Kształcenie językowe
Wyrazy złożone: złożenia, zrosty, zestawienia
Wyrazy złożone
Wyrazy złożone powstały wskutek połączenia co najmniej dwóch różnych słów. Mają zatem co najmniej dwie podstawy słowotwórcze.
wiercipięta = wiercić + pięta okamgnienie = oko + mgnienie Nowe Miasto = Nowe + Miasto
Złożenia
Złożenia to wyrazy, w których dwie podstawy słowotwórcze zostały połączone wrostkiem: -o-, -i-, -y-.
dobroduszny = dobry i dusza
bawidamek = bawić i dama
męczydusza = męczyć i dusza
Czarnolas = czarny i las
Świnoujście = Świna i ujście
Białowieża = biała i wieża
lewoskrzydłowy = lewy i skrzydło
Zrosty
Zrosty powstały wskutek połączenia (zrośnięcia) wyrazów bez żadnych elementów łączących.
widzimisię = widzi mi się
swawola = swa (swoja) wola
Białystok = Biały Stok
Krasnystaw = Krasny Staw
Zestawienia
Zestawienia to dwa odrębne wyrazy tworzące nierozerwalną całość znaczeniową.
panna młoda
wieczne pióro
Boże Narodzenie
ziele angielskie
Wymowa zrostów
W zrostach akcent pada tylko na jedną sylabę. Najczęściej na drugą od końca.
Wielkanoc, ale wielka noc
Odmiana zrostów
W zrostach odmienny jest zwykle ostatni człon.
pięćdziesiąt: pięćdziesiątemu, pięćdziesięcioma
związek rządu
okamgnienie: okamngnienia, okamgnieniem
karygodny: karygodnego, karygodnemu
Zrosty, które powstały z połączenia wyrazów w związku zgody zachowują odmianę wewnętrzną. Najczęściej odmieniają się obydwa człony.
związek zgody
Krasnystaw: Krasnegostawu, Krasnemustawowi
Białystok: Białegostoku, Białemustokowi, Białymstokiem
Pisownia przymiotników złożonych
Jeśli człony złożenia są równorzędne znaczeniowo, zapisuje się je z łącznikiem.
biało-czerwony = biały i czerwony zielono-niebieski = zielony i niebieski polsko-rosyjski = polski i rosyjski
Jeśli jeden człon złożenia jest określeniem drugiego, takie złożenie zapisuje się łącznie.
ciemnoczerwony = czerwony o ciemnym odcieniu zielononiebieski = niebieski o odcieniu zielonego słonogorzki = gorzki z posmakiem słonym
Przymiotniki złożone a związek przysłówka z przymiotnikiem
Przymiotniki złożone są często mylone ze związkami przysłówka i przymiotnika (lub imiesłowu przymiotnikowego), które zapisuje się oddzielnie.
jasno oświetlony, blisko spokrewniony,
W przypadku wątpliwości, czy mamy do czynienia z przyiotnikiem złożonym, czy z połączeniem przysłówka i przymiotnika (imiesłowu), warto odwrócić człony. Jeśli powstanie sensowne wyrażenie, najprawdopodobniej będzie to związek przysłówka z przymiotnikiem (imiesłowem).
świeżo malowane = malowane świeżo ALE! jasnoniebieski - niebieski jasno
Wyrazy złożone: złożenia, zrosty, zestawienia
lenarti
Created on March 14, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Animated Chalkboard Presentation
View
Genial Storytale Presentation
View
Blackboard Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Chalkboard Presentation
View
Witchcraft Presentation
View
Sketchbook Presentation
Explore all templates
Transcript
Kształcenie językowe
Wyrazy złożone: złożenia, zrosty, zestawienia
Wyrazy złożone
Wyrazy złożone powstały wskutek połączenia co najmniej dwóch różnych słów. Mają zatem co najmniej dwie podstawy słowotwórcze.
wiercipięta = wiercić + pięta okamgnienie = oko + mgnienie Nowe Miasto = Nowe + Miasto
Złożenia
Złożenia to wyrazy, w których dwie podstawy słowotwórcze zostały połączone wrostkiem: -o-, -i-, -y-.
dobroduszny = dobry i dusza
bawidamek = bawić i dama
męczydusza = męczyć i dusza
Czarnolas = czarny i las
Świnoujście = Świna i ujście
Białowieża = biała i wieża
lewoskrzydłowy = lewy i skrzydło
Zrosty
Zrosty powstały wskutek połączenia (zrośnięcia) wyrazów bez żadnych elementów łączących.
widzimisię = widzi mi się
swawola = swa (swoja) wola
Białystok = Biały Stok
Krasnystaw = Krasny Staw
Zestawienia
Zestawienia to dwa odrębne wyrazy tworzące nierozerwalną całość znaczeniową.
panna młoda
wieczne pióro
Boże Narodzenie
ziele angielskie
Wymowa zrostów
W zrostach akcent pada tylko na jedną sylabę. Najczęściej na drugą od końca.
Wielkanoc, ale wielka noc
Odmiana zrostów
W zrostach odmienny jest zwykle ostatni człon.
pięćdziesiąt: pięćdziesiątemu, pięćdziesięcioma
związek rządu
okamgnienie: okamngnienia, okamgnieniem
karygodny: karygodnego, karygodnemu
Zrosty, które powstały z połączenia wyrazów w związku zgody zachowują odmianę wewnętrzną. Najczęściej odmieniają się obydwa człony.
związek zgody
Krasnystaw: Krasnegostawu, Krasnemustawowi
Białystok: Białegostoku, Białemustokowi, Białymstokiem
Pisownia przymiotników złożonych
Jeśli człony złożenia są równorzędne znaczeniowo, zapisuje się je z łącznikiem.
biało-czerwony = biały i czerwony zielono-niebieski = zielony i niebieski polsko-rosyjski = polski i rosyjski
Jeśli jeden człon złożenia jest określeniem drugiego, takie złożenie zapisuje się łącznie.
ciemnoczerwony = czerwony o ciemnym odcieniu zielononiebieski = niebieski o odcieniu zielonego słonogorzki = gorzki z posmakiem słonym
Przymiotniki złożone a związek przysłówka z przymiotnikiem
Przymiotniki złożone są często mylone ze związkami przysłówka i przymiotnika (lub imiesłowu przymiotnikowego), które zapisuje się oddzielnie.
jasno oświetlony, blisko spokrewniony,
W przypadku wątpliwości, czy mamy do czynienia z przyiotnikiem złożonym, czy z połączeniem przysłówka i przymiotnika (imiesłowu), warto odwrócić człony. Jeśli powstanie sensowne wyrażenie, najprawdopodobniej będzie to związek przysłówka z przymiotnikiem (imiesłowem).
świeżo malowane = malowane świeżo ALE! jasnoniebieski - niebieski jasno