Wojciech Kilar

Życie i twórczość Wojciecha Kilara

1932/2013

Przygotowała: Amelia Hołowacz

Esto es un párrafo listo para contener creatividad, experiencias e historias geniales.

Krótki życiorys

Twórczość

Młodość

Upamiętnienie

Ważne dzieła

Młodość Kilara

Urodził się 17 lipca 1932 we Lwowie. Jego dom rodzinny znajdował się przy ul. Sapiehy 89. Ojciec kompozytora, Jan Franciszek Kilar, był lekarzem, zaś matka Neonilla – aktorką teatralną. Jako dziecko Wojciech Kilar z wielką niechęcią brał lekcje gry na fortepianie u pani Reissówny. Po przymusowym wysiedleniu ze Lwowa, w latach 1946–1947 kontynuował naukę gry na fortepianie w Państwowej Średniej Szkole Muzycznej nr 2 w Rzeszowie u K. Mirskiego. W tym czasie zamieszkiwał w tamtejszej kamienicy przy ulicy Grunwaldzkiej 6. W Rzeszowie ukończył liceum[2]. Jako pianista zadebiutował w 1947 na konkursie Młodych Talentów, wykonując własne Dwie miniatury dziecięce (II nagroda). W latach 1947–1948 uczęszczał do Państwowego Liceum Muzycznego w Krakowie w klasie M. Bilińskiej-Riegerowej (fortepian) oraz Artura Malawskiego (harmonia – prywatnie), zaś w latach 1948–1950 do Państwowego Liceum Muzycznego w Katowicach u Władysławy Markiewiczówny (fortepian). Równocześnie pobierał prywatne lekcje kompozycji u Bolesława Woytowicza. Po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął studia w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Katowicach. Studiował u Władysławy Markiewiczówny (fortepian), Artura Malawskiego (teoria muzyki) i Bolesława Woytowicza (fortepian i kompozycja). Dyplom ukończenia studiów z wyróżnieniem uzyskał w 1955. W tym samym roku otrzymał II nagrodę za Małą uwerturę na Konkursie Utworów Symfonicznych na V Festiwalu Młodzieży w Warszawie.

Twórczość Wojciecha

Kilar zadebiutował w końcu lat 50. na pierwszych edycjach festiwalu Warszawska Jesień. Początkowo jego twórczość pozostawała pod wpływem polskiego i europejskiego neoklasycyzmu. Kompozytor sięgał do klasycznych form i gatunków (Mała uwertura, I i II Symfonia, Sonata na róg i fortepian), także do klasycznej melodyki, orkiestry i brzmienia. Czerpał z twórczości Béli Bartóka, Igora Strawinskiego, Dymitra Szostakowicza, Siergieja Prokofjewa. W 1960 za odę Béla Bartók in memoriam otrzymał nagrodę fundacji L. Boulanger w Bostonie. Od początku lat sześćdziesiątych wraz z m.in. Krzysztofem Pendereckim i Henrykiem Góreckim współtworzył nową polską szkołę awangardową oraz nowy kierunek we współczesnej muzyce zwany sonoryzmem, nawiązywał do serializmu i dodekafonii. Ważne utwory z tego okresu to: oparty na wierszu Rilkego Herbsttag (1960), jazzująco-sonorystyczny Riff 62 (1962), sonorystyczne Générique (1963) i Diphthongos (1964), sonorystyczno-dodekafoniczny Springfield Sonnet (1965), Training 68 (1968) oraz minimalistyczno-sonorystyczne Upstairs-Downstairs (1971).

Krótki życiorys

W latach 1955–1958 był asystentem Woytowicza w krakowskiej Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej. W 1957 uczestniczył w Międzynarodowych Kursach Wakacyjnych Nowej Muzyki w Darmstadt. W latach 1959–1960 jako stypendysta rządu francuskiego kształcił się pod kierunkiem Nadii Boulanger w Paryżu. W 1960 otrzymał za Odę Béla Bartók in memoriam nagrodę fundacji im. L. Boulanger w Bostonie. Występował także jako pianista wykonując własne utwory. 1979-1981 pełnił funkcję wiceprezesa Zarządu Głównego Związku Kompozytorów Polskich. W 1977 został członkiem-założycielem Towarzystwa im. Karola Szymanowskiego w Zakopanem; przez dwie kolejne kadencje był wiceprezesem. Był również członkiem Związku Podhalan. Przez wiele lat kompozytor związany był z Jasną Górą, gdzie m.in. świętował swoje urodziny. Obchodzono tam tzw. Dzień Kilara. Należał do konfraterni zakonu paulinów. Był członkiem Rady Patronackiej Instytutu Jagiellońskiego. W 2005 członek Honorowego Komitetu Poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich, następnie podczas kampanii przed wyborami do parlamentu w 2007 udzielił wsparcia Prawu i Sprawiedliwości, a po śmierci Lecha Kaczyńskiego w katastrofie lotniczej w Smoleńsku w 2010 był Honorowym Przewodniczącym Śląskiego Społecznego Komitetu Poparcia Jarosława Kaczyńskiego w przedterminowych wyborach prezydenckich[7]. Wojciech Kilar zmarł po kilkumiesięcznej walce z guzem mózgu[8]. Uroczystości pogrzebowe kompozytora odbyły się 4 stycznia 2014 w katedrze pw. Chrystusa Króla w Katowicach i przewodniczył nim abp Wiktor Skworc, metropolita katowicki. Artysta został pochowany na cmentarzu przy ul. Henryka Sienkiewicza w Katowicach we wspólnym grobowcu ze zmarłą w 2007 żoną Barbarą

Upamiętnienie dyrygenta

W 1991 Krzysztof Zanussi nakręcił o nim film telewizyjny pt. Wojciech Kilar. W 1997 PWM wydało zapis rozmowy z kompozytorem (Podobińska Klaudia, Polony Leszek, Cieszę się darem życia. Rozmowy z Wojciechem Kilarem). W 2000 ukazała się książka, wywiad rzeka pt. Na Jasnej Górze odnalazłem wolną Polskę... i siebie, będąca zapisem rozmowy przeprowadzonej przez o. Roberta Łukaszuka z okazji 70. urodzin kompozytora[34]. W 2005 ukazała się książka Kilar. Żywioł i modlitwa, Kraków 2005. W 2013 powstał film dokumentalny pt. Wojciech Kilar. Credo poświęcony osobie Wojciecha Kilara. Rada Miasta Katowice uchwałą nr nr L/1186/14 z 28 maja 2014 nadała nazwę Plac Wojciecha Kilara placowi położonemu przy ul. Olimpijskiej, w bezpośrednim sąsiedztwie siedziby Narodowej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia. Zespół Państwowych Szkół Muzycznych w Katowicach nosi imię Wojciecha Kilara

Ważne dzieła dyrygenta

Angelus na sopran, chór mieszany i orkiestrę, 1984 Orawa na orkiestrę smyczkową, 1986 Preludium chorałowe na orkiestrę smyczkową, 1988 I Koncert na fortepian i orkiestrę, 1997 Missa pro pace (A. D. 2000) na głosy solowe, chór mieszany i orkiestrę, 2001 Symfonia nr 3 September Symphony na orkiestrę, 2003 – hołd ofiarom 9/11 Lament na chór mieszany a capella, 2003 Symfonia nr 4 Sinfonia de motu na sopran, baryton, chór mieszany i orkiestrę, 2005 – z okazji Światowego Roku Fizyki Ricordanza na orkiestrę smyczkową, 2005 Magnificat na głosy solowe, chór mieszany i orkiestrę, 2006 4 Mazurki na fortepian 2006 Symfonia nr 5 Adwentowa na chór mieszany i orkiestrę, 2007 Te Deum na głosy solowe, chór mieszany i orkiestrę, 2008 – z okazji 90. rocznicy odzyskania niepodległości Polski. Veni Creator na chór mieszany i orkiestrę smyczkową, 2008 Hymn Paschalny na chór mieszany a capella, 2008 Uwertura uroczysta na orkiestrę, dedykowana miastu Katowice, 2010 II Koncert na fortepian i orkiestrę, 2011 Lumen na chór mieszany a capella, 2011 4 Sonety do Laury na baryton i fortepian 2012 Modlitwa do Małej Tereski na chór mieszany a capella, 2013

Sonatina na flet i fortepian, 1951 Kwintet na instrumenty dęte, 1952 Sonata na róg i fortepian, 1954 Mała uwertura na orkiestrę, 1955 Symfonia nr 1 na smyczki, 1955 Oda Béla Bartók in memoriam, 1956 Symfonia nr 2 Sinfonia Concertante na fortepian i orkiestrę, 1959 Koncert na dwa fortepiany i orkiestrę perkusyjną, 1958 Riff 62 na orkiestrę, 1962 Générique na orkiestrę, 1963 Diphthongos na chór mieszany i orkiestrę, 1964 Springfield Sonnet na orkiestrę, 1965 Solenne per 67 esecutori na sopran i 66 instrumentów, 1967 Training 68, 1968[11] Upstairs-Downstairs na 2 chóry dziewczęce lub chłopięce i orkiestrę, 1971 Przygrywka i kolęda na orkiestrę smyczkową i 4 oboje, 1972 Krzesany na orkiestrę, 1974 Bogurodzica na chór mieszany i orkiestrę, 1975 Kościelec 1909 na orkiestrę, 1976 Siwa mgła na baryton i orkiestrę, 1979 Exodus na chór mieszany i orkiestrę, 1981 Victoria na chór mieszany i orkiestrę, 1983

Krótki filmik o Wojciechu Kilarze

KONIEC

Esto es un párrafo listo para contener creatividad, experiencias e historias geniales.