Jednostka centralna

Diagnostyka jednostki centralnej

Jan Ziemiański 2ctg

Procesor

Bardzo ważną kwestią jest sprawdzenie procesora i jego stabilności w obciążeniu. Procesor bowiem to jeden z najważniejszych komponentów zestawu po zasilaczu i w największym stopniu odpowiada za jego całkowitą wydajność. Niestabilność pracy procesora powoduje różne problemy np. Blue screen, czy zawieszanie się komputera nawet podczas wykonywania mało wymagających prac. W celu jego przetestowania możemy posłużyć się np. programem diagnostycznym OCCT.

Program OCCT

Jest to program służący do sprawdzenia stabilności procesora. Program wykonuje też testy pamięci Ram oraz karty graficznej. Po jego uruchomieniu wybieramy odpowiedni test (lewa strona lewej kolumny) – test CPU wykonujemy przynajmniej 15 minut – tyle wystarczy, by program wykrył ewentualną niestabilność. W prawej kolumnie program wykonuje wykresy diagnostyczne, bardzo ważna jest temperatura, która nie powinna przekroczyć podczas tego testu 90 C.

Program OCCT

Program OCCT obciąża procesor bardziej niż będziemy wstanie obciążyć go podczas normalnego użytkowania np. renderowanie grafiki, czy granie w gry. Dlatego też temperatury jakie osiąga procesor w teście OCCT są wyższe średnio o 5-10 C niż pod maksymalnym obciążeniem na codzień. Gdy program się zawiesi, nastąpi reset komputera lub program pokaże nam jakiś błąd oznacza to, że albo nasz procesor jest niestabilny, albo osiągnął zbyt wysoką temperaturę, albo też zasilacz nie podaje odpowiedniego napięcia. Jeśli posiadamy markowy zasilacz a wcześniej wykluczyliśmy jego awarię zastanowić się trzeba nad temperaturami. Zbyt wysokie oznaczać mogą problemy z pastą termo-przewodzącą (słabej jakości / wyschniętą / źle nałożoną), chłodzeniem procesora (zbyt słabe / źle zamontowane) lub z kiepską wentylacją całej obudowy. Po zakończeniu pracy program tworzy pliki z wykresami obrazującymi przebieg testów poszczególnych rdzeni oraz całego CPU – jako wynik, z którego również można odczytać błędy.

Pamieć RAM

Pamięci komputerowe to rodzaj kostki (kości), służące do przechowywania informacji oraz danych niezbędnych dla systemu operacyjnego oraz programów, aplikacji i gier. Informacje zawarte w pamięci komputera są nieustannie zapisywane, odczytywane, usuwane i dodawane – dzięki czemu komputer działa sprawnie i odpowiednio szybko. Kości RAM ściśle współpracują z procesorem dlatego też mając kości o wyższym taktowaniu, mamy wyższą wydajność i większą szybkość zarówno procesora jak i RAMu.

Programy diagonstyczne RAM

Memtest86

Diagnostyka pamięci systemu Windows

Program ten jest bardzo dokładny i dzięki niemu możemy być pewni, ze bo pomyślnym zakończeniu testu nasze pamięci są wolne od problemów. By skorzystać z dobrodziejstw tego programu należy utworzyć boot’owalnego pendrive’a z którego uruchamiamy komputer (uruchamiamy tak, jakby to był system operacyjny). Następnie, po uruchomieniu programu testujemy kości pamięci.

W tym celu klikamy na start, a następnie w wyszukiwarce plików wpisujemy MdSched.exe i go uruchamiamy. Wybieramy Uruchom ponownie teraz i sprawdź występowanie problemów gdy chcemy sprawdzić pamięci teraz lub zaplanować sprawdzenie przy następnym włączeniu komputera. Test taki trwa kilka minut w zależności od ilości posiadanych pamięci jak i w w zależności od ich szybkości – im wyżej taktowane pamięci tym test trwa krócej.

Memtest86

Trzeba pamiętać, że aby otrzymać poprawny i niezafałszowany wynik koniecznie trzeba testować każdą kość pamięci oddzielnie i w różnych bankach (bank pamięci = slot tj. gniazdo na płycie przeznaczone na pamięć, zazwyczaj są one montowane jako gniazda po 2, 4, 6 lub 8 sztuk). Dzięki temu możemy odkryć, że czasami mamy problem nie z samymi kośćmi, ale z bankami na płycie głównej. np. mamy 2×8 GB, to wyciągamy jedną kość i pojedynczą kość wkładamy do 1 banku pamięci na płycie i puszczamy test – ustawiamy kilkadziesiąt cykli testowych. Gdy test zakończy się pozytywnie, czyli program nie wykryje błędów itp, to tą samą kość umieszczamy w drugim slocie i powtarzamy czynność. To samo robimy ze slotem nr 3 i 4. Gdy to sprawdzimy, to możemy wykluczyć problem ze slotami pamięci RAM i drugą kość wystarczy już przetestować w dowolnym slocie tylko raz. Dopiero po takiej analizie możemy być spokojni, że to nie pamięci są w naszym przypadku problemem ani nie sloty pamieć na płycie. A jeśli program wykryje błędy powinniśmy zastanowić się nad kupnem nowych kości RAM ponieważ na uszkodzonych (z błędami) spodziewać się można niestabilnej pracy komputera.

Dysk twardy

W celu zdiagnozowania stanu dysku (nie istotne, czy to jest dysk HDD, czy SSD), gdy możliwe jest uruchomienie Windowsa, należy użyć HD Tune

HD Tune

Program ten jest jednym z najbardziej popularnych. W pierwszej kolejności przechodzimy do zakładki “Error Scan” i wykonujemy test na tzw. bad sector’y (uszkodzone sektory) – pełen test (pod żadnym pozorem nie zaznaczamy opcji “Quick scan”)! Jeśli skanowanie wykaże problemy (czerwone kwadraciki) musimy zastanowić się nad wymianą dysku na nowy. Jednak gdy będzie ich tylko kilka to można wykonać tzw. zerowanie i remap’owanie dysku. Czynność ta usuwa wszelkie dane z dysku (niezbędny wcześniejszy backup danych) a błędne sektory zastępowane są tymi z puli rezerwowej, ukrytej. Czynności tej dokonuje się jednak w innym programie, a mianowicie w MHDD. Opisywanym programem HD Tune możemy sprawdzić też (z poziomu Windowsa) stan dysku twardego – pokazuje nam go tzw. status S.M.A.R.T. dysku. W tym celu po prostu przechodzimy do zakładki “Health” programu – wyświetla się nam lista z danymi dysku i ich statusem. Stan dysku można sprawdzić także innymi programami, które są często dołączane przez producentów dysków SSD.

Karta graficzna

Ostatnim podzespołem, który powinniśmy sprawdzić w naszym komputerze jest karta graficzna. Zanim jednak przystąpimy do jej testowania musimy zainstalować najnowsze sterowniki (AMD / nVidia) oraz pakiet DirectX.

FurMark

Furmark jest najczęściej używanym programem diagnostycznym, stosowanym przy testowaniu karty grafiki. Program jest rozbudowany, możemy ustalić rozdzielczość, w jakiej ma być wykonany test, wybrać jakość wygładzania krawędzi, ustalić czas trwania testu (do prawidłowego przetestowania wystarczy 15 minut,) oraz temperaturę, przy której test ma zostać przerwany. Furmarkiem możemy testować stabilność naszej karty graficznej po podkręceniu jak i na ustawieniach bazowych od producenta, by sprawdzić, czy jest z nią wszystko ok. W teście najważniejszymi parametrami są: występowanie artefaktów oraz temperatura. Pierwsze świadczą o uszkodzeniu karty graficznej a zbyt wysoka temperatura o złej pracy zamontowanego chłodzenia bądź kiepskiej wentylacji obudowy. Jeśli podczas testów program się zawiesi lub komputer zresetuje świadczy to o problemach z kartą grafiki bądź temperaturami właśnie.

Płyta główna i zasilacz

W przypadku chęci zdiagnozowania płyty głównej pod kątem występowania na niej problemów, to poza przetestowaniem banków na pamieć RAM, to za bardzo nie jesteśmy w stanie samemu sprawdzić innych elementów samej płyty. Jeśli wykluczyliśmy wszystkie pozostałe elementy komputera poza płytą, to najlepiej kupić nową płytę ten sam model lub inny jaki chcemy i sprawdzić, czy problemy się pojawią, czy też nie. Odnośnie zasilacza sprawa wygląda podobnie jak z płytą główną, czyli potrzeba mieć drugi sprawny.

Kody błędów AMI

Sygnały dźwiękowe BIOS-u

Jeśli test diagnostyczny POST wykryje błędy czyli nie da pojedynczego sygnału dźwiękowego i nie uruchomi ładowania systemu operacyjnego, wówczas awarie sprzętowe będzie przedstawiał w formie sygnałów dźwiękowych.

Kody błędów Phoenix

Kody błędów Phoenix

Kody błędów Award i Phoenix Award

Kody błedów

Po rozpoznaniu sygnałów dźwiękowych i ich interpretacji wiemy gdzie szukać problemu, w zależności jakiego podzespołu dotyczy awaria wówczas podejmujemy odpowiednie kroki naprawy. Przykładowo jeśli problem wskazuję na pamięć RAM lub kartę graficzną najprostszą próbą usunięcia problemu jest wypięcie podzespołów, przeczyszczenie z kurzu i ponowne dokładne wpięcie w odpowiednie złącze na płycie głównej. W przypadku pamięci próbujemy podmienić moduły lub jeśli jest kilka uruchomić komputer tylko z jedną pamięcią. Jeśli takie działania nie przynoszą skutków jedynym wyjściem jest zamontowanie innych, sprawnych podzespołów. Bardzo pomocnym w diagnostyce błędów POST jest karta diagnostyczna z wyświetlaczem kodów led umieszczana w złączu PCI, usprawnia szybszą diagnozę błędów podczas uruchamiania komputera.

Komunikaty błędów wyświetlanych na ekranie

Podczas startu komputera komunikaty raportowane przez BIOS mogą pojawiać się w formie tekstowej. Informacje dotyczą głównie problemu który nie uruchamia całkowicie komputera z powodu błędów któregoś z komponentu np. dysku, napędu czy klawiatury.

Komunikaty BIOS Phoenix

Komunikaty BIOS Award i Phoenix Award

Dziękuje za uwagę !