2.8 (stara)- Struktura zatrudnienia i bezrobocie - kl.7SP

Struktura zatrudnienia i bezrobocie

Nacobezu z podstawy programowej:

Uczeń:

• wykazuje znaczenie poszczególnych sektorów gospodarki w rozwoju kraju oraz określa różnice w strukturze zatrudnienia ludności w P olsce i w wybranych państwach europejskich;
• porównuje wielkość bezrobocia w Polsce i innych krajach europejskich oraz określa jego przyczyny i skutki w Polsce;

GOSPODARKA KAZDEGO KRAJU DZIELI SIĘ NA 3 GŁÓWNE SEKTORY:

W krajach wysoko rozwiniętych gospodarczo jest bardzo duży udział usług, mniejszy przemysłu, a najmniejszy rolnictwa. W krajach tych produkcja jest bardzo wydajna, nowoczesna i zautomatyzowana, dlatego nie wymaga aż tak dużej ilości pracowników.

Duże znaczenie mają zaawansowane usługi, np. finansowe, edukacyjne i prawne.

Struktura zatrudnienia w naszym kraju powoli zmienia się na korzyść usług, które powinny stanowić około 70% – tak jest w państwach wysoko rozwiniętych.

• Po II wojnie światowej - duży odsetek ludzi pracujących w rolnictwie
• W II połowie XX wieku - zwiększenie ilości osób pracujących w przemyśle
• W latach 90. XX w. w Polsce doszło do wielu zmian gospodarczych i politycznych, wskutek których pojawiły się nowe problemy. Wiele zakładów przemysłowych upadło, liczne były prywatyzowane. Od tego czasu zaczęło spadać znaczenie przemysłu, a ludzie, którzy stracili pracę w przemyśle, znaleźli zatrudnienie w usługach.
• Dział usług rozwija się w Polsce bardzo dynamicznie. Wpaństwach wysokorozwiniętych udział zatrudnionych w tym dziale gospodarki przekracza 70%, wPolsce zbliżasię do 60%. Duże zatrudnienie w usługach świadczy o wysokim poziomie życia.

Struktura zatrudnienia w Polsce wykazuje dosyć duże zróżnicowanie przestrzenne. Zatrudnienie w rolnictwie jest największe na wschodzie kraju, gdzie przeważają tereny wiejskie. (woj. lubuskie i podlaskie). Zpracy na roli utrzymuje się tam obecnie ok. 20–25% ludności. Z kolei najmniejsze zatrudnienie w rolnictwie od dziesiątków lat występowało na Górnym Śląsku, gdzie najlepiej rozwinął się przemysł. (woj. śląskie i opolskie) W każdym województwie największą grupę ludności pracującej stanowią zatrudnieni w usługach. Największe udziały mają tu województwa z dużymi miastami, w których usługi funkcjonują i rozwijają się najlepiej. Wyraźnie wyróżnia się województwo mazowieckie ze stolicą – Warszawą – gdzie swoje siedziby ma wiele urzędów i instytucji centralnych. Podwyższony poziom zatrudnienia w usługach (ponad 60%) występuje też w województwach nadmorskich, co związane jest obsługą portów i ruchu turystycznego.

Struktura zatrudnienia w Polsce na tle Europy

Polska, pomimo zmian w strukturze zatrudnienia, nadal nie dogoniła większości państw Europy Zachodniej, np. Francji czy Niemiec. Jest to związane z wciąż dużym odsetkiem osób pracujących w rolnictwie - w 2018 r. 10%. Jest to znacznie więcej niż w innych krajach zachodnioeuropejskich. Różnica jest widoczna również w sektorze usług. W Polsce pracuje w nim dużo mniej osób niż w pozostałych krajach Europy Zachodniej.

BEZROBOCIE W POLSCE

Zjawisko bezrobocia pojawiło się w Polsce po przełomowym roku 1989. Przejście na gospodarkę rynkową wiązało się z upadkiem wielu nieekonomicznych zakładów przemysłowych. Inne, by utrzymać się na rynku, musiały ograniczać koszty produkcji, co na ogół prowadziło do zwolnień pracowników.

Po 1989 roku rozwiązano również PAŃSTWOWE GOSPODARSTWA ROLNE (PGR-y), które na wsiach były głównym miejscem zatrudnienia. W wyniku ich likwidacji bardzo dużo ludzi straciło pracę.

Głównymi przyczynami bezrobocia są:

• wysokie koszty pracy (obciążenia podatkowe i socjalne);
• postępująca mechanizacja i automatyzacja pracy (brak konieczności zatrudniania wielu ludzi - pracę wykonują automaty);
• nieodpowiednie wykształcenie bezrobotnych i brak chęci do przekwalifikowania się;
• nieumiejętność dostosowania się pracowników do współczesnej gospodarki wolnorynkowej (mała elastyczność i mobilność),
• zmiany zapotrzebowania na towary i usługi (w szczególności w trakcie kryzysu gospodarczego)

Miarą wielkości bezrobocia jest tzw. stopa bezrobocia, czyli udział bezrobotnych w ogólnej liczbie ludności aktywnej zawodowo. Stopa bezrobocia wyrażona jest procentowo.

• Największe bezrobocie w Polsce było odnotowane w latach 2002 - 2004. Stopa bezrobocia wynosiła wtedy 20%.

• W późniejszych latach stopa bezrobocia zaczęła spadać w wyniku WYJAZDÓW ZAGRANICZNYCH Polaków w celach zarobkowych.

• Zmniejszenie się w ostatnich latach ilości osób w wieku produkcyjnym również wpłynęło na zmniejszenie się bezrobocia w Polsce (osoby z wyżu demograficznego w ostatnich latach przechodzą na emeryturę; w wiek produkcyjny weszły osoby z niżu demograficznego)

• W 2018 roku stopa bezrobocia wynosiła 5,8%

Stopa bezrobocia w Polsce jest rozłożona nierównomiernie. Większe bezrobocie jest na obszarach wiejskich (w szczególności północnej Polski), na których funkcjonowały PGR-y oraz w biedniejszych regionach wschodniej Polski. Najmniejszy wskaźnik bezrobocia jest w dużych miastach i województwach o wysokim poziomie rozwoju gospodarczego (woj. śląskie, małopolskie, wielkopolskie)

NEGATYWNE SKUTKI DUŻEGO BEZROBOCIA

Zbyt niskie bezrobocie w kraju też jest sytuacją niepożądaną. Dlaczego?

BEZROBOCIE W EUROPIE

Dane Eurostatu ze stycznia 2019 r. pokazały, że najniższe bezrobocie było w krajach Europy Środkowej w tym w Niemczech, Czechach, Polsce i na Węgrzech (mapa obok). Najmniejszy odsetek osób bez pracy był w Czechach -2,1%; drugie miejsce pod względem najniższego bezrobocia zajęły Niemcy -3,2%, a trzecia lokata przypadła Węgrom i Holendrom, gdzie bezrobocie wynosiło 3,6%. Tuż za nimi była Polska -3,7% bezrobotnych. Największy odsetek osób poszukujących pracy odnotowano natomiast w krajach południa Europy. W Grecji sięgałon 18,5% i był najwyższy w Unii Europejskiej. Nieco lepsza sytuacja była w Hiszpanii, gdzie bez pracy pozostawało 14,1% osób aktywnych zawodowo. We Włoszech bezrobocie sięgało10,5%. Dla całej UE stopa bezrobocia wynosiła w styczniu 2019 r.6,5%.

GLOSSARY

• unemployment - bezrobocie
• unemployed - bezrobotny
• employment structure - struktura zatrudnienia
• services - usługi
• mechanisation - mechanizacja
• unemployment rate - stopa bezrobocia

Prepared by Daria Płatek

THAT'S ALL! :)

Prezentacja wykonana na podstawie podręcznika Nowa Era: Planeta Nowa 7, bazy Internetu, prezentacji p. Izy Kleinszmidt, portalu geografia24.pl.