"Przyroda na zdalnym" - cechy populacji

Temat: Cechy populacji

start

cele lekcji

Kliknij tutaj

NaCoBeZu

> definicja populacji i gatunku > sposób określania liczebności i zagęszczenia populacji > czynniki wpływające na liczebność populacji > rozmieszczenie osobników danej populacji w przestrzeni > struktura wiekowa i struktura płciowa populacji

Dalej

Cel ogólny: Zapoznanie ucznia z charakterystycznymi cechami populacji.

Cele szczegółowe:

I. Wiadomości

A. Zapamiętywanie wiadomości

Uczeń: 1. Definiuje pojęcie populacja i gatunek. 2. Wymienia typy rozmieszczenia osobników w populacji. 3. Wymienia przykłady zwierząt żyjących w stadzie.

Dalej

B. Zrozumienie wiadomości

Uczeń: 4. Wyjaśnia zależność między definicją populacji i gatunku. 5. Wyjaśnia wpływ cech populacji na jej liczebność. 6. Charakteryzuje grupy wiekowe w piramidach.

II. Umiejętności

C. Zastosowanie wiadomości w sytuacjach typowych

Uczeń: 7. Określa wady i zalety życia organizmów w grupie. 8. Określa przyczyny migracji. 9. Określa wpływ migracji na liczebność populacji. 10. Analizuje dane z piramidy wiekowej.

Dalej

D. Zastosowanie wiadomości w sytuacjach problemowych.

Uczeń: 11. Przeprowadza obliczanie zagęszczenia gatunku na podstawie danych. 12. Przewiduje losy populacji na podstawie jej piramidy wiekowej. Pomoce dydaktyczne: - komputer - prezentacja multimedialna - podręcznik Metody pracy: dyskusja, pokaz, pogadanka, praca z podręcznikiem

powrót

Populacja grupa osobników tego samego gatunku, żyjąca na określonym terenie, w tym samym czasie. Organizmy jednego gatunku tworzą wiele populacji.

Puszcza Białowieska

Bory Tucholskie

Czy dzięcioły czarne z Puszczy Białowieskiej i Borów Tucholskich należą do jednej populacji?

Dalej

Żubroń

Gatunekosobniki o podobnej budowie i zbliżonych wymaganiach życiowych, mogące się krzyżować i wydawać na świat płodne potomstwo.

Podaj przykłady gatunków zwierząt żyjących w Puszczy Białowieskiej.

Żubr

Dalej

MEMORY GAME

Gatunki żyjące w Puszczy Białowieskiej

START!

Zła odpowiedź!!!

powrót

MEMORY GAME

Kliknij na kwadraty i zapamiętaj obrazy 1/3

Jestem gotowy!

MEMORY GAME

Gdzie jest król puszczy?

MEMORY GAME

Dobrze!

Dalej

MEMORY GAME

Kliknij na kwadraty i zapamiętaj obrazy 2/3

Jestem gotowy!

MEMORY GAME

Gdzie jest ...?

10

MEMORY GAME

Dobrze!

Dalej

MEMORY GAME

Kliknij na kwadraty i zapamiętaj obrazy 3/3

Jestem gotowy!

MEMORY GAME

Gdzie jest ...?

10

11

12

MEMORY GAME

Gratulacje!

Dalej

Relacja gatunek - populacja

GATUNEK

POPULACJA

STADO ŻUBRÓW

Jakie są zalety i wady życia w grupie?

Dalej

ŻYCIE W GRUPIE

powrót

ZALETY

WADY

Jeśli zasoby środowiska są ograniczone, to między osobnikami danej populacji dochodzi do konfliktów.

Zwierzętom polującym w stadzie łatwiej osaczyć i powalić nawet znacznie większą ofiarę.

W populacjach liczących wiele osobników zdecydowanie łatwiej rozprzestrzeniają się choroby i pasożyty.

Stadu zwierząt znacznie łatwiej jest obronić swoje terytorium lub przegonić drapieżnika.

W sezonie godowym wiele zwierząt prowadzi zaciekłe walki o dominację i partnerki.

Zwierzęta wspólnie opiekujące się młodymi zwiększają ich szanse przeżycia.

Charakterystyczne cechy populacji:

> liczebność> zagęszczenie > rozrodczość > śmiertelność > struktura przestrzenna > struktura wiekowa > struktura płciowa

Dalej

Liczebność populacji - liczba osobników wchodzących w skład danej populacji

Liczebność wilka w Puszczy Białowieskiej w 2020 r. oszacowano na ok. 30 osobników.

Liczebność żubra w Puszczy Białowieskiej w 2019 r. wynosiła 770 osobników.

Dalej

Zagęszczenie populacji - liczba osobników populacji przypadająca na określoną jednostkę powierzchni lub objętości środowiska (np. metr kwadratowy łąki lub metr sześcienny wody w jeziorze)

Ryś

Muchołówka białoszyja

Dzięcioł średni

Dalej

Zagęszczenie dziupli w starych niezagospodarowanych borach BPN wynosi 12, 5/ha (Walankiewicz i in. 2014).

Zagęszczenie dziupli w grądach BPN wynosi 47,6/ha (Kapusta A. 2019. dane niepublikowane).

Dlaczego zagęszczenie dziupli w borach jest prawie czterokrotnie niższe niż w grądach

Dalej

Badanie zagęszczenia czosnku niedźwiedziego

Allium ursinum

Dalej

Włóż do plecaka przyrządy, które wykorzystałbyś do określenia zagęszczenia czosnku niedźwiedziego

Dalej

Teren badań

1. Zmierz teren badań!

60m

50 m

Dalej

50 metrów

2. Oblicz pole powierzchni terenu

60 metrów

Dalej

50 metrów

2. Oblicz pole powierzchni terenu

60 metrów

Pole powierzchni terenu badań wynosi:

50 m * 60 m = 3000 m

Dalej

50 metrów

3. Rzuć przed siebie drewnianą ramę

60 metrów

Dalej

50 metrów

4. Policz, ile osobników znajduje się wewnątrz ramy

(Czynności 3 i 4 powtórz wielokrotnie)

60 metrów

Dlaczego należy wykonywać pomiary wielokrotnie?

Dalej

5. Pomiary zapisz w tabeli w notesie

Numer próby

Liczba osobników

12 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Dalej

12 3 4 5 6 7 8 9 10 11

1615 17 16 21 24 16 19 24 21 20

Przykładowe wartości

Numer próby

Liczba osobników

6. Oblicz zagęszczenie czosnku niedźwiedziego na 1 metr kwadratowy

Ile średnio czosnków niedźwiedzich rośnie na jednym metrze kwadratowym?

????????

Średnio na jednym metrze kwadratowym rośnie ??? czosnków niedźwiedzich.

Dalej

12 3 4 5 6 7 8 9 10 11

1615 17 16 21 24 16 19 24 21 20

Przykładowe wartości

Numer próby

Liczba osobników

6. Oblicz zagęszczenie czosnku niedźwiedziego na 1 metr kwadratowy

Ile średnio czosnków niedźwiedzich rośnie na jednym metrze kwadratowym?

209 : 11 = 19

Średnio na jednym metrze kwadratowym rośnie 19 czosnków niedźwiedzich.

Dalej

12 3 4 5 6 7 8 9 10 11

1615 17 16 21 24 16 19 24 21 20

Przykładowe wartości

Numer próby

Liczba osobników

7. Oblicz, ile czosnków niedźwiedzich przypada na cały teren badań

Ile czosnków niedźwiedzich przypada na cały teren badań?

????????

Na cały teren badań przypada około ??? czosnków niedźwiedzich.

Dalej

12 3 4 5 6 7 8 9 10 11

1615 17 16 21 24 16 19 24 21 20

Przykładowe wartości

Numer próby

Liczba osobników

7. Oblicz, ile czosnków niedźwiedzich przypada na cały teren badań

Ile czosnków niedźwiedzich przypada na cały teren badań?

19 * 3000 = 57 000

Na cały teren badań przypada około 57 000 czosnków niedźwiedzich.

Dalej

Czynniki wpływające na liczebność populacji

Muchołówka żałobna

Migracje

Rozrodczość - liczba potomstwa wydawanego na świat przez samice

Imigracja - osobniki przybywające z innych populacji

Emigracja - osobniki odchodzące od innych populacji

POPULACJA

Śmiertelność - liczba organizmów populacji, które giną

Dalej

Rozmieszczenie organizmów

SKUPISKOWE

RÓWNOMIERNE

LOSOWE

Dalej

Zadanie

Z podanych elementów wykonaj schematy rozmieszczenia organizmów, dopasuj nazwy, przykłady roślin oraz zwierząt. (Przesuwaj elementy kursorem.)

SKUPISKOWE

RÓWNOMIERNE

LOSOWE

Dalej

Rozwiązanie

Zadanie

Z podanych elementów wykonaj schematy rozmieszczenia organizmów, dopasuj nazwy, przykłady roślin oraz zwierząt.

LOSOWE

RÓWNOMIERNE

SKUPISKOWE

Dalej

Struktura wiekowa populacji

Dalej

starości

starości

starości

okres

okres

okres

rozrodczy

rozrodczy

rozrodczy

młodzieńczy

młodzieńczy

młodzieńczy

populacja ustabilizowana

populacja wymierająca

populacja rozwijająca się

Struktura płciowa populacji

stosunek liczby osobników żeńskich do męskich w populacji

Żubr

Liczebność- 439 (2007 r.)

Struktura wiekowo-płciowa (% stanu populacji) Byki ≥ 4 lata Krowy ≥ 4 lata Młodzież 2-3 lata Cielęta do roku

Byki 26% Krowy 36% Młodzież 2-3 lata 21% Cielęta 17%

Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000 (Główny Inspektorat Ochrony Środowiska)

Dalej

włącz telewizor

Pytanie 1

Populacja to:

grupa osobników jednego gatunku żyjąca na tym samym obszarze w określonym czasie

liczba osobników przypadająca na określony obszar powierzchni

liczba wszystkich osobników danego gatunku

Poprawna odpowiedź!!!

HURA!

Dalej

Zła odpowiedź!!!

:(

NIE

dalej

Pytanie 2

Na liczebność i rozmieszczenie populacji wpływają:

rozrodczośćśmiertelność migracje

temperaturaopady

specjacjarelikty homologia

Poprawna odpowiedź!!!

HURA!

Dalej

Zła odpowiedź!!!

:(

NIE

dalej

Pytanie 3

Odłączanie się osobników od populacji to:

imigracje

emigracje

komensalizm

Poprawna odpowiedź!!!

HURA!

Dalej

Zła odpowiedź!!!

:(

NIE

dalej

Pytanie 4

Liczba osobników danej populacji, które umarły w określonym czasie to:

migracje

rozrodczość

śmiertelność

Poprawna odpowiedź!!!

HURA!

Dalej

Zła odpowiedź!!!

:(

NIE

Powrót

Pytanie 5

Schemat przedstawia rozmieszczenie:

równomierne

skupiskowe

losowe

Poprawna odpowiedź!!!

HURA!

Dalej

Zła odpowiedź!!!

:(

NIE

dalej

Pytanie 6

Strukturę wiekową populacji można przedstawić za pomocą wykresu zwanego:

zakresem tolerancji

strukturą płciową

piramidą wiekową

Poprawna odpowiedź!!!

HURA!

Dalej

Zła odpowiedź!!!

:(

NIE

dalej

Gratulację!!!

PUNKTY:

Dalej

Zadanie

Wypisz cechy populacji, które zostały opisane w tekście. W Białowieskim Parku Narodowym prowadzono przez kolejne 3 lata obserwacje żubrów. Pracownicy zaobserwowali stado, które liczy 15 osobników. W grupie tej jest 5 samic i 3 samce w wieku rozrodczym, 4 młode oraz 3 stare żubry. W ostatnim roku obserwacji przyszły na swiat 2 młode osobniki, ale jeden z nich prawdopodobnie został zabity przez watahę wilków.

Dalej

Bibliografia:

1. Sągin B., Boczarowski A., Sęktas M. 2018. Puls życia 8. III: 87 - 92 2. Walankiewicz W. 1991. Do secondary cavity nesting birdssuffer more from competition for cavities or from predation in a primeval deciduous forest? Natural Areas J. 3. Wesołowski T., Czeszczewik D., Hebda G., Maziarz M., Mitrus C., Rowiński P. 2015. 40 years of breeding Bird community dynamics in a primeval temperate forest (Białowieża National Park, Poland). Acta Ornithol. 4. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska - Monitoring gatunków i siedlisk przyrodniczych ze szczególnym uwzględnieniem specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000. (Żubr, Ryś) 5. Walankiewicz W., Czeszczewik D., Stański T., Sahel M., Ruczyński I. 2004. Tree cavity resources in spruce-pine managed and protected stands of the Białowieża Forest, Poland. Nat. Areas J. 34: 423-429. 6. Jędrzejewski W., Jędrzejewska B., Schmidt K., Okarma H., Kowalczyk R. 1999. Ekologia rysia w Puszczy Białowieskiej, Wiadomości ekologiczne. 15 (1): 17–41. 7. Kapusta A. 2019. Rozprawa doktorska - Dynamika drzewostanów a zasoby dziupli w grądach Białowieskiego Parku Narodowego. 8. https://ibs.bialowieza.pl/projekty/inwentaryzacja/podstawowe-wiadomosci/ 9. https://pixabay.com/pl/ 10. FILM - https://www.youtube.com/watch?v=IGiazhHwBGs

Home