Znaczenie tytułu ''Przedwiośnie'' Żeromskiego

Znaczenie tytułu "Przedwiośnia" Żeromskiego

Znaczenie tytułu

Co to jest przedwiośnie?

znaczenie metaforyczne

znaczenie dosłowne

znaczenie metaforyczne

Interpretacja sceny finałowej

Fragment 1

Fragment 2

Fragment 3

podsumowanie

Poćwicz przed maturą!

Zadanie: Jaki wpływ na interpretację dzieła może mieć jego tytuł? Odpowiedz na podstawie fragmentu "Ludzi bezdomnych" Stefana Żeromskiego, "Przedwiośnia" oraz wybranych tekstów kultury.

Znaczenie dosłowne:

• to pora roku między zimą a wiosną,
• to okres przejściowy,
• to fabularnie pora roku: czas, kiedy Cezary dociera do Polski (Był pierwszy dzień przedwiośnia...) i ostatniej sceny, robotniczej manifestacji (dokładnie powtórzone powyższe zdanie)

Znaczenie metaforyczne:

• związane z symboliką pory roku: przedwiośnie to przebudzenie z zimowego snu, zapowiedź mającego ("wiosną") nastąpić rozkwitu -> tak rozumiane znaczenie odnosi się do sytuacji odrodzonej Polski [przebudzenie z zimowego snu, tak jak Polska przebudziła się ze 123 lat niewoli];
• "przedwiośnie" to wstępny etap budowania własnego państwa, nadzieja na "wiosnę", czyli pełny rozkwit, bez wszechobecnego na przedwiośniu błota [słowa Gajowca: "Doczekamy się przecież jasnej wiosenki naszej"];
• tytuł sugeruje zatem nadzieję na lepszą przyszłość Polski, ale zwraca też uwagę na wszystkie trudności i niebezpieczeństwa, które zaważyć mogą na nieprawidłowym rozwoju kraju;
• to z jednej strony zapowiedź odrodzenia, nadzieja na lepsze jutro, a z drugiej strony (w znaczeniu negatywnym) - przedsmak ekspozycji sił, które niekoniecznie przyczynią się do zmiany pozytywnej;
• sam jednak marsz na Belweder nie zapowiada jednak wymarzonej przez Gajowca "jasnej wiosenki naszej" -> jest raczej ostrzeżeniem przed groźbą rewolucji społecznej, niż wezwaniem do niej;

Znaczenie metaforyczne:

• związane z życiem ludzkim: to znaczenie odnosi się np. do "cielęcego" okresu w życiu Cezarego, przygotowania do pełnego rozwoju, dojrzałości;
• to czas nieuporządkowanych namiętności, światopoglądowego chaosu, próbowania "urody życia" ("najistotniejszy, najzrowszy, najtęższy obraz przedwiośnia" to namiętna miłość, zbliżenie kochanków);

Kończąca książkę scena (szturm robotników na Belweder) rozgrywa się w szczególnym dniu. Na jego wyjątkowość składa się kilka elementów:1) fakt, że jest to pierwszy dzień przedwiośnia 2) manifestacja niezadowolonych warszawskich robotników 3) a także desperacki akt buntu głównego bohatera książki - Cezarego Baryki

• szturm na Belweder zostaje poprzedzony niezwykle spokojnym, impresjonistycznym opisem budzącego się do życia miasta - zatopionego w wiosennym, nieśmiałym i delikatnym świetle promieni słonecznych;
• rankiem Warszawa wydaje się tego dnia jakaś odmieniona, barwniejsza, a w powietrzu zupełnie nie wyczuwa się grozy późniejszych wydarzeń: hałdy śniegu przemieniają się w brunatne wyspy błota, na chodnikach pojawia się coraz więcej suchego "lądu";
• w powietrzu wyczuwalna jest wszechobecna pogodność, która zostaje spotęgowana śpiewem ptaków, uśmiechami przechodniów, przepływający nad miastem obłok porównany przez narratora do "anioła bożego", "wołał ku wszystkim nędzarzom, znękanym, zżartym przez choroby: - Wiosna, o ziemscy nędzarze!" - ten pierwszy przedwiosenny dzień tchnął w mieszkańców nadzieję;

• w jakiś sposób kontrastuje ten fragment z poprzednim, z opisem "przedwiosennej" Warszawy
• przedstawia przyczyny manifestacji, jej rozmiary:

- bezrobocie wskutek fabrycznego lokautu [forma walki pracodawców z robotnikami, mająca charakter represji w związku z ich żądaniami lub wystąpieniami, polegająca na zamykaniu przedsiębiorstw i zwalnianiu pracowników], - drożyzna i niemożność wyżycia z płacy zarobkowej, - w jednej z fabryk robotnicy zażądali podwyżki zarobku o 50%.

• w kroczącym na Belweder tłumie niezadowolonych, zdesperowanych robotników widać Cezarego Barykę, idącego ramie w ramię z jego kolegą Lulkiem, który czynił wiele zabiegów, by pozyskać Barykę dla partii i sprawy;
• eskalacja niezadowolenia wśród uczestników szturmu na Belweder z minuty na minutę rośnie, przyczynia się do tego policja, która zagradza drogę robotnikom zbliżającym się do pałacyku belwederskiego. Właśnie w tym momencie Baryka postanawia opuścić tłum:

wyszedł z szeregów robotników i parł oddzielnie, wprost na ten szary mur żołnierzy - na czele zbiedzonego tłumu.

Podsumowanie:

• zakończenie ma charakter otwarty i zarazem symboliczny;
• znając wcześniejsze dzieje Baryki, jego udział w manifestacji należy odczytywać w kategoriach desperackiego aktu niezgody, młodzieńczego buntu przeciw polskiej rzeczywistości, na którą się nie godzi;
• ojcowskie "szklane domy" okazały się czystą mrzonką, szkodliwym mitem, zaś Cezary rozpaczliwie szukający ludzi, którzy mają pomysł na wyjście Polski z impasu, Baryka takowych nie znajduje - odrzuca organicznikowskie koncepcje powolnych zmian Gajowca, a także nawoływania do bolszewickich rozwiązań w wykonaniu napastliwego agitatora, zaprzysięgłego przeciwnika "burżuazyjnej" Polski - Antoniego Lulki;
• zdesperowany, w odruchu buntu i rozpaczy przyłącza się do manifestujących robotników - będąc z nimi, a jednak obok nich.

Pisarz, kończąc w ten sposób powieść, chciał:

• przestrzec czytelników przed groźbą rewolucji komunistycznej;
• wzniecić ogień w środowiskach politycznych, sprowokować narodową dyskusję na temat konieczności szybkich zmian, reform w Polsce, które mogłyby zahamować rosnącą falę niezadowolenia społecznego.