"W marcu nad ranem"

Temat:

Pomiędzy nocą a dniem, pomiędzy jawą a snem

Jerzy harasymowicz w marcu nad ranem

O autorze

Jerzy Harasymowicz (1933–1999)

poeta, laureat wielu nagród literackich. Wydał kilkadziesiąt tomików wierszy. Często opisywał krajobrazy, wykorzystując dziecięco-baśniową konwencję. Do wielu utworów jego autorstwa skomponowano muzykę.

MARZEC

Przysłowia

Jerzy harasymowicz

W marcu nad ranem

Najlepiej jest zbudzić się w marcu nad ranem, kiedy cieniutkie, czarne widełki sadu przez wiatry wygięte, kiedy w niedalekim lasku śnieżyczki w najbielszych szatach czekają na wschód słońca, by na tle czerwieni zmartwychwstać jak święte. Z dachu, upite przez czarownice biedne polskie diabły w łapciach*, siedząc sztywno, zjeżdżają z łoskotem i znikają w ziemi. W ogrodzie spoza zaspy uszy zajęcy widać jak ledwo otwarte wielkie nożyce. Na oknie głowa kota, jak wielka furażerka*, pilnie słucha, co dzieje się w sieni. Jodły w mroku majaczą, ogrodu pilnują, a z rynny jak z długiego starego buta, gdzie skąpiec chował pieniądze, sypią się bez przerwy monety czerniejącą dziurą, bo na odwilży lodowy buta spód spękał, życie zakończył. I rozpoznać już można góry niskie jak dach chatki, nad którym wrony, jak sczerniałe ze starości poszycie*, wirują przy lada wietrze. I widać już, jak pod oknem, po bieli, skaczą pierwsze zielone trawki, to tu, to tam, jak świerszcze.

Poczytajmy

razem!

SŁOWNIK

* łapcie – dawniej: buty zrobione np. z łyka, ze słomy* furażerka – czapka bez daszka o podłużnym kształcie, zrobiona z miękkiego materiału * poszycie – pokrycie dachu wykonane z wysuszonych roślin

Dlaczego osoba mówiąca w wierszu uważa, że najlepiej jest się zbudzić w marcu nad ranem?

Gdzie znajduje się osoba mówiąca w wierszu ?

Nadaj tytuły zdjęciom. Użyj metafor z tekstu.

Przyporządkuj przenośnie ich znaczeniom. Polecenie wykonaj ustnie.

życie zakończył

wylatują kryształki lodu

czerniejąca dziura

płatki kwiatów

lodowy spód buta

otwór rynny

najbielsze szaty

stopniał

sypią się monety

oblodzenie rynny

PO CO STOSUJEMY METAFORY?

Metafory pozwalają dostrzec w zwyczajnych przedmiotach i zjawiskach niezwykłość, nieoczekiwane skojarzenia pobudzają wyobraźnię, sprawiają, że opis krajobrazu staje się dynamiczny. Taki sposób obrazowania zwraca uwagę na żywotność i zmienność otaczającego nas świata, gdzie ciągle coś się dzieje (przygotowuje się do „wybuchu” wiosny).

Wskaż, które przenośnie w wierszu mają charakter ożywienia. Zilustruj jedną z nich.

Powiedz, do czego zostały porównane:

uszy zajęcy

gowa kota

wronz krążące nad górami

Przytocz kilka epitetów z wiersza. Wybierz taki, który według ciebie najlepiej oddaje istotę opisywanego obiektu.

Zapamiętaj!

obraz poetycki

to element świata utworu lirycznego stworzony za pomocą środków językowych, silnie oddziałujących na wyobraźnię czytelnika. Ważną cechą obrazu poetyckiego jest jego niedosłowny, metaforyczny charakter, oddający znaczenia i sens utworu.

Dziękuję za uwagę!