SZKIELET SSAKI

SZKIELET SSAKÓW

NATALIA WIECZOREK, MARTYNA RADOSZ, MIKOŁAJ RYGAŁ

SPIS TREŚCI

Czaszka

Funkcje

Kręgosłup

Obręcz barkowa i kończyna górna

Obręcz miednicza i kończyna dolna

Klatka piersiowa

Budowa stawu i rodzaje stawów

Połączenia kości

Szkielet pełni funcję podpory dla całęgo organizmu ssaka. Jest miejscem przyczepu mięśni, a także przenosi ich siłę, pozwalając na wykonywanie ruchów - bierny aparat ruchu. Ochrania narządy wewnętrzne przed urazami mechanicznymi. Narząd krwiotwórczy (czerwony szpik kostny). Magazyn wapnia dla organizmu.

Czaszka (na podstawie człowieka)

Czaszka ssaków jest synapsydalna i dzieli się na dwie części: mózgoczaszkę i trzewioczaszkę. Rolą mózgoczaszki jest ochrona mózgu. W jej skład wchodzą kości: czołowa, dwie ciemieniowe, potyliczna, dwie skroniowe, sitowa i klinowa . U osobników dorosłych kości połączone są ze sobą szwami, a u młodych błonami łącznotkankowymi tworzącymi tzw. ciemiączka - umożliwiają one wzrost czaszki. Kość czołowa jest pneumatyczna, węwnątrz niej znajdują się zatoki czołowe. U podstawy kości potylicznej znajduje się otwór potyliczny wielki umożliwiający połączenie mózgowia z rdzeniem kręgowym. Po obu jego stronach znajdują się kłykcie potyliczne - wyrostki łączące czaszkę z pierwszym kręgiem szyjnym. W kościch skroniowych znajdują się najwazniejsze elementy narządu słuchu i równowagi. Występują trzy kosteczki słuchowe – obok strzemiączka pojawia się młoteczek (powstały z przekształcenia kości stawowej) i kowadełko (powstałe z przekształcenia kości kwadratowej). Trzewioczaszka stanowi szkielet twarzy i jest miejscem usytuowania narządu żucia. Skłąda się z kości: parzystych szczękowych, podniebiennych, jarzmowych i nosowych oraz pojedynczej żuchwy. Żuchwa jest jedynym elementem ruchomym czaszki.

Czaszka (na podstawie człowieka)

ssaki współczesne

ssaki prehistoryczne

uzębienie

W szczękach występują zróżnicowane zęby (heterodontyzm), wśród których wyróżniamy: siekacze, kły, zęby przedtrzonowe i zęby trzonowe.

KRĘGOSŁUP

Kręgosłup to główna podpora ciała ssaków, ochrania rdzeń kręgowy. Typowy kręg zbudowany jest z trzonu i przyrośniętego do niego od strony grzbietowej pierścienia tworzącego łuk kręgowy, od łuku kręgowego odchodzą wyrostki. Pomiędzy sąsiednimi kręgami znajdują się elastyczne krążki zbudowane z tkanki chrzęstnej włóknistej. Odcinki kręgosłupa: a) szyjny - 7 kręgów szyjnych, pierwszy to atlas (połączony z dwoma kłykciami potylicznymi czaszki), drugi to obrotnik/axis (ząb wchodzi w trzon dźwigacza - pozwala to na obrotowe ruchy głowy) b) piersiowy - 12 kręgów c) lędźwiowy - 5 kręgów d) krzyżowy - 5 kręgów zrośniętych w kość krzyżową e) guziczny (ogonowy) - 4/5 kręgów zrośniętych w kość guziczną Kręgosłup jest esowato wygięty (wygięcie do przodu - lordoza, wygięcie do tyłu - kifoza)

KLATKA PIERSIOWA

Ochrona dla płuc i serca. Przednia część żeber zbudowana jest z tkanki chrzęstnej, co nadaje im elastyczność i umożliwia ruchy klatki piersiowej - mostek. Klatka piersiowa składa się z: a) odcinka piersiowego kręgosłupa b) 12 par żeber - 7 par to żebra prawdziwe (połączone bezpośrednio z mostkiem) - 3 pary to żebra rzekome (zrośnięte z parą żeber powyżej) - 2 pary to żebra wolne (niezrośnięte z mostkiem)

SZKIELET KOŃCZYNY GÓRNEJ + OBRĘCZ BARKOWA

Obręcz barkowa to łopatka i obojczyk, stanowi ona przyczep dla mięśni kończyn górnych i jest ruchoma. Kończyna górna zbudowana jest z: a) kości ramiennej b) kości łokciowej i promieniowej c) kości nadgarstka (8 kości) d) kości środręcza (5 kości) e) kości palców (5 palców, palce od II do V mają trzy paliczki, palec I - kciuk ma dwa paliczki)

różne postacie kończyn

Różne modyfikacje kończyn: kroczne stopochodne (niedźwiedź, małpa, człowiek), kroczne palcochodne (pies, kot, kopytne), skoczne (kangur), pływne (foka, delfin), lotne (nietoperz), chwytne (małpy, człowiek), mogą być też zredukowane (waleń-kończyny tylne)

SZKIELET KOŃCZYNY DOLNEJ + OBRĘCZ MIEDNICZA

Szkielet kończyny dolnej to: a) kość udowa b) kości podudzia: kość piszczelowa (grubsza, położona od wewnętrznej strony) i strzałkowa (cienka, położona na zewnętrznej stronie) c) kości stopy: kości stępu, śródstopia i palców (paliczki)Na wysokości stawu kolanowego, od przodu, znajduje się rzepka.

Obręcz dolna składa się z kości miedniczej, która powstaje przez zrośnięcie się ze sobą kości biodrowej, kulszowej i łonowej. Dwie koście miednicze zrośnięte z kością krzyżową kręgosłupa tworzą miednicę.

POŁĄCZENIA KOŚCI

Połączenia ścisłe, dzielą się na: więzozrosty – tkanka łączna włóknista spaja przylegające do siebie kości; szwy: np. piłowaty (łączy kość czołową z ciemieniową), gładki (2 kości nosowe), łuskowaty (łączy kość skroniową z ciemieniową); włókniste – np. błona międzykostna przedramienia; sprężyste – np. więzadła żółte w kręgosłupie; chrząstkozrosty – czyli połączenia chrząstkowe; materiałem łączącym jest chrząstka szklista lub włóknista, przykład: spojenie łonowe; kościozrosty – powstające wskutek zwapnienia więzozrostów i chrząstkozrostów, np. kość krzyżowa; wklinowanie – sposób umocowania zęba w zębodole. Połączenia półścisłe, zwane inaczej stawami płaskimi. 1. Stałe składowe stawu: chrząstka stawowa pokrywająca powierzchnie stawowe torebka stawowa składająca się z warstwy zewnętrznej włóknistej i warstwy wewnętrznej maziowej, która wydziela lepką substancję zwaną mazią stawową, jama stawowa 2. Niestałe składowe stawu: więzadła stawowe zbudowane z tkanki łącznej włóknistej obrąbek stawowy – wał chrząstki włóknistej,np. w stawie barkowym powoduje pogłębienie panewki, chroni główkę przed uderzeniem krążki stawowe zbudowane z chrząstki włóknistej łąkotki stawowe kaletki maziowe

stawy

dziękujemy za uwagę!