Epoka stanisławowska

Temat:

Epoka stanisławowska

Wyk. Olga Maruszewska-Tupacz

Szybkie przypomnienie

1. Jak wyglądała sytuacja Polski w XVII w.?
2. Kim był Augusty Kordecki?
3. Kim był Stefan Czarniecki?
4. Kim był Jan III Sobieski?

Wiek XVIII - stulecie światła i rozumu

XVIII wiek to czas ogromnych zmian zachodzących w nauce, literaturze i sztuce. W Polsce ideę oświecenia - bo tak nazwano tę epokę - propagował Stanisław August Poniatowski.

Ostatni król Polski - Stanisław August Poniatowski herbu ciołek

StanisławAugust Poniatowski był ostatnim elekcyjnym królem Polski.

Panował w latach 1764-1795. Królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu przyszło panować w niezwykle trudnych czasach. Próby ratowania państwa okazały się nieskuteczne i Polska zniknęła z mapy Europy w skutek rozbiorów. Rządy ostatniego króla bywają oceniane krytycznie, rzeczywiście zakończyły się polityczną katastrofą. Warto jednak pamiętać, że to właśnie wówczas powstała Komisja Edukacji Narodowej, Szkoła Rycerska, pierwsza gazeta. Król wspierał ludzi nauki, kultury i sztuki. Chętnie się z nimi spotykał, dyskutował - szczególnie podczas specjalnych obiadów - czwartkowych. Jest uważany za głównego autora Konstytucji 3 maja.

Szkoła Rycerska

W 1765 roku król powołał do życia Szkołę Rycerską, zwaną Korpusem Kadetów. Siedziba mieściła się w Pałacu Kazimierzowskim w Warszawie . Szkoła ta była przeznaczona głównie dla ubogiej młodzieży szlacheckiej. Kształcili się w niej przyszli oficerowie armii. Wychowaywałała w duchu miłości, patriotyzmu i poświęcenia dla kraju. Uczono w niej języków obcych, geografii, przyrody, matematyki, jazdy konnej i szermierki. Wychowankami Szkoły Rycerskiej był m.in. Tadeusz Kościuszko.

Szkoła Rycerska akwarela Zygmunta Vogla, 1785

Opiekun i przyjaciel twórców

Stanisław August Poniatowski otaczał się artystami, literatami i naukowcami. Wspomagał ich również finansowo. Na dworze króla pracowali sławni malarze włoscy: Marcello Bacciarelli - portrecista, oraz Bernardo Belotto, zwany również Canalettem.

Marcello Bacciarelli, Portret własny w brązowym fraku, 1793

Widok Krakowskiego Przedmieścia w Warszawie, BernardoBelotto (Canaletto)

Kościół Świętego Krzyża, BernardoBelotto (Canaletto)

Portret Stanisława Augusta Poniatowskiego w stroju koronacyjnym, (1764)

Łazienki Królewskie w Warszawie

Z polecenia króla Poniatowskiego wybudowano letnią rezydencję krolewską - zespół złożony z palacu i kilku innych budynków, otoczony rozległym parkiem. Nazwa "Łazienki" wzięła się stąd, że wcześniej w tym miejscu znajdował się pawilon Łaźni należący do magnackiej rodziny Lubomirskich.

Łazienki Królewskie są miejscem chętnie odwiedzanym przez turystów. Skorzystaj z internetu i dowiedz się, co można tam zobaczyć oraz jakie atrakcje czekają na zwiedzających.

Pałac Na Wyspie, fasada północna

Odnowiony Zamek Królewski

Za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego Zamek Królewski przeżywał okres największej świetności. Kwoty łożone ze skarbu koronnego i prywatnej szkatuły królewskiej, mecenat, którym król otaczał artystów i rzemieślników oraz smak artystyczny władcy, pozwoliły na przekształcenie „prastarej siedziby królów polskich” w reprezentacyjną rezydencję monarszą, uwzględniającą estetyczne i ideologiczne koncepcje oświecenia europejskiego. Na polecenie Poniatowskiego wyremontowano prywatne apartamenty władcy, bibliotekę oraz sale, w których znajdowały się pomieszczenia urzędów państwowych.

Widok na Zamek Królewski od strony północno-wschodniej, Canaletto, 1770

Biblioteka w Zamku Królewskim

Obiady czwartkowe

Obiady czwartkowe, to cotygodniowe spotkania dyskusyjne organizowane przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Tradycja obiadów czwartkowych rozpoczęła się w 1770 r. (prawdopodobnie trwała do 1777 roku). Spotkania przeważnie odbywały się na Zamku Królewskim, latem w Łazienkach. Celem spotkań były rozmowy na tematy związane ze sztuką, nauką, omawianie dzieł literackich. Obiady czwartkowe pełniły funkcje nieomal kulturalnej instytucji, której działalność znacząco wpłynęła na rozwój literatury tego okresu. Sprawdź, kto uczesniczył w tych spotkaniach.

Komisja Edukacji Narodowej

Na mocy uchwały sejmowej w 1773 roku powołano Komisję Edukacji Narodowej. Było to pierwsze w świecie ministerstwo mające zajmować się szkolnictwem. Przeprowadziło ono gruntowną reformę wszystkich szkół w Polsce. Powstał nowoczesny program nauczania i nowe podręczniki. Główną siedzibą Komisji Edukacji Narodowej były pojezuickie budynki na warszawskim Starym Mieście.

14 października każdego roku obchodzony jest w Polsce Dzień Edukacji Narodowej, nazywany potocznie Dniem Nauczyciela. Tego dnia w 1773 roku Sejm Rzeczypospolitej powołał Komisję Edukacji Narodowej.

Teatr Narodowy

W Polsce teatr działał już wprawdzie w XVI wieku, jednak był to teatr dworski – przedstawienia oglądali król i jego goście. Dopiero za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego w 1765 roku założono w Warszawie Teatr Narodowy dostępny dla wszystkich. Teatr spełniał również funkcję edukacyjną. Grane w nim sztuki wyśmiewały zacofaną i przeciwną reformom kraju starą szlachtę, w korzystnym świetle przedstawiając młodych reformatorów.

Zygmunt Vogel, Teatr Narodowy na Placu Krasińskich w Warszawie, ok. 1791, akwarela, Muzeum Narodowe w Warszawie

Zadanie: wykonaj polecenie 1, 2 i 3 ze str. 117. Odpwiedzi prześlij do następnej lekcji.

Wykonaj quizy

Obejrzyj zawartość podanych niżej stron internetowych i zapoznaj się z malarstwem oraz architekturą czasów stanisławowskich Łazienki Królewskie: Marcello Bacciarelli: Canaletto:

Dziękuję!

O. Maruszewska-Tupacz