Pan Tadeusz

Adam Mickiewicz

Pan Tadeusz

Letycia Auer

Adam Mickiewicz

Urodził się 24 grudnia 1798 w Zaosiu. Adam był polskim publicystą, poetą i filozofem. Tworzył w epoce romantyzmu.Wychował się w Nowogródku. W 1815 wyjechał do Wilna na studia. W 1817 założył wraz z innymi studentami "towarzystwo filomatyczne" które spowodowało zaresztowanie w roku 1823 przez rosyjskie władze.W okresie 1824 do 1829 podróżował po Rosji i stworzył m.in. Sonety krymskie.Od 1829 jeździł po Europie.W trakcie pobytu w Paryżu wykładał na College de France z którego został wydalony za wygłaszanie haseł politycznych.Pod koniec swojego żywota koordynował walkę z carem w Stambule. Umarł tam w 1855 roku.

Pan Tadeusz

Pełny tytuł utworu: Pan Tadeusz czyli ostatni zajazd na Litwie. Historia szlachecka z roku 1811 i 1812 we dwunastu księgach wierszem. Książka została wydana w roku 1834 w Paryżu podczas "Wielkiej Emigracji" Polaków po powstaniu listopadowym. Książka jest eposem narodowym. Akcja ma miejsce 5 dni w roku 1811 i jeden dzień w 1812 w Soplicowie i epizodycznie w Dobrzynie. Utwór został stworzony ku pokrzepeniu serc Polaków w Paryżu.Epos był próba powrotu do kraju jak i ukojenia gniewu i żalu emigrantów.Szlacheckie obyczaje 19 wieku i przemaszerowanie wojsk napoleońskich grają główną rolę w dziele Mickiewicza.

Budowa Pana Tadeusza

Utwór składa się z inwokacji, epilogu i dwunastu ksiąg opowiadających o wydarzeniach w ciągu 6 dni. Utwór jest napisany wierszem ciągłym, trzynastozgłoskowcem. Inwokacja jest rozbudowaną apostrofą kierującą się najpierw do Matki Boskiej a potem do Litwy.

Wątki w utworze

Główne wątki: wątek polityczny (dzieje Jacka Soplicy- księdza Robaka) wątek miłosny (perypetie miłosne Tadeusza Soplicy, Zosi Horeszkówny i Telimeny) wątek spór o zamek (ród Horeszko, Gerwazy i rodzina Sopliców) Wątki poboczne: Kłótnia o charty (Asesor i Rejent)

Bohaterowie

Jacek Soplica

Gerwazy

Woźny

Tadeusz Soplica

Hrabia

polska szlachta

Asesor

Telimena

Sędzia

Wojski

Zosia

Rejent

Plan Wydarzeń

1. Przyjazd Tadeusza do Soplicowa. 2. Spotkanie z Zosią. 3. Wieczorna uczta w zamku - fascynacja Tadeusza Telimeną. 4. Historia zamku Horeszków opowiedziana Hrabiemu przez Gerwazego. 5. Zabawy w Soplicowie: polowanie, grzybobranie. 6. Polowanie na niedźwiedzia. 7. Narada szlachty dobrzyńskiej z księdzem Robakiem w karczmie Jankiela. 8. Robak na polowaniu- uratowanie życia Hrabiemu. 9. Kłótnia Hrabiego z Sędzią podczas wieczerzy w zamku. 10. Gerwazy w zaścianku Dobrzyńskich, przygotowania do zajazdu na Soplicowo. 11. Zajazd na Soplicowo, interwencja Rosjan, bitwa 12. Decyzja o wyjeździe walczących w obronie majątku i udanie się do Legionów Polskich 13. Spowiedź Jacka Soplicy i jego śmierć 14. Legiony i wojska napoleońskie w Soplicowie 15. Zaręczyny Tadeusza i Zosi 16. Polonez w Soplicowie

Obyczaje szlacheckie

• Siadanie do stołu według starszeństwa i klas
• wspólne śniadania
• grzybobranie i polowania
• uroczyste kolacje
• zajazdy na inne gospodarstwa
• wszelkie wystawne potrawy
• czarna polewka jest uznana za odmowę temu, który chce si
• Kolejność wracania z spaceru
• sejmiki
• piękne serwisy na uroczystościach

Dworek Sopliców

Soplicowo było według Prusaka "centrum polszczyzny" do którego zawsze chciał przyjeżdżać. Dworek był prowadzony przez Sędziego który nad wszystkim czuwał. Sędzia Soplica był patriotą, a wieć na dworku możemy zauważyć elementy wskazujące na patriotyzm np. obrazy z Kościuszkiem, Rejtanem,Korsakiem i Jasińskim. W salonie był również stojący zegar który grał melodie dzisiaj nam znanego Mazurka. Soplicowo jest na podstawie obyczaju staropolskiego zawsze otwarte dla gości. Dworek otaczają polany, lasy, strumień i w pobliżu jest zamek Hrabiego Horeszki.

Tło historyczne

Epopeja narodowa musi mieć bogate tło historyczne i tak jest w Panu Tadeuszu. Utwór zawiera wydarzenia w historii Polski przed rozpoczęciem akcji jak i wydarzenia mające miejsce w tle akcji.Przed rozpoczęciem akcji: Konfederacja barska, konstytucja 3 Maja, konfederacja targowicka, powstanie kościuszkowskie, rzeź Pragi, powstanie Legionów Henryka Dąbrowskiego. Akcja książki jest w czasach Napoleona, w których on miał zamiar zdobyć Rosje w roku 1811. Ksiądz Robak agitował mieszkańców do powstania na Litwie i próbował zachęcić jak najwiecej uczestników. Jacek Soplica bardzo chwalił Bonapartego i miał nadzieje, iż uda im się odzyskać niepodległość.

Zaręczyny

• Zaręczyny trzech par: Telimeny i Rejenta, Tekli Hreczeszanki i Asesora oraz Tadeusza i Zosi. Telimena chce aby Zosia miała na sobie francuski strój ślubny, lecz Zosia protestuje i zakłada tradycyjną litwińską sukienkę. Wielką atrakcją jest przez Wojskiego podany serwis pochodzący jeszcze z czasów potopu szwedzkiego ( naczynia porcelanowe mają ozdobione krawędzie scenami z życia szlacheckiego.). Zosia i Tadeusz postanawiają uwłaszczyć chłopów i przypuścić ich do herbu. Na uroczystości obecny jest Dąbrowski.
• Koncert Jankiela: 1. Konstytuccja 3 maja 2. Targowica 3. Rzeź Pragi 4.pieśń żołnierska 5. hymn Polski 6. Polonez

Motywy

Motywy do wypracowań: -> bohater dynamiczny -> tradycja i obyczaje -> historia Polski -> tradycja szlachecka -> zemsta -> walka o niepodległość -> przyroda -> miłość

Wewnętrzna przemiana bohatera: Życie Jacka Soplicy i jego zmiana z młodego szlachcica na ubogiego kwestarza i księdza. Obraz szlachty polskiej: Ukazanie wad, zalet i obyczajów szlacheckich przez Adama Mickiewicza.