GATUNKOWE POWTÓRZENIE

GATUNKI NA EGZAMINIE ÓSMOKLASISTY

POLSKIbyJABLONSKA

RODZAJE LITERACKIE

DRAMAT

LIRYKA

EPIKA

KAŻDY RODZAJ LITERACKI MA "SWOJE" GATUNKI

EPIKA

Powieść – gatunek literatury pięknej, utwór narracyjny, opisujący zwykle rozbudowany ciąg zdarzeń. Klasyczna powieść jest pisana prozą, w której występują liczne dialogi. Posiada także wszystkowiedzącego, anonimowego narratora i wielowątkową, liniową, chronologiczną fabułę. Wyróżniamy różne rodzaje powieści: obyczajową, fantastyczną, kryminalną, obyczajową, przygodową, psychologiczną. Opowiadanie – krótki utwór literacki o prostej akcji, niewielkich rozmiarach, najczęściej jednowątkowej fabule, pisany prozą.

Baśń to jeden z gatunków epiki wywodzący się z tradycji folklorystycznej. Baśń określa się inaczej „bajką magiczną”, co wskazuje na jej najważniejsze cechy, czyli występowanie elementów fantastycznych i cudownych. Typowa baśń zawiera w swoim przekazie jakąś ludową mądrość wyrażoną w formie opisów wierzeń, podań, rytuałów i wspomnień.

Nowela krótki utwór epicki pisany prozą, o prostej, zwięzłej, zazwyczaj jednowątkowej fabule i wyrazistej kompozycji; odznacza się akcją bogatą w konflikty, zmierzającą do punktu kulminacyjnego, stanowiącego ośrodek kompozycyjny; zakończona puentą; Legenda – opowieść albo zbiór opowieści o postaci czy postaciach historycznych. Zazwyczaj przekazywana w formie ustnej na długo przed utrwaleniem na piśmie. Legendy opowiadają o mędrcach, świętych, władcach, politykach, wojownikach lub innych popularnych bohaterach

Mit – opowieść o bóstwach i istotach nadprzyrodzonych, przekazywana przez daną społeczność, zawierająca w sobie wyjaśnienie sensu świata i ludzi w ich doświadczeniach zbiorowych oraz indywidualnych lub wywodzące się z tradycji ustnej ponadczasowe, anonimowe Pamiętnik – gatunek literatury stosowanej, relacja prozatorska o zdarzeniach, których autor był uczestnikiem bądź naocznym świadkiem

LIRYKA

Fraszka – krótki utwór liryczny, zazwyczaj rymowany lub wierszowany, o różnorodnej tematyce, często humorystycznej lub ironicznej. Często kończy się wyraźną puentą PIEŚŃ to Najstarszy i najbardziej powszechny gatunek poezji lirycznej, związany genetycznie z muzyką; w tradycji antycznej występowała jako składnik zbiorowych obrzędów; ścisły związek pieśni z muzyką, właściwy poezji. Dawniej pieśni opiewały czyny wielkich bohaterów (np. „Pieśń o Rolandzie”)

Tren– utwór liryczny o charakterze żałobnym Sonet – kunsztowna kompozycja poetyckiego utworu literackiego, złożona z 14 wersów zgrupowanych w dwóch czterowierszach, rymowanych zwykle abba abba, i dwóch trójwierszach. Dwie pierwsze strofy mają charakter opisowy, dwie kolejne refleksyjny.

DRAMAT

komedia – drugi, obok tragedii, gatunek dramatu. Charakteryzuje się pogodną, śmieszną tematyką, ma na celu rozbawienie widza. Komedia jest utworem o luźniejszej niż tragedia kompozycji, jej zakończenie jest najczęściej pomyślne dla bohaterów. DRAMAT obejmuje utwory przeznaczone zasadniczo do realizacji scenicznej, zwykle o charakterze fabularnym, opartym na dialogu.

źródło:https://encyklopedia.pwn.pl