MUZYKA WSPÓŁCZESNA

MUZYKA WSPÓŁCZESNA

autorzy: Natalia Głowacka Oliwia Kosewska Julia Maciejak Karolina Bartosiak

SPIS TREŚCI

1. Co to jest muzyka współczesna?

2. Ważne daty

3. Muzyka na początku XX w.

4. Wybrane współczesne gatunki muzyczne

5. Największe przeboje muzyki współczesnej

MUZYKA WSPÓŁCZESNA

Dosłownie: muzyka tworzona współcześnie, dzisiaj. Potocznie jednak sformułowanie to używane jest wobec muzyki skomponowanej w XX wieku, przez muzykologów nazywanej raczej modernistyczną, ewentualnie awangardową, a w powszechnym rozumieniu odbieranej jako „nowoczesna”. Pojęcia te stosowane są wobec sztuki od końca XIX wieku w wyniku narastającego zdezorientowania szerokiej publiczności coraz bardziej indywidualną i coraz częściej zmieniającą się muzyką, której większość publiczności osłuchanej z muzyką XVIII i XIX wieku nie potrafiła zaakceptować. Zasadniczym argumentem podnoszonym przeciwko nowym utworom była (i nadal bywa) ich dysonansowość. Muzyka współczesna jest muzyką naszych czasów, powstaje na naszych oczach, pozwalając nam być świadkiem nowych odkryć, nurtów i rozwiązań.

MUZYKA NA POCZĄTKU XX w.

Muzyka od zawsze towarzyszyła ludziom. Umilała szarą codzienność, była nieodłącznym elementem celebrowania ważnych wydarzeń. Można było ją usłyszeć w głośnej karczmie, na królewskich dworach, czy w murach świątyń. Wraz z zmieniającymi się czasami, również muzyka nieustannie ewoluowała. Wiek XX przyniósł rozkwit rodzajów i form muzyki. Jednym z nich był impresjonizm muzyczny, powstały jeszcze w końcu XIX wieku. Styl, za którego prekursora uznaje się Claude Debussy'ego, charakteryzował się subiektywnym podejściem do utworu i jego interpretacji. Dbano by każdy instrument miał swoje charakterystyczne brzmienie jak i siłę. Zabiegi te, miały lepiej obrazować ludzkie emocje. Za najwybitniejszych twórców stylu impresjonistycznego w muzyce uznaje się Claude’a Debussy’ego, Maurice’a Ravela, Manuela de Falla i Federicka Deliusa.

WAŻNE DATY

1954 – Elvis Presley wydaje pierwszy singiel That's All Right Mama; 1964 – The Beatles występują w amerykańskim programie Ed Sullivan Show, początek beatlemani; 1969 – Festiwal Woodstock; 1974 – Kraftwerk wydaje płytę Autobahn; 1975 – Bob Marley wydaje No Woman No Cry; 1977 – God Save The Queen Sex Pistols zajmuje pierwsze miejsce w Wielkiej Brytanii; 1980 – zabójstwo Johna Lennona; 1981 – powstaje MTV - najsłynniejszy muzyczny kanał telewizyjny; 1982 – wydanie Thriller Michaela Jacksona; 1991 – Nirvana wydaje singiel Smells Like Teen Spirit z kultowego albumu Nevermind; 1999 – powstaje Napster, aplikacja pozwalająca na wyszukiwanie, zakup oraz pobieranie plików mp3; 2008 – powstaje Spotify, serwis oferujący swoim użytkownikom dostęp do utworów w strumieniu.

MUZYKA NA POCZĄTKU XX w. cd.

Kolejny kierunek – ekspresjonizm, również nazwę zawdzięczał swojemu malarskiemu odpowiednikowi i podobnie jak on, miał wyrażać podświadome przeżycia wewnętrzne. Często przesycone smutkiem, pesymistyczne. Nie charakteryzował się określonymi stylami, czy technikami, lecz bardziej postawą twórczą artysty. Główni przedstawiciele: Aleksandr Nikołajewicz Skriabin, Arnold Schönberg, Alban Berg, Anton Webern.Witalizm nawiązuje to najpierwotniejszych instynktów człowieka. Czerpie z folkloru, ludowości, lecz jego najważniejszą cechą jest rytmika. Główni przedstawiciele: Igor Strawinski, Béla Bartók, Siergiej Prokofjew.

WYBRANE WSPÓŁCZESNE GATUNKI MUZYCZNE

• koniec XIX w. – powstanie gatunku Blues
• początek XX w. – powstanie gatunku Country
• początek lat 10. - XX wieku - powstanie gatunku Jazz
• lata 40. XX wieku – powstanie gatunku Rock'n'roll
• lata 40. XX w. – kształtowanie się gatunku Rock
• lata 50. XX wieku – powstanie gatunku Doo wop
• koniec lat 50. XX wieku – powstanie gatunku Funk
• Koniec lat 50. XX wieku – powstanie gatunku Soul
• lata 50. XX wieku – powstanie gatunku Pop
• lata 70. XX wieku – powstanie gatunku Rap
• 1992 – powstanie gatunku Trance

BLUES

Blues to muzyka społeczności afroamerykańskiej. Przez lata utożsamiana z przestępcami, ludźmi wyjętymi spod prawa, była jednak drogą do wyśpiewania smutku, zwątpienia przez ludzi odsuniętych od społeczeństwa, biednych, niepełnosprawnych i w głównej mierze ciemnoskórych. Jest to muzyka ukierunkowana na emocje, ma ona płynąć prosto z serca, bo taka jest geneza. Poruszane są kwestie miłości jak i problemów dnia codziennego. Najpopularniejszymi instrumentami są tu harmonijka ustna, gitara czy trąbki. Istnieje wiele podgatunków blues, w zależności na jakim terenie się rozwijał - Chicago Blues, Texas Blues, Delta Blues czy Swamp Blues (tereny Luizjany). Przedstawiciele:

• B. B. King
• John Lee Hooker

B. B. King

John Lee Hooker

COUNTRY

Country to gatunek wywodzący się ze Stanów Zjednoczonych. Niezwykle popularny w amerykańskich radiach i telewizjach, opowiada o codziennym życiu i rodzinie, częstymi tematami są również miłość do Boga i ziemi ojczystej. Głównymi instrumentami wykorzystywanymi przez muzyków country są gitara, banjo, skrzypce czy harmonijka usta. Za stolicę gatunku uważa się Nashville w stanie Tennessee, w którym od 1925 r. emitowana jest najstarsza audycja radiowa country - Grand Ole Opry.Jako że, większość muzyków wykonująca ten gatunek jest biała, country często uważa się za kaukaski odpowiednik bluesa.Przedstawiciele:

• Hank Williams
• Patsy Cline
• Loretta Lynn

Loretta Lynn

JAZZ

Jazz to gatunek, który jak żaden inny, czerpie z improwizacji wykonawców. Muzycy jazzowi nie podążają określonymi ścieżkami przetrenowanymi podczas licznych prób. Muszą oni „poczuć” to, co inni mają zamiar zagrać, wsłuchując się w jakim kierunku podażą muzyka. Interakcja i pasja między artystami jest tu niesamowicie ważna. Dla wielu, prawdziwego jazzu powinno słuchać się tylko na żywo, bowiem, każdorazowy występ jest inny i nie do podrobienia. Jazz jest zatem częścią kwitnącej subkultury życia nocnego w barach (jazzowych) na całym świecie. Jazz to również nieustanna gra przeciwieństw, pozorny chaos (ciągłe improwizacje) i całkowita kontrola muzyków nad instrumentami, lekkie i delikatne dźwięki kontra ostre i przenikliwe tony. Najpopularniejszymi instrumentami jazzowymi są trąbki, saksofony, klarnety, puzony, fortepian oraz perkusja i gitara jazzowa. Przedstawiciele:

• Ella Fitzgerald
• Louis Armstrong
• Miles Davis
• Herbie Hancock
• Billie Holiday

Billie Holiday

Louis Armstrong

JAZZ w Polsce

Niezwykle ważna dla rozwoju polskiego jazzu była tzw. polska szkoła jazzu. Przedstawicielami tego nurtu był m.in.:Krzysztof Komeda, kompozytor jazzowy, pianista a także lekarz laryngolog. Urodził się 27 kwietnia 1931 w Poznaniu, zmarł 23 kwietnia 1969 w Warszawie. Znany chociażby ze współpracy z Romanem Polańskim. Komeda skomponował muzykę do wielu jego filmów tj. Nieustraszeni zabójcy wampirów, Dziecko Rosemary czy Nóż w wodzie.

Tomasz Stańko, trębacz i kompozytor jazzowy. Urodził się 11 lipca 1942 roku w Rzeszowie. Jeden z najwybitniejszych przedstawicieli polskiego jazzu. Autor wielu albumów autorskich jak i kompozycji filmowych. Niezwykle ważnym elementem jego twórczości są liczne improwizacje, które ukazują ogromny warsztat artysty.

Tomasz Stańko

JAZZ w Polsce cd.

Michał Urbaniak, saksofonista, skrzypek jazzowy, kompozytor i aranżer. Urodził się 22 stycznia 1943 w Warszawie. Na saksofonie nauczył się grać samodzielnie. Współtwórca Nowojorskiego tzw. Fusion Jazzu. Napisał muzykę do licznych filmów, m.in. Dług w reżyserii Krzysztofa Krauzego czy Eden w reż. Andrzeja Czeczota. Leszek Możdżer, pianista, kompozytor i aranżer, urodzony w 1971 roku. Absolwent Akademii Muzycznej im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku. Należy do współczesnych przedstawicieli gatunku. Autor muzyki do pierwszej w świecie trans‑opery według Snu nocy letniej Williama Szekspira.

Leszek Możdżer

ROCK 'N' ROLL

Rock 'n' roll to gatunek muzyczny, będący podstawą, na której narodził się klasyczny rock. Styl ten miał ogromny wpływ, nie tylko na muzykę, ale także na aspekty społeczne. Połączył on dwa światy, białych mieszkańców z grupami Afroamerykanów, dotąd tak mocno podzielonych. Rock 'n' roll wprowadził typową konfigurację instrumentów obecną w rocku: wokalista, gitara prowadząca, gitara rytmiczna, perkusja i bas. Artyści poruszali liczne tematy, w tym te, uznawane w konserwatywnym społeczeństwie Ameryki lat 50. XX w. za nieodpowiednie, co sprawiło, że rock'n'roll przez wielu uznawany był za muzykę diabła.Przedstawiciele:

• Chuck Berry
• Bo Diddley
• Elvis Presley

Elvis Presley

Chuck Berry

ROCK

Rock to gatunek, który wywodzi się rock and rolla, czerpiący także z Rythm&Bluesa czy nawet jazzu. Obecnie pojęcie to jest bardzo zróżnicowane, obejmuje wiele podgatunków muzycznych, w tym rock alternatywny, indie rock, rock progresywny czy punk rock. Można jednak wyróżnić kilka cech wspólnych i charakterystycznych dla głównego nurtu. Brzmienie oparte jest na gitarach, zarówno akustycznych jak i elektrycznych. Ważnym elementem jest również perkusja, która z wyrazistym wokalem tworzy mocne i silne brzmienie.Przedstawiciele:

• U2
• AC/DC
• Queen
• Jimi Hendrix
• The Beatles
• Aerosmith
• The Police
• Bon Jovi
• Guns N’ Roses

U2

The Police

The Beatles

ROCK w Polsce

Za datę narodzin pol. rocka przyjmuje się rok 1959, w którym zadebiutował w gdańskim klubie Rudy Kot zespół Rhythm and Blues. Utworzona w 1960 r. grupa Czerwono-Czarni wzbogaciła repertuar o światowe przeboje z polskimi tekstami i własne kompozycje. Za pierwszy prawdziwie rockowy zespół polski uznano założoną w 1968 r. grupę Breakout. W latach 80. nastąpił w Polsce gwałtowny rozwój muzyki rockowej, dość różnorodnej stylistycznie. Dużym powodzeniem cieszyły się wówczas zespoły: Perfect, T.Love, Lady Pank, Lombard, Kult, TSA, Budka Suflera, Republika, Maanam, Bajm i Oddział Zamknięty. Niektóre z tych grup są aktywne do dziś.

T.Love

Maanam

Kult

METAL

Metal - za ojca tego gatunku uznaje się bluesa, nazywanego niegdyś muzyką diabła. Pomimo że, obecnie gatunek ten, mało wspólnego ma ze swoim pierwowzorem, tematyka tekstów m.in. dotycząca bólu, smutku nadal jest podobna. Nazwa gatunku odnosi się do jego technicznego (metalicznego) charakteru, wykorzystania technik, których ciężko doszukiwać w innych popularnych gatunkach tj. bębny kontrabasowe, 12‑strunowy bas, solówki gitarowe i trudne techniki głosowe (falset, opera, pisk, itp.). Utwory są zwykle dłuższe niż utwory rockowe, z bardziej rozbudowanymi i różnorodnymi strukturami piosenek. Nie posiadają przyjaznego dla radia formatu. Niezwykle ważnym elementem budowy utworów metalowych są riffy gitarowe, które są jeszcze istotniejsze niż w rocku i stanowią fundament, na którym buduje się piosenki. Wiele z nich korzysta z trytonu (interwał, czyli odległość między dwoma dźwiękami, o rozmiarze trzech całych tonów), nazywanym niegdyś „diabolus in musica” (diabeł w muzyce).Przedstawiciele:

• Black Sabbath
• Led Zeppelin
• Metallica

Metallica

FUNK

Funk to gatunek, który narodził się w Stanach Zjednoczonych w latach 60. XX w. Był fuzją R&B, jazzu, soulu i rocka. Energetyczny, opierający swoją budowę na jednym akordzie, gdzie reszta instrumentów współpracuje ze sobą, aby wzmocnić to uczucie. Perkusja jest podkreślana krótkimi, monotonnymi riffami, uderzającymi basami, mosiężnymi instrumentami i akcentami na syntezatorze.Przedstawiciele:

• James Brown
• Prince
• Chaka Khan

Prince

James Brown

SOUL

Soul to gatunek muzyczny powstały w Stanach Zjednoczonych na przełomie lat 50. i 60. XX w. i wywodzący się z Rhythm&Bluesa. Soul, w szczególności na początku, czerpał z muzyki gospel, będąc niejako jej świeckim odpo‑wiednikiem. Jak sama nazwa wskazuje – soul (ang. dusza), miał skupiać się na emocjach i poruszać słuchacza. Muzycznie, czerpał z tradycyjnego R&B, jednak przeważały dużo spokojniejsze kompozycje, z wolniejszym tempem. Istotną rolę odgrywał wokal z licznymi ozdobnikami. Tematyka utworów oscylowała wokół miłości, ale liczni artyści, odnosili się również do ludzkiej moralności.Przedstawiciele:

• Aretha Franklin
• Sam Cooke
• Otis Redding

Sam Cooke

Aretha Franklin

NEO SOUL

Neo soul narodził się na przełomie lat 90. XX w. w Stanach Zjednoczonych. Gatunek, wbrew panującym trendom, dążył ku klasycznemu soulowi. Opierał się na prostocie i harmonii. Najważniejszym elementem był wokal i emocje jakie niósł. Tło muzyczne miało być jego dopełnieniem, nigdy nie na pierwszym planie, dlatego też, ograniczano liczbę instrumentów, głównie do pianina czy perkusji.Przedstawiciele:

• Lauryn Hill
• D'Angelo

Lauryn Hill

D'Angelo

POP

Pop to gatunek opisujący całość muzyki popularnej tzw. mainstreamu, czyli tego wszystkiego co usłyszeć można w największych rozgłośniach radiowych czy telewizji. Jest to najczęściej bardzo prosta, rytmiczna muzyka dla masowego słuchacza. Utwory te mają chwytliwe refreny, ułatwiające ich zapamiętywanie. Przedstawiciele:

• Britney Spears
• Michael Jackson
• Madonna
• Elton John
• Adele
• Rihanna
• Ariana Grande
• Backstreet Boys
• Jennifer Lopez

Britney Spears

Madonna

Michael Jackson

RAP

Rap jest jednym z podstawowych elementów kultury Hip‑Hop, która narodziła się w latach 70. XX w. w USA wśród afroamerykańskiej ludności. Charakteryzuje się rytmiczną melorecytacją (rapowaniem), do której dodawana jest ścieżka dźwiękowa oparta głównie na zapętlonych (loopowanie) samplach, czyli fragmentach muzycznych z innych utworów, np. starych nagrań soulowych. Istnieje wiele odmian rapu, chociażby ze względu na pochodzenie raperów - East Coast czy West Coast. Tematyka utworów jest bardzo szeroka, począwszy od życia codziennego, poprzez biedę do rasizmu. Przedstawiciele:

• Ice Cube (właściwie O’Oshea Jackson),
• Ice T (właściwie Tracy Marrow),
• Snoop Doggy Dog (właściwie Cordavar Vornado),
• Vanilla Ice (właściwie Robert van Winkle),
• Eminem (właściwie Marshall Bruce Mathers)
• Dr Dre (właściwie Andre Romelle Young)

oraz grupy hiphopowe i rapowe: Public Enemy, Cypress Hill, Wu-Thang Clan, Run-D.M.C.

Eminem

RAP w Polsce

Do najważniejszych wykonawców hip-hopowych w Polsce zaliczani są m.in.:

• Fenomen,
• Kaliber 44,
• Paktofonika,
• O.S.T.R.,
• Mata,
• Slums Attack,
• Wzgórze Ya-Pa 3,
• Liroy,
• Paluch,
• Molesta,
• DJ 600V,
• Bedoes,
• Tede,
• Kazik Staszewski,
• Taco Hamingway,
• Quebonafide.

Quebonafide

Peja

Bedoes

Paktofonika

Mata

R&B

Rhythm and Blues (R&B) - jak sama nazwa wskazuje jest to połączenie dwóch gatunków, bluesa i muzyki gospel (rythm). Ten pierwszy zapewnia utworom ciepłe akordy i mocny bas, drugi natomiast wesołe, rytmiczne tempo i wibrujące wokale. Głównym aspektem wszystkich kompozycji jest akcentowanie dźwięków na 2 i na 4, tworząc wyraźny, mocny rytm. Podstawowymi instrumentami są: gitara, bas i perkusja, do których dodawane są kolejne instrumenty, jak chociażby trąbki, syntezatory, organy Hammonda czy skrzypce w celu wzbogacenia warstwy muzycznej. Gatunek ten, bogaty w brzmienia, czerpie obecnie z wielu źródeł tj. rap, pop czy nawet rock, dlatego tak ciężko scharakteryzować współczesne R&B. Nadal pozostaje muzyką stworzoną do tańca.Przedstawiciele:

• Etta James
• Tina Turner
• Beyoncé

Beyoncé

Tina Turner

MUZYKA ELEKTRONICZNA

Muzyka elektroniczna to gatunek opierający się na tworzeniu muzyki przy wykorzystaniu różnego typu urządzeń elektronicznych produkujących i przetwarzających dźwięki. Do tego nurtu zaliczyć można wiele podgatunków, różniących się budową i warstwą muzyczną utworu, tempem, ilością użytych syntezatorów i sampli. Wymienić możemy takie style jak techno, trance, house, drum'n'bass. Pomimo że, gatunek ten istniał już w latach 70. XX w, to jego największa popularność przypadła na lata 90. XX w. Obecnie przenika do wielu innych rodzajów, tworząc zupełnie nowe połączenia stylów.Przedstawiciele:

• The Prodigy
• Daft Punk
• Depeche Mode

Depeche Mode

The Prodigy

DOO WOP i TRAP

Doo wop to podgatunek Rhythm&Bluesa, najczęściej śpiewany a cappella przez grupy muzyczne. Ogromny nacisk kładziono na uzyskanie wokalnej harmonii dzięków. Gdy jeden z solistów śpiewał, reszta grupy nuciła dźwięki lub onomatopeje (nazwa Doo Wop nawiązuje do jednej z nich) tworząc melodię. Przedstawiciele:

• The Belmonts
• The Cadillacs
• The Drifters
• The Platters

Trap powstał we wczesnych latach 90. XX w. na południu Stanów Zjednoczonych. To muzyka będąca połączeniem klasycznego rapu z muzyką elektroniczną. W dużej mierze oparta na użyciu automatu perkusyjnego Roland TR‑808, z dużą liczbą syntezatorów i sampli. Obecnie zdominował dzisiejsze brzmienie muzyki hip-hopowej.

TRANCE

Trance to gatunek muzyki elektronicznej, spopularyzowany w Niemczech, Holandii i Belgii na przełomie lat 90. XX w. Nazwa nawiązuje do melodii, która ma słuchacza zahipnotyzować, wprowadzić w euforyczny stan. Trzema najważniejszymi elementami są tu bit, bass i melodia, dopełnione syntezatorami, które mają nadać całości wzniosły charakter, głównie poprzez zastosowanie crescendo (stopniowe wzmacnianie siły dźwięku). Trance charakteryzuje tempo pomiędzy 120 a 150 BPM, bazuje na rozwiniętej melodii, czasem podniosłej, o charakterze hymnu, rytmicznej linii basowej zwykle wspieranej wyższą, rozwiniętą, dynamiczną linią pomocniczą. Większość utworów charakteryzuje także tzw. breakdown, czyli fragment w środku utworu bez beatów. Przedstawiciele:

• Paul van Dyk
• Tiësto

Paul van Dyk

Tiësto

NAJWIĘKSZE PRZEBOJE MUZYKI WSPÓŁCZESNEJ (ŚWIAT)

NACIŚNIJ PRZYCISK PRZY UTWORZE, ŻEBY POSŁUCHAĆ

Lose Yourself - Eminem

Numb — Linkin Park

GANGNAM STYLE - PSY

Billie Jean — Michael Jackson

Hey Ya! - OutKast

Jailhouse Rock - Elvis Presley

Bohemian Rhapsody - Queen

HELP! - The Beatles

SINGLE LADIES - Beyoncé

Hello - Adele

DARK HORSE - Katy Perry

Nothing Else Matters - METALLICA

The Final Countdown - EUROPE

Satisfaction - The Rolling Stones

Gangsta's Paradise - COOLIO

Somebody That I Used To Know - GOTYE

FREESTYLER - Bomfunk MC's

Jennifer Lopez - On The Floor ft. Pitbull

NAJWIĘKSZE PRZEBOJE MUZYKI WSPÓŁCZESNEJ (POLSKA)

NACIŚNIJ PRZYCISK PRZY UTWORZE, ŻEBY POSŁUCHAĆ

Maryla Rodowicz - Małgośka

Breakout - Kiedy byłem małym chłopcem

Wojciech Gąssowski - Gdzie się podziały tamte prywatki

Dawid PodsiadŁo - Małomiasteczkowy

PAWEŁ DOMAGAŁA - Weź nie pytaj

Czerwone Gitary - Matura

Weekend - Ona Tańczy Dla Mnie

Akcent - Przez Twe Oczy Zielone

T.Love - Warszawa

sanah - Szampan

TACONAFIDE - Tamagotchi

SŁAWOMIR - Miłość w Zakopanem

Urszula - Konik na biegunach

ICH TROJE - A WSZYSTKO TO...

Sylwia Grzeszczak - Tamta dziewczyna

Perfect - Autobiografia

Donatan Cleo - My Słowianie

Kayah, Bregovic, Goran Bregovic - Prawy do lewego

DZIĘKUJEMY ZA UWAGĘ