RATOWNICTWO NA LODZIE - B.Lasia

RATOWNICTWO NA LODZIE

opracował: st. str. kdt Bartosz lasia

Działania ratownicze na akwenach zalodzonych należą do jednych z trudniejszych zadań, które nałożone zostały na Państwową Straż Pożarną. Podczas takich akcji istnieje realne zagrożenie utraty zdrowia lub życia przez strażaka znajdującego się na lodzie. Bardzo ważne jest, aby ratownik zdawał sobie sprawę z tego zagrożenia. Aby tak było, istnieje potrzeba ciągłego szkolenia, podnoszenia kwalifikacji, doskonalenia wiedzy i umiejętności z dziedziny ratownictwa wodnego, do którego zaliczane jest ratownictwo na lodzie.

SPIS TREŚCI

Zakres podziału ratownictwa na lodzie oraz zadania grup

PODSTAWOWE ZAGADNIENIA

Statystyki związane z utonięciemia na przestrzeni ostatnich lat

STATYSTYKI

Niezbędny sprzęt znajdujący się na samochodzie oraz indywidualny

WYPOSAŻENIE

Podstawowe węzły wykorzystywane w ratonictwie na lodzie

WĘZŁY

Podstawowe techniki ewakuacji poszkodowanego z terenu zalodzonego

ZASADY EWAKUACJI

Ewakuacja poszkodowanwgo z wykorzystaniem sprzętu do ratownictwa lodowego.

TECHNIKI EWAKUACJI

Procedury postępowania z osobą poszkodowaną w zakrezie KPP.

KWALIFIKOWANA PIERWSZA POMOC

W ksrg czynności ratownicze na obszarach wodnych dzielą się na dwa zakresy

PODSTAWOWY

SPECJALISTYCZNY

obejmuje czynności ratownicze wykonywane przez specjalistyczne grupy ratownictwa wodno nurkowego Państwowej Straży Pożarnej i inne podmioty ksrg, których wyposażenie i wyszkolenie ratowników pozwala realizować w systemie całodobowym i całorocznym podstawowe i specjalistyczne czynności ratownicze na powierzchni oraz w toni lub na dnie obszaru wodnego. Według „Zasad Organizacji Ratownictwa Wodnego w Krajowym Systemie Ratowniczo–Gaśniczym” wyznaczono trzy poziomy gotowości bojowej.

obejmuje czynności ratownicze wykonywane na powierzchni obszarów wodnych (w tym zalodzonych) przez wszystkie jednostki ratowniczo-gaśnicze PaństwowejStraży Pożarnej, a także inne jednostki ochrony przeciwpożarowej (zwłaszcza OSP włączone do KSRG) lub inne podmioty ratownicze, deklarujące w gotowości operacyjnej zdolność do realizacji zadań według możliwości organizacyjno-sprzętowych i wyszkolenia w zakresie całodobowym i całorocznym.

Organizacja Ratownictwa Wodnego w KSRG - zakres podstawowy

Ratownictwo w zakresie podstawowym realizują

Wszystkie jednostki ratowniczo-gaśnicze Państwowej Straży Pożarnej (JRG PSP)

1. Numbered list
2. Numbered list

Jednostki ochrony przeciwpożarowej, w szczególności jednostki OSP włączone do KSRG, które zadeklarowały w gotowości operacyjnej zdolność do realizacji tych zadań według posiadanych możliwości organizacyjno-sprzętowych i wyszkolenia

Inne podmioty ratownicze współpracujące z KSRG, które zadeklarowały w gotowości operacyjnej zdolność do realizacji tych zadań według posiadanych możliwości organizacyjno-sprzętowych i wyszkolenia

Docelowo, zdolność do podjęcia działań ratownictwa wodnego w zakresie podstawowym powinny posiadać wszystkie jednostki KSRG.

zakres zadań na poziomie podstawowym dla ratownictwa lodowego, to w szczególności:

rozpoznanie i ocena zagrożenia dla zdrowia i życia oraz środowiska i mienia

niesienie pomocy tonącym poprzez dotarcie do poszkodowanych lub zagrożonych ludzi i udzielenie im kwalifikowanej pierwszej pomocy, ewakuacja poza strefę zagrożenia i przekazanie zespołom Państwowego Ratownictwa Medycznego

zabezpieczenie działań ratowniczych na lodzie, z uwzględnieniem asekuracji ratowników podczas działań ratowniczych prowadzonych bezpośrednio na lodzie oraz jego sąsiedztwie (brzegu)

ewakuacja ludzi z kry lodowej

ewakuacja zwierząt

współdziałanie ze specjalistycznymi grupami ratownictwa wodno-nurkowego (SGRW-N) oraz innymi podmiotami uprawnionymi do wykonywania ratownictwa wodnego.

Wytrzymałość lodu w stosunku do jego grubości

30-38cm

utrzymuje samochody terenowe, vany, małe busy

5-7cm

utrzymuje pojedynczego człowieka, jednak chodzenie nie jest bezpieczne

8-10cm

utrzymuje dwóch ludzi stojących w jednym miejscu

10cm

minimalna grubość lodu, uznana za bezpieczną

12cm

bezpieczny do jazdy bojerami, skuterami śnieżnymi

20-30cm

utrzymuje samochody osobowe

LICZBA UTONIĘĆ NA PRZESTRZENI LAT

PŁEĆ OSÓB, KTÓRE UTONĘŁY

WIEK OSÓB, KTÓRE UTONĘŁY

89%

11%

ŚREDNIA LICZBA UTONIEĆ w przeliczeniu NA 100 tys. mieszkańców

polska

od 2 do 2,5

pozostałe państwa ue

od 1,1 do 1,2

Wyposażenie indywidualne ratownika biorącego udział w działaniach ratowniczych na obszarach wodnych

ubranie wypornościowe lub suchy skafander ratowniczy

1 szt.

kamizelka asekuracyjna z uprzężą i sygnalizatorem świetlnym o wyporności min. 80 kg

1 szt.

rzutka ratownicza na pasie

1 szt.

sprzęt ABC (płetwy, półmaska nurkowa, fajka)

1 zestaw

kask ochronny z możliwością zamocowania oświetlenia z przeznaczeniem do ratownictwa wodnego

1 szt.

nóż ratowniczy zawieszany

1 szt.

gwizdek zawieszany

1 szt.

Wyposażenie samochodu przeznaczonego do prowadzenia ratownictwa wodnego w zakresie podstawowym

koło ratunkowe lub pas ratowniczy typu „węgorz”

1 szt.

lina ratownicza na bębnie o długości min. 80 m

1 szt.

radiotelefon przenośny

3 szt.

megafon (tuba głośnomówiąca)

1 szt.

zestaw do działań ratowniczych na lodzie (np. łódź, deska lodowa, sanie lodowe, tratwa pneumatyczna – wraz z wyposażeniem)

1 zestaw

urządzenie do oświetlenia terenu akcji ratowniczej

1 szt.

zestaw do oznakowania i zabezpieczenia terenu akcji ratowniczej

1 zestaw

Skafander przeznaczony jest dla ratowników działających na akwenach zalodzonych, w wodzie, na pokładach jednostek pływających, z możliwością podejmowania osób lub obiektów przy częściowym lub całkowitym zanurzeniu w wodzie. Różnica między skafandrem Basic a Advanced polega na tym, że skafander Advanced posiada elementy wypornościowe i może być używany bez kamizelki asekuracyjnej. W przypadku skafandra Basic zawsze trzeba dodatkowo zabezpieczyć ratowników kamizelką asekuracyjną.

Suchy skafander ratowniczy

Menu

kamizelka asekuracyjna

Kamizelka asekuracyjna z uprzężą, przeznaczona jest dla ratowników biorących udział w działaniach ratowniczych na akwenach (w tym zalodzonych) oraz w sąsiedztwie linii brzegowej, jako dodatkowy środek zwiększający wyporność. Kamizelka powinna posiadać klamrę umożliwiającą szybkie wypięcie się z pasa piersiowego, przeznaczonego do asekuracji.

Menu

Rzutka ratownicza na pasie

Rzutka ratownicza ma postać wąskiego rękawa, w którym zamontowana jest sklarowana linka (ułożona w sposób umożliwiający jej szybkie rozwinięcie bez splątania). Zarówno linka, jak i rękaw pływają po powierzchni wody. Standardowa długość linki to 25 m, a jej średnica zawiera się w przedziale 5-10 mm. Zaleca się, aby grubość linki wynosiła minimum 10 mm, co znacznie ułatwia jej zastosowanie. Pas z bezpieczną klamrą umożliwia zamocowanie rzutki na pasie tak, aby nie krępowała ruchów ratownika. Rzutka na pasie uwalnia ręce ratownika, rozszerzając jego możliwości do udzielania pomocy.

Menu

Sprzęt ABC (płetwy, półmaska nurkowa, fajka)

Do sprzętu ABC stosowanego w ratownictwie wodnym zalicza się maskę, płetwy oraz rurkę oddechową, zwaną popularnie fajką. Jest to podstawowe wyposażenie ratownika, które zapewnia dobrą widoczność w wodzie oraz znacznie ułatwia poruszanie się pod wodą.

maska

płetwy

fajka

Menu

Nóż ratowniczy zawieszany

Kask ochronny

Kaski ochronne do ratownictwa wodnego (zgodne z normą EN 1385, EN 1385/A1) – są to lekkie kaski przeznaczone do bezpiecznej pracy w wodzie. Mają osłony chroniące uszy i można zamontować na nich oświetlenie. Konstrukcja kasku musi umożliwiać swobodny wypływ wody z jego wnętrza.

Nóż ratowniczy powinien posiadać tępe zakończenie. Takie rozwiązanie pozwoli na zminimalizowanie możliwości uszkodzenia kombinezonu lub zranienia w trakcie prowadzenia działań.

Menu

Gwizdek bezkulkowy

Gwizdek bezkulkowy jest sprzętem używanym przez ekipy ratownicze jako sygnalizator bezpieczeństwa do komunikacji między ratownikami pracującymi na lodzie a ekipami ratowniczymi zlokalizowanymi w strefie przybrzeżnej. Zmieniając siłę wdmuchiwania powietrza łatwo stopniujemy moc gwizdka w zakresie od 110 dB do nawet 120 dB, czyniąc go bardzo słyszalnym. Podczas działań prowadzonych na zamarzniętych akwenach należy stosować gwizdki bezkulkowe zapewniające niezawodność ich zadziałania. Wadą gwizdkówkulkowych w ujemnych temperaturach wody i otoczenia jest przymarzanie kulki wewnątrz gwizdka, w wyniku czego gwizdek nie spełnia swojej roli – nie wydaje słyszalnego dźwięku.

Menu

Koło ratunkowe

Koło ratunkowe, to sprzęt o dużej wyporności, wykonany z tworzyw sztucznych, często wypełniony wewnątrz piankami poliuretanowymi. Rzucane osobie ratowanej w połączeniu z liną zapobiegają ryzykownemu wejściu ratownika na lód. Posiada dookoła linkę ułatwiającą oddanie rzut

Menu

Pas ratowniczy typu „węgorz”

Pas typu „węgorz” jest bardzo popularny i często stosowany w akcjach indywidualnych, zwłaszcza nad morzem i na wodach szybko płynących. Wykonany jest z pianki, która niewchłania wody, dzięki czemu pas unosi się na powierzchni i jest w stanie utrzymać dorosłą osobę. Do pasa przymocowana jest lina o długości około 5 m zakończona szelką, którą przepasujemy przez klatkę piersiową. Lina ma kolor czerwony, natomiast sam pas jest żółty. Dodatkowo na jednym końcu „węgorza” znajduje się karabińczyk, a na drugim metalowe oringi , dzięki którym poszkodowanego możemy zapiąć w pas

Menu

Lina ratownicza o długości min. 50 m

Lina asekuracyjna, na bębnie lub w zasobniku, służy do asekuracji ratowników pracujących w wodzie lub też na lodzie. Lina jest niezatapialna, a jej zalecana średnica powinna wynosić minimum 10 mm, aby pewnie można było ją trzymać, asekurując ratownika lub sprzętpływający.

Menu

Radiotelefon nasobny (przenośny)

Radiotelefon służy do porozumiewania się na niewielkie odległości, pełniąc rolę mobilnego telefonu. Podczas działań związanych z ratownictwem na lodzie zaleca się jego trwałe zamocowanie do odzieży ratownika, z ominięciem standardowego zaczepu, co uchroni przed zgubieniem lub utopieniem radiotelefonu.

Menu

Megafon (tuba głośnomówiąca)

Megafon służy wzmacnianiu i nagrywaniu ogłoszeń i odtwarzaniu sygnałów ostrzegawczych podczas prowadzonych działań ratowniczych. Umożliwia on nawiązanie kontaktu głosowego z poszkodowanym, udzieleniu mu informacji o przebiegu akcji ratowniczej i poinstruowaniu go o jego zachowaniu się w momencie dotarcia ratowników, w celu przeprowadzenia sprawnej ewakuacji ze strefy zagrożenia Zasilany jest przez baterie. Nie wolno używać urządzenia na zewnątrz podczas deszczu, gdyż obudowa nie jest wodoodporna. Należy także unikać źródeł wysokiej wilgotności.

Menu

Zestaw do oznakowania i zabezpieczenia terenu akcji ratowniczej

Urządzenie do oświetlenia terenu akcji

Przenośny system oświetlenia to zestaw do pracy w ciężkich warunkach. Doskonały w miejscach, gdzie nie ma możliwości zastosowania tradycyjnego oświetlenia z agregatem prądotwórczym lub brak jest dostępu do zasilania sieciowego.

Menu

zestaw do działań ratowniczych na lodzie

Łódź ratownicza

Tratwa pneumatyczna – trap ratowniczy

Deska do ratownictwa na lodzie

Łódź stworzona specjalnie do działań ratowniczych na lodzie. Kształt saniowy kadłuba bi okucia redanów płaskownikami ze stali nierdzewnej zapewniają dużą stabilność i odporność na uszkodzenia. Zdejmowana ławeczka służy do wciągania poszkodowanego do łodzi.

Deska lodowa to system przeznaczony do podjęcia i transportu osoby poszkodowanej. Nieskomplikowana, mało gabarytowa konstrukcja umożliwia zarówno łatwy sposób dostarczenie do strefy działań, jak i przewóz w pojazdach ratowniczych. Charakteryzuję się ona bardzo dobrą wypornością rzędu około 110 kilogramów. Posiada korzystny stosunek długości do szerokości, co zapewnia jej dobrą stateczność poprzeczną w wodzie.

Pneumatyczny trap ratowniczy posiada kesonową budowę, dzięki której konstrukcja jest lekka i stabilna. System mocowań umożliwia łączenie między sobą kolejnych modułów, co zapewnia nieprzerwaną drogę ewakuacyjną o żądanej długości. Odpowiednio zaprojektowana konstrukcja podłogi powoduje rozłożenie punktowe siły nacisku na dużą powierzchnię spodnią, co gwarantuje wzrost bezpieczeństwa w czasie trwania akcji.

Menu

Sanie do ratownictwa na lodzie

uchwyt do wyciagania sań

wiosła

taśma asekuracyjna

bosak

uchwyt doasekuracji

rzutka ratownicza

Konstrukcja sań do ratownictwa na lodzie opracowana została przy współpracy z grupami ratownictwa wodnego Państwowej Straży Pożarnej. Kadłub z płozami ślizgowymi, zbudowany jest z kompozytów poliestrowo-szklanych z dodatkiem włókna węglowego. Posiada trzy hermetyczne komory wypornościowe wypełnione pianą poliuretanową. W tylnej części kadłuba są dwa uchwyty metalowe, do prowadzenia sań przez ratownika, oraz zaczep do mocowania liny asekuracyjnej. W części środkowej znajduje się okular umożliwiający ratownikowi poszukiwanie obiektów podwodnych. Budowa okularu dopasowana jest do kształtu twarzy, dzięki czemu minimalizuje efekty świetlne. W przedniej części znajdują się dwa uchwyty metalowe, ułatwiające wciąganie na sanie oraz utrzymanie na nich w czasie transportu.

Nakładki antypoślizgowe na buty

Kolce lodowe

Śruba lodowa

Kolce lodowe są niezbędnym wyposażeniem osobistym każdej osoby wchodzącej na lód, niezależnie od innych zabezpieczeń. Ułatwiają one ponowne wydostanie się na lód nośny w przypadku załamania się tafli lodu i wpadnięcia do wody. Kolce są wykonane z metalu, a rączki i osłona z tworzywa odpornego na działanie niskich temperatur.

Nakładki antypoślizgowe, czyli uniwersalne raki, są użyteczne wszędzie tam, gdzie pojawia się ośnieżone lub oblodzone podłoże. Raki antypoślizgowe zapewniają stabilność i przyczepność ratowników poruszających się po twardym lodzie w kierunku osoby poszkodowanej. Zabezpieczają przed poślizgnięciem i upadkiem na lód. .

Śruba lodowa – jest to tuleja metalowa z zewnętrznym gwintem, który umożliwia osadzenie w lodzie. Śruby osadza się poprzez wkręcanie. Posiadają element przeznaczony do wpięcia karabinka. Nowoczesne śruby posiadają korbkę służącą do wkręcenia i wykręcenia.

WĘZŁY WYKORZYSTYWANE W RATOWNICTWIE LODOWYM

Węzeł płaski

Węzeł ratowniczy

Prosty węzeł używany do wiązania liny lub zabezpieczania liny wokół obiektu

Używany do stworzenia niezaciskowej pętli (niezaciskającej się np. na sobie lub na cumach)

WĘZŁY WYKORZYSTYWANE W RATOWNICTWIE LODOWYM

Węzeł szotowy

Węzeł bramszotowy

Zalecany do łączenia dwóch lin o różnej wielkości. Grubsze liny powinny być wiązane węzłem prostym. Działa on równie dobrze, gdy liny są tej samej wielkości.

Zalecany do łączenia dwóch lin o różnej wielkości, ale stanowi dodatkowy środek bezpieczeństwa, szczególnie jeśli różnica wielkości między dwoma linami jest znaczna.

WĘZŁY WYKORZYSTYWANE W RATOWNICTWIE LODOWYM

Pętla ósemkowa

Ósemka

Zalecany do łączenia dwóch lin o różnej wielkości. Grubsze liny powinny być wiązane węzłem prostym. Działa on równie dobrze, gdy liny są tej samej wielkości.

Jest węzłem stoperowym ogólnego przeznaczenia, który zastępuje półsztyki. Ósemka jest bardzo ważna w żeglarstwie i wspinaczce, jako metoda zatrzymująca ciągnięcie lin.

Techniki ewakuacji poszkodowanego

Każda akcja ratunkowa powinna być zaplanowana. W przypadku działań ratowniczych na lodzie, czas odgrywa bardzo ważną rolę. W związku z tym dowodzący akcją po przybyciu na miejsce zdarzenia musi szybko przeprowadzić rozpoznanie

1. Numbered list
2. Numbered list

Rozpoznanie miejsca zdarzenia powinno obejmować następujące elementy:

określenie liczby poszkodowanych

identyfikacja zagrożeń – zabezpieczenie ratowników (skafander wypornościowy, kamizelka asekuracyjna, kask ochronny przeznaczony do ratownictwa wodnego, rękawiczki ochronne, gogle, lina asekuracyjna)

określenie zapotrzebowania na dodatkowe siły i środki

mechanizm zdarzenia (czy podczas zdarzenia mogło dojść do innych obrażeń poszkodowanego – urazy głowy, kręgosłupa, krwotoki)

zasady 5D (6D)

Przeprowadzenie rozpoznania ma na celu wybór takiej metody działania, która będzie optymalna zarówno pod względem szybkości zadziałania, jak i bezpieczeństwa. Biorąc pod uwagę bezpieczeństwo ratowników, jak i szybkość przygotowania sprzętu podczas takich akcji należy przestrzegać zasady 5D (6D)

to znaczy poinstruuj poszkodowanego w jaki sposób samodzielnie może się wydostać

dowołaj się

podaj poszkodowanemu to co masz pod ręką, jeśli jesteś w stanie dosięgnąć bez wchodzenia na słaby lód.

dosięgnij

rzuć poszkodowanemu linę i poinstruuj, aby złapał za jej koniec

dorzuć

wykorzystaj sprzęt pływający

dowiosłuj

wejdź na lód asekurowany z brzegu (człowiek żaba)

dopłyń

wykorzystaj śmigłowiec, aby dotrzeć do poszkodowanego

doleć

Działania z wykorzystaniem sań lodowych

Do działań z wykorzystaniem sań lodowych najkorzystniej jest przystąpić w cztery osoby. Rota I ubrana w skafandry wypornościowe i wyposażona w sanie lodowe wchodzi na lód i przystępuje do podjęcia poszkodowanego.

Osobę przytomną podejmuje się twarzą w kierunku sań z jednoczesnym instruowaniem i namawianiem do współpracy

PODCZAS PODEJMOWANIA OSOBY POSZKODOWANEJ NALEŻY PRZYJĄĆ ZASADĘ, ŻE: − RAZ ZŁAPANEGO POSZKODOWANEGO JUŻ SIĘ NIE WYPUSZCZA Z RĘKI, − OSOBĘ NIEPRZYTOMNĄ PRZED WCIĄGNIĘCIEM NALEŻY ODWRÓCIĆ PLECAMI W KIERUNKU SAŃ LODOWYCH.

Działania z wykorzystaniem deski ortopedycznej

W przypadku braku sań lodowych można skutecznie zadziałać wykorzystując deskę ortopedyczną. Trzeba ją przygotować w sposób przedstawiony na rysunku.

Linę należy przełożyć przez otwór w desce ortopedycznej, a na końcu zrobić pętlę. Drugi koniec liny należy zamocować do stałego elementu (np. drzewo, zderzak samochodu). Ratownik przemieszcza się po powierzchni lodu na podobnej zasadzie, jak z wykorzystaniem sań lodowych, asekurowany liną z brzegu. Po dotarciu do poszkodowanego, leżąc na krawędzi lodu, zakłada pętlę z liny pod pachami poszkodowanego. Następnie wpycha pod poszkodowanego deskę, a ratownicy na brzegu w tym samym czasie naciągają linę. Jeżeli jest taka potrzeba, ratownik wchodzi do wody, aby lepiej ułożyć poszkodowanego na desce ortopedycznej.

Działania z wykorzystaniem drabiny DN 2,7

Przęsła drabiny należy zabezpieczyć z brzegu linkami jak na poniższym rysunku.

Po dotarciu do poszkodowanego ratownik podaje mu jedno przęsło pozostając w tym czasie na drugim. Wykorzystanie tej metody możliwe jest w przypadku, gdy poszkodowany jest w stanie samodzielnie chwycić się drabiny.

Następnie ratownik przesuwa się po lodzie na przęsłach drabiny w kierunku poszkodowanego

Techniki ewakuacji poszkodowanych z miejsc znajdujących się z dala od brzegu

Wykorzystanie łodzi do działań na lodzie

Samoratownictwo

Umiejętność poradzenia sobie ratownika w sytuacji załamania się lodu i wpadnięcia do wody jest jedną z kluczowych umiejętności związanych z ratownictwem na obszarach zalodzonych. Podczas wpadania do wody, ratownik powinien rozłożyć szeroko ramiona, aby nie dopuścić do całkowitego zanurzenia się.

W dalszym etapie tej techniki wskazane jest, aby ratownik wyjął jedną z kończyn dolnych z wody i oparł ją na tafli lodu, następnie spróbował odturlać się kilka metrów od przerębla, po czym przyjął pozycję leżącą, czołgając się w kierunku, z którego przyszedł.

W dalszej kolejności należy wykonać kilka energicznych ruchów nogami z jednoczesnym wspięciem się na ramionach tak, aby tułów spoczął na tafli lodu. Taką sytuację przedstawia zdjęcie poniżej.

POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU TONIĘCIA

ROZPOZNANIE MIEJSCA ZDARZENIA

SEKWENCJ MEDYCZNYCH DZIAŁAŃ RATUNKOWYCH PROCEDURA NR 2

jak najszybsze ROZPOCZĘCIE WENTYLACJI LUB TLENOTERAPII

zatrzymanie krażenia Rko rozpoczyna się od 5 oddechów ratowniczych nastepnie uciśnięcia klatki piersiowej

postępowanie szczegółowe

POSTĘPOWANIE W PRZYPADKU WYCHŁODZENIA

ROZPOZNANIE MIEJSCA ZDARZENIA

SEKWENCJ MEDYCZNYCH DZIAŁAŃ RATUNKOWYCH ocena oddechu i tętna przez 60s PROCEDURA NR 2

ewakuacja

usuniecie mokrych elementów odzieży poprzez rozcięcie oraz osuszenie skóry

postępowanie szczegółowe

ułożenie w pozycji zastanej oraz termoizolacja

dziękuję za uwagę