko w zachodniej części kontynentu, część środkową porastają formacje trawiaste, a wilgotną wschodnią - wilgotne, częściowo wiecznie zielone lasy. Głównymi formacjami strefy zwrotnikowej są pustynie i półpustynie. Na wschodzie pojawiają suche, widne lasy zwrotnikowe. W strefie podrównikowej prawie brak formacji sawannowych, przeważają tu okresowo wilgotne lasy. Obszary strefy równikowej porasta wiecznie zielony las równikowy.

WODY POWIERZCHNIOWE

Większość rzek tego kontynentu należy do zlewiska Oceanu Atlantyckiego. Również największa rzeka Missisipi ze swoimi dopływami: Missouri, Arkansas, Red River, Ohio; Tennessee uchodzi do będącej częścią Oceanu Atlantyckiego Zatoki Meksykańskiej. Missisipi i Ohio połączone kanałami z Wielkimi Jeziorami tworzą wewnętrzny system wodny. Ważne znaczenie transportowe mają także rzeki: Świętego Wawrzyńca i Hudson. Większość rzek Kanady uchodzi do Zatoki Hudsona, a największa - Mackenzie – do Oceanu Arktycznego. Największa rzeka Alaski, Yukon, odprowadza swe wody do Cieśniny Beringa. Rzeki Ameryki Północnej niosą przez cały rok duże ilości wody, co umożliwia ich wykorzystanie do celów energetycznych. W wielu miejscach wody rzek zostały spiętrzone systemem tam. Rzeki na północy kontynentu zimą zamarzają na kilka miesięcy. W Ameryce Północnej występuje wiele jezior. Większość jest pochodzenia polodowcowego. Lody pokrywają jeszcze dziś Grenlandię, kanadyjskie archipelagi polarne i część Alaski.

LUDNOŚĆ

Amerykę Północną zamieszkuje 579 mln ludzi (dane z 2013 roku), co stanowi około 8% ludności świata, głównie biali, ciemnoskórzy i Indianie. Gęstość zaludnienia jest niewielka w porównaniu do średniej gęstości zaludnienia świata i wynosi 21,5 osoby/km². Rozmieszczenie ludności jest bardzo nierównomierne i jest następstwem silnego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego. Najbardziej zaludnione tereny to: Bermudy – 1189 osób/km² (1994) i Barbados 607 osób/km² (1994), a najmniej zaludnione tereny to obszar Grenlandii (0,2 osób/km² – 1992) i Kanada – 3 osoby/km² (1994) oraz Kordyliery wraz z kotlinami śródgórskimi, a także obszary pustynne i półpustynne. Szczególnie ważnym czynnikiem wpływającym na rozmieszczenie ludności jest fakt, że ogromna powierzchnia kontynentu znajduje się pod wpływem klimatów: polarnego, subpolarnego i umiarkowanie chłodnego, co znacząco ogranicza możliwość trwałego egzystowania człowieka na północy. W Ameryce Północnej można również wskazać obszary o wysokiej koncentracji ludności, np. pogranicze kanadyjsko-amerykańskie, północny wschód Stanów Zjednoczonych, niektóre odcinki wybrzeża Oceanu Spokojnego, a także tereny ciągnące się od Meksyku po Gwatemalę. Państwami o największej gęstości zaludnienia w Ameryce Północnej są kraje wyspiarskiej części Ameryki Środkowej.

Nowy Jork jest drugim najbardziej zaludnionym miastem w Ameryce Północnej.

Toronto jest najbardziej zaludnionym miastem w Kanadzie i szóstym najbardziej w Ameryce Północnej.

KONIEC

Oliwia Sznaj kl.VIIIa