I Wojna Światowa

I Wojna Światowa

Wybuch wojny

Sprawa polska

Przyczyny wojny

Rewolucje w Rosji

Zakończenie wojny

Mateusz Borucki

Przyczyny wybuchu I Wojny Światowej

1. Powstanie nowych mocarstw w Europie (Niemcy i Włochy) i poza nią (Stany Zjednoczone oraz Japonia)2. Konflikt francusko – niemiecki i zawarcie dwóch sojuszy:

• Trójprzymierza zwanego też państwami centralnymi: Niemcy, Austro-Węgry, Włochy

• Trójporozumienia zwanego też ententą:Rosja, Wielka Brytania, Francja

Przyczyny wybuchu I Wojny Światowej

3. Wyścig zbrojeń (rozwój floty niemieckiej, nowe rodzaje broni: karabin maszynowy, okręty wojenne, łodzie podwodne, samoloty) 4. Kocioł bałkański – walka o wpływy nad cieśninami pomiędzy Morzem Śródziemnym i Morzem Czarnym pomiędzy Turcją, a Rosją. W wyniku tego konfliktu niepodległość na Bałkanach zdobywają: Serbia, Czarnogóra i Rumunia. Rosja wspiera państwa walczące tam o niepodległość. W wyniku I wojny bałkańskiej niepodległość otrzymują również: Bułgaria, Grecja, powstaje Albania. 5. Wojna rosyjsko-japońska – Rosja wypowiada Japonii wojnę, oba kraje chciały podbić Koreę. Rosja przegrała i utraciła na rzecz Japonii posiadłości na Dalekim Wschodzie.

Wybuch I Wojny Światowej

Austro-Węgry wypowiadają Serbii wojnę 28 lipca 1914 r., po dokonaniu w Sarajewie zamachu na następcę tronu Franciszka Habsburga przez Gawriła Principa.

Front Zachodni: • Niemcy wkraczają do Belgii i atakują Francję, chcą przeprowadzić wojnę błyskawiczną, bitwa pod Marną 1914 r. zatrzymała natarcie Niemiec • Trwała wojna pozycyjna, największa bitwa pod Werdę w 1916 r. Front Wschodni: • Rosja zaatakowała Austro-Węgry, Niemcy przerzucili część wojsk na front wschodni. W bitwie pod Tannenbergiem w sierpniu 1914 r. Niemcy wygrywają, w bitwie pod Gorlicami siły Austro-Węgierskie wsparte przez Niemców wygrywają • Trwała wojna manewrowa, w której wojska prowadziły działania ciągle się przemieszczając • Turcja zwyciężyła nad Rosją na Bałkanach.

Rewolucje

Rewolucja lutowa:

• Kryzys gospodarczy w Rosji na przełomie 1916 i 1917 r.
• Braki w zaopatrzeniu w żywność spowodowały 23 lutego 1917 r protesty, które były krwawo tłumione przez władze
• Przeciw carowi wystąpiła duma państwowa (parlament)
• Car został zmuszony do ustąpienia z tronu
• 15 marca 1917 r. powstał Rząd Tymczasowy

Rewolucje

Okres dwuwładzy:Powstały dwa ośrodki władzy:

• Rząd Tymczasowy Aleksandra Kieryńskiego – wprowadził wiele reform: zniósł przywileje stanowe, ogłosił autonomię narodów zamieszkujących Rosję, nie rozwiązał kwestii chłopskiej
• Tymczasowy Komitet Wykonawczy (żołnierze i robotnicy) – na jego decyzje miały wpływ mienszewicy, eserowcy i bolszewicy (Włodzimierz Lenin)
• W kwietniu 1917 r. Lenin ogłasza tezy kwietniowe: wycofanie Rosji z frontu I wojny światowej, przekazanie chłopom ziemi, obalenie Rządu Tymczasowego

Rewolucje

Rewolucja październikowa:

• Jesienią 1917 r. bolszewicy chcieli przejąć władzę
• W nocy z 24 na 25 października 1917 r. rozpoczęto akcję zbrojną
• Bolszewicy opanowali najważniejsze punkty Piotrogrodu, zdobyli siedzibę Rządu Tymczasowego, aresztowali ministrów
• Bolszewicy utworzyli Radę Komisarzy Ludowych z Leninem na czele
• Bolszewicy w lipcu 1918 r. ogłosili nową konstytucję, na mocy której utworzono Rosyjską Federacyjną Socjalistyczną Republikę Sowiecką

Rewolucje

Wojna domowa w Rosji:

• Przeciwnicy bolszewików zostali nazwani kontrrewolucjonistami
• Wrogami bolszewików byli przede wszystkim zwolennicy Rządu Tymczasowego i zwolennicy cara
• Państwa antanty nie uznawały rządu bolszewickiego
• Generałowie carscy zwani Białą Gwardią zaatakowali Armię Czerwoną kierowaną przez Lwa Trockiego – wybuchła wojna domowa
• Początkowo Armia Czerwona przegrywała, ostatecznie udało jej się wygrać
• W grudniu 1922 ogłoszono powstanie Związku Socjalistycznych Republik Sowieckich.

Rewolucje

Po rewolucji:

• Bolszewicy zlikwidowali większość swobód obywatelskich
• Działała tylko partia bolszewicka
• Robotników pozbawiono prawa do strajków
• Powołano Ogólnorosyjską Nadzwyczajną Komisję Do Walki Z Kontrrewolucją i Sabotażem zwaną CZEKĄ z Feliksem Dzierżyńskim na czele (bezwzględnie likwidowała opór wobec władzy)
• Bolszewicy chcieli rozprzestrzenić się na zachód do Niemiec.

Sprawa polska w I Wojne Światowej

Polacy u boku państw centralnych i Rosji Polacy walczyli w armiach państw zaborczych. Po wybuchu wojny rząd austriackizgodził się na utworzenie przez Józefa Piłsudskiego w Galicji oddziałów strzeleckich Kompanii Kadrowej. Po nieudanej próbie wzniecenia powstania antyrosyjskiego, utworzono u boku armii austriackiej Legiony Polskie. Początkowo walczyły one przeciw Rosji. Po kryzysie przysięgowym Józef Piłsudski został uwięziony i tylko generał Józef Haller dowodził II Brygadą Legionów Polskich. Polskie oddziały powstawały także po stronie Rosji. Powstały trzy Korpusy Polskie, w skład II Korpusu weszła II Brygada Legionów Polskich gen. Hallera. Po próbie rozwiązania polskich oddziałów, Haller przedostał się do Francji.

Sprawa polska w I Wojne Światowej

Sprawa polska w polityce państw centralnych i ententy 5 listopada 1916 r. niemieckie i austriackie władze wydały manifest, w którym gwarantowały powstanie Królestwa Polskiego i polskiego wojska w zamian za walkę Polaków po swojej stronie. Wywołało to zainteresowanie innych państw sprawą polską. We wrześniu 1917 r. Rada Regencyjna powołała pierwszy polski rząd. Manifest państw centralnych spowodował, że car Rosji zapowiedział utworzenie państwa polskiego z ziem trzech zaborów. Po abdykacji cara również Rząd Tymczasowy zgodził się na to. Na początku 1918 r. prezydent USA Thomas Woodrow Wilson podczas orędzia poparł utworzenie niepodległej Polski. To wzmocniło naszą pozycję podczas kończącej I wojnę światową.

Sprawa polska w I Wojnie Światowej

Konferencja pokojowa w Paryżu W latach 1919 – 1920 Polska uczestniczyła w obradach pokojowej konferencji w Paryżu. W skład polskiej delegacji wchodzili: Ignacy Paderewski, Roman Dmowski oraz Władysław Grabski. Podczas obrad ustalono, że Polska otrzyma Wielkopolskę oraz Pomorze Gdańskie, Gdańsk pozostanie wolnym miastem, a przynależności Górnego śląska, Warmii, Mazur i Powiśla przesądzą plebiscyty.

Sprawa polska w I Wojnie Światowej

Odzyskanie niepodległości Po zwolnieniu Józefa Piłsudskiego z więzienia i jego powrocie do Warszawy, 11 listopada 1918 r. Rada Regencyjna przekazała mu najpierw władzę wojskową, a potem również cywilną. Piłsudski objął urząd Tymczasowego Naczelnika Państwa, a następnie powołał rząd tymczasowy z Jędrzejem Moraczewskim na czele. Rząd wprowadził wiele reform. Po porozumieniu się z Romanem Dmowskim, utworzył kolejny rząd z premierem Ignacym Paderewskim.

Sprawa polska w I Wojnie Światowej

Kształtowanie się granic Polski Wytyczanie granic trwało prawie 5 lat. Zostały one uznane przez państwa zachodnie dopiero w marcu 1923 r. Polska była szóstym pod względem wielkości państwem w Europie. Wśród polskich polityków były dwie koncepcje przyszłych granic Polski: Inkorporacyjna – proponowana przez Romana Dmowskiego, który chciał państwa jednolitego pod względem narodowościowym. Federacyjna – jej zwolennikiem był Józef Piłsudski, opowiadający się za stworzeniem bloku państw narodowych graniczących z Związkiem Socjalistycznych Republik Sowieckich.

Sprawa polska w I Wojnie Światowej

Walka o Lwów Austriacy wycofujący się ze Lwowa zostawili Ukraińcom broń, którzy szybko zajęci miasto. Polska młodzież tzw. Orlęta Lwowskie stanęła do walki o Lwów. Udało się odbić miasto. Po wkroczeniu armii gen. Hallera Ukraińcy zostali wyparci za rzekę Zbrucz.

Powstanie wielkopolskie O przyszłości Wielkopolski mieli zdecydować politycy na konferencji w Wersalu. Przybycie do Poznania Ignacego Paderewskiego wywołało ogromny entuzjazm Polaków. Niemcy ostrzelali budynek Bazaru, który był ważnym centrum życia politycznego naszych rodaków. To doprowadziło do wybuchu powstania w Wielkopolsce. Na mocy traktatu wersalskiego w styczniu 1920 r. Wielkopolska została włączona do Polski.

Sprawa polska w I Wojnie Światowej

Granica północna Na Pomorzu Gdańskim liczba ludności polskiej i niemieckiej była porównywalna. Na mocy traktatu wersalskiego w styczniu 1920 r. większość Pomorza z Toruniem wróciła do Polski. W Gdańsku natomiast utworzono Wolne Miasto Gdańsk, które pod zarządem Ligi Narodów. Na drodze plebiscytu tylko niewielkie fragmenty Powiśla trafiły w ręce Polaków, Mazury, Warmia i większa część Powiśla przyłączono do Niemiec.

Sprawa polska w I Wojnie Światowej

Wyprawa kijowska i ofensywa bolszewików Po nieudanej próbie stworzenia federacji z Łotyszami, Piłsudski chciał wspomóc Ukraińską Republikę Ludową w walce z bolszewikami. W kwietniu 1920 r. zawarł z atamanem Szymonem Petlurą sojusz wojskowo-polityczny. Ukraińcy uznali prawo Polski do Galicji Wschodniej, a Polacy zaakceptowali niepodległość pozostałych ziem ukraińskich. Wojska polsko-ukraińskie zajęły Kijów. W Rosji władze przejęli bolszewicy, którzy zaczęli wrogo nastawiać Rosjan przeciw Polakom. Wojska polsko-ukraińskie zostały wyparte z Kijowa. Wojsko bolszewickie dotarło do Włocławka. Polska zwróciła się o pomoc do państw zachodnich. Bolszewicy nie zgodzili się na ustępstwa, jakie zaproponowano ze strony polskiej i postanowili podbić nasze terytorium.

Sprawa polska w I Wojnie Światowej

Latem 1920 r. wojska Armii Czerwonej dotarły pod Warszawę. Kontruderzenie pod wodzą gen. Władysława Sikorskiego rozpoczęto 13 sierpnia 1920 r. Walki trwały do 25 sierpnia i przeszły do historii jako Bitwa Warszawska. 15 sierpnia toczyły się zacięte walki o Radzymin. Polacy pod wodzą Piłsudskiego rozbili armię Tuchaczewskiego. Następnie udało się pokonać bolszewików pod Komarowem i w bitwie nadniemeńskiej. 18 marca 1921 podpisano traktat pokojowy w Rydze, na mocy którego ustalono granicę między Polską, a Rosją wzdłuż dawnej granicy drugiego rozbioru.

Sprawa polska w I Wojnie Światowej

Górny Śląsk Trudna sytuacja pomiędzy Polakami i Niemcami doprowadziła w 1919 r. do pierwszego powstania śląskiego. Po roku wybuchło drugie. Oba były stłumione przez Niemców. O przyszłości Górnego Śląska miał rozstrzygnąć plebiscyt, który odbył się marcu 1921 r. W jego wyniku większość Górnego Śląska przyznano Niemcom. W maju tego roku odbył się strajk, który przerodził się w trzecie powstanie. Ostatecznie w wyniku podziału przez państwa zachodnie, Polska trzymała jedną trzecią obszaru plebiscytowego.

Śląsk Cieszyński Na terenie Śląska Cieszyńskiego mieszkało wielu Polaków, ale był to obszar, który historycznie od XIV wieku nie należał do Rzeczpospolitej. W lipcu 1920 r. sporny region podzielono po połowie, przy czym cały okręg przemysłowy przypadł stronie czeskiej. Cieszyn oraz kilka innych miejscowości przedzieliła linia graniczna.

Zakończenie i skutki I Wojny Światowej

Wydarzenia mające wpływ na zakończenie I wojny światowej to:

• Ogromne straty w ludziach
• Kryzys gospodarczy
• W kwietniu 1917 r. USA przystępują do wojny po stronie państw Antanty
• W marcu 1918 r. Rosja podpisuje traktat brzeski – zawiera pokój z państwami centralnymi
• Niemcy kontynuują ofensywę na zachód – wojska USA wypierają Niemców
• Państwa trójporozumienia (Antanty) pokonują na Bałkanach Bułgarię i Turcję
• Austro-Węgry zaczynają się rozpadać i kapitulują
• W Niemczech Wilhelm II abdykuje
• 11 listopada 1918 r. w Kąpjeń zostaje podpisany rozejm
• Wojska niemieckie są zmuszone do wycofania się na wschodni brzeg Renu

Zakończenie i skutki I Wojny Światowej

Warunki rozejmu:

• anulowanie traktatu brzeskiego
• opuszczenie przez wojska niemieckie okupowanych obszarów Francji, Belgii, Alzacji, Lotaryngii oraz lewego brzegu Renu
• oddanie przez armię niemiecką ciężkiego i nowoczesnego sprzętu wojskowego (w tym marynarka wojenna - okręty podwodne)
• zrzeczenie się kolonii w Afryce.

Zakończenie i skutki I Wojny Światowej

Skutki I wojny światowej:

• przestały istnieć cesarstwa: Niemcy, Austro-Węgry, Rosja;
• powstało zjednoczone państwo południowych Słowian, Królestwo SHS (Serbów-Chorwatów-Słoweńców, od XI 1929 r. nazywane Jugosławią);
• niepodległość uzyskały: Czechosłowacja, Austria, Węgry, Polska, Finlandia, Litwa, Łotwa, Estonia;
• mimo zwycięstwa nad Niemcami, osłabieniu uległy Francja i Anglia;
• wzrosło znaczenie polityczne i gospodarcze Stanów Zjednoczonych.

Zakończenie i skutki I Wojny Światowej

Bilans I Wojny Światowej:

• udział wzięły 33 państwa, z czego 29 po stronie ententy,
• zakończyła się klęską państw centralnych,
• w 1914 r. zmobilizowano 14 mln ludzi,
• w 1918 r. walczące armie liczyły łącznie 25 mln żołnierzy,
• ogółem straty wyniosły ok. 10 mln zabitych i 20 mln rannych,
• w wyniku epidemii, głodu, braku opieki medycznej było wiele ofiar wśród ludności cywilnej.
• zaostrzyły się konflikty narodowe i klasowe,
• rozwinięto nowe techniki wojskowe