Nitrogliceryna i dynamit jako substancje wybuchowe.

Nitrogliceryna i dynamit- jako substancje wybuchowe

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii.

Co to jest nitrogliceryna?

Nitrogliceryna

C 3H 5(ONO 2) 3 – organiczny związek chemiczny z grupy azotanów, ester kwasu azotowego i glicerolu, stosowany jako bardzo wrażliwy na uderzenia i inne bodźce materiał wybuchowy oraz lek z grupy nitratów, rozszerzający naczynia krwionośne (głównie żylne) podawany w ostrych napadach choroby niedokrwiennej serca w celu przerwania bólu wieńcowego.

Właściwości:

▪jest bezbarwną i oleistą cieczą ▪posiada słodkawy i piekący smak; ▪dobrze rozpuszcza się w etanolu, benzenie, acetonie, chloroformie oraz eterze dietylowym; ▪słabo rozpuszcza się w wodzie; ▪temperatura topnienia wynosi 14°C; ▪temperatura wrzenia wynosi 160°C (przy ciśnieniu 20 hPa); ▪toksyczny w wyższych stężeniach – może spowodować ciężkie niedociśnienie tętnicze, zaburzenia oddychania, drgawki, nadmierną potliwość, osłabienie organizmu oraz utratę przytomności; ▪wykazuje silne właściwości wybuchowe.

Otrzymywanie:

Nitrogliceryna otrzymywana jest na skalę przemysłową w wyniku reakcji estryfikacji gliceryny mieszaniną nitrującą (nitrozą) – mieszaniną stężonego kwasu azotowego (V) (HNO₃) oraz stężonego kwasu siarkowego (VI) (H₂SO₄). Mieszanina stężonych kwasów otrzymywana jest w wyniku mieszania białego dymiącego kwasu azotowego (V) pozbawionego tlenków azotu z czerwonym dymiącym kwasem azotowym (V) zawierającym tlenki azotu oraz stężonym kwasem siarkowym (VI). Tańszą metoda uzyskiwania mieszanin stężonych kwasów polega na mieszaniu oleum (dymiącego kwasu siarkowego (VI) zawierającego nadmiar trójtlenku siarki) z 70% roztworem kwasu azotowego (V).

Dynamit

Kto, gdzie, kiedy i dlaczego?

Materiał wybuchowy. Początkowo zawierał 75% nitrogliceryny i 25% ziemi okrzemkowej. Ziemia okrzemkowa nasycona nitrogliceryną ma ciastowatą konsystencję i można ją rolować w laski bez ryzyka przedwczesnego wybuchu. Nowoczesny dynamit zawiera ok. 10% nitrogliceryny, a pozostałymi składnikami użytymi w jego produkcji mogą być: materiał porowaty (ziemia okrzemkowa lub węglan magnezu), materiał palny (np. mączka drzewna) oraz substancje wybuchowe (nitroceluloza i azotan amonu).Dynamit jest materiałem, który podczas wybuchu wydziela mniej energii niż czysta nitrogliceryna, jednakże jest znacznie odporniejszy na wstrząsy i uderzenia. Został rozpowszechniony bardzo szybko we wszystkich częściach świata, ze względu na bezpieczeństwo transportu i łatwe użycie.

Wynalzaca dynamitu

Alfred Nobel odkrył dynamit 1 stycznia 1867. Młody Alfred, podobnie jak ojciec, pasjonował się pirotechniką. Przebywając pewnego dnia w swoim laboratorium, zwrócił uwagę na sączenie się nitrogliceryny z uszkodzonego naczynia. Przeciekała ona do porowatej ziemi służącej jako osłona dla kruchych instrumentów naukowych. Porowata ziemia wchłaniała nitroglicerynę, tworząc miękką substancję. Po kilku próbach okazało się, że nowa substancja nie eksplodowała przy wstrząsach, można ją było transportować bez ryzyka, które stwarzała dotychczas nitrogliceryna.

Alfred Nobel

Jeszcze w 1867 roku Nobel opatentował tę technologię i zarejestrował znak towarowy "dynamit". Żeby detonacja lasek dynamitu stała się możliwa, wynalazł także detonator i zapalnik. Zapotrzebowanie na dynamit i detonatory było ogromne. Fabryka Nobla w Krümmel koło Hamburga w Niemczech zaczęła eksportować nitroglicerynę nie tylko do innych krajów Europy, ale też do Ameryki i Australii. Z biegiem czasu Alfred Nobel założył fabryki i laboratoria w około 90 różnych miejscach w ponad 20 krajach. Nobel na swoim wynalazku zbił fortunę.

Dynamit jest stosowany do kruszenie towarów geologicznych oraz budynków. Alfred Nobel chciał pokazać ludziom jakie zagrożenie stwarza ten wynalazek. Jednak ludzie zaczęli stosować go w celach militarnych.

Nagroda Nobla

Dlaczego przyznaje się Nagrodę Nobla?

Alfred Nobel wynajdując dynamit myślał, że pokaże jego ogromną siłę- tym samym odstraszając od niego ludność. Efekt niestety był odwrotny. Ludzie zaczęli stosować go do celów militarnych. Nobel czuł się okropnie z tym co zrobił ludzkości. Dlatego w swoim testamencie zawarł wolę aby pieniądze uzyskane z opatentowania dynamitu zostały zafundowane w nagrodę. Co roku pięć osób otrzymuje część funduszu za wybitne osiągniecia dla ludzkości.

Nagroda Nobla jest przyznawana w dziedzinach:

FIZJOLOGIA LUB MEDYCYNA

FIZYKA

LITERATURA

CHEMIA

Ponadto przyznawana jest również Pokojowa Nagroda Nobla za wysiłki na rzecz światowego pokoju.

Pierwsza uroczystość wręczenia nagród odbyła się w 1901 roku. Miejsce rozdania nagród zależy od tego w jakiej dziedzinie został wyróżniony laureat. Wszystko jednak odbywa się w Szwecji(w kraju którym żył Alfred Nobel) oraz 10 grudnia (czyli w rocznicę śmierci Nobla).

Polscy Nobliści

Maria Skłodowska-Curie

Czesław Miłosz

Henryk Sienkiewicz

Władysław Reymont

Józef Rotblat

Wisława Szymborska

Lech Wałęsa

TITLE HERE

Nobliści w dziedzinie chemii:

2010

2012

2015

2017

Dziękuję za uwagę!