Temat: Odzyskanie niepodległości przez Polskę w 1918 r. Cele: 1. wiem, kiedy i w jakich okolicznościach Polska odzyskała niepodległość; 2. opisuję kształtowanie się władzy i postacie związane z tym procesem;
Wyk. Olga Maruszewska-Tupacz
Polska wraca na mapę!
Po 123 latach nieobecności w atlasach...
Jednym z najważniejszych elementów powojennego ładu było utworzenie niepodległego państwa polskiego. W 1795 roku Polska zniknęła z map Europy podzielona między trzy kraje zaborcze - Austrię, Prusy i Rosję. Ciemiężony przez zaborców naród polski kilkukrotnie zrywał się do walki o wolność. Bezskutecznie. Dopiero po 123 latach niewoli, 11 listopada 1918 roku ogłoszono ustanowienie państwa polskiego w granicach uwzględniających uwarunkowania historyczne.
Polska odzyskuje niepodległość!
Listopad, 11
Wydanie specjalne
22 lipca 1917 r. władze niemieckie aresztowały w Warszawie Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego. Była to reakcja na tzw. kryzys przysięgowy, czyli odmowę złożenia przez żołnierzy I i III Brygady Legionów Polskich przysięgi na „wierne braterstwo broni z Niemcami i Austro-Węgrami”. Twórca Legionów przeczuwając klęskę państw centralnych, zaczął skłaniać się w stronę Ententy. Zrezygnował z członkostwa w Tymczasowej Radzie Stanu i w lipcu 1917 r. sprowokował tzw. kryzys przysięgowy.
Dzień po przyjeździe Józefa Piłsudskiego do Warszawy z więzienia w Magdeburgu (11 listopada 1918 r.), Rada Regencyjna powierzyła mu dowództwo nad polską armią, zaś 14 listopada władzę polityczną. Podporządkował mu się także utworzony w Lublinie przez lewicę niepodległościową Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego. Równolegle z tymi wydarzeniami Polska Organizacja Wojskowa w centralnej Polsce zaczęła przejmować władzę z rąk Niemców. 16 listopada Józef Piłsudski wysłał telegram do rządów państw neutralnych oraz uczestniczących w I wojnie światowej, w którym zawiadamiał o powstaniu niepodległego państwa polskiego.
Józef Piłsudski wraca do Polski.
10 i 11 listopada powiały nad Warszawą sztandary polskie. Kto owych dni nie przeżył w stolicy, ten nie wie, co oznacza radosny szał zwycięstwa i wolności upojonego narodu – wspominał Kajetan Morawski, uczestnik wydarzeń z 1918 roku.
Powstanie pierwszych polskich ośrodków władzy
Odzyskanie przez Polskę niepodległości – 11 XI 1918 r.
We Francji nadal działał Komitet Narodowy Polski (KNP)
Sytuacja międzynarodowa
Wszystkie trzy państwa zaborcze poniosły klęskę w I wojnie światowej
a. Rosja 3 III 1918 r. w Brześciu zawarła niekorzystny dla siebie pokój z państwami centralnymi (pokój brzeski)
b. na początku listopada 1918 skapitulowała Austria, dynastia Habsburgów upadła, a ich imperium rozpadło się
c. 11 XI 1918 r. Niemcy podpisały rozejm, który oznaczał dla nich klęskę w wojnie, a Niemcy pogrążyły się w rewolucji
a. na terenie Królestwa Polskiego działała Rada Regencyjna
b. w Cieszynie powstała Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego (19 X 1918 r.) c. w Krakowie utworzono Polską Komisję Likwidacyjną Galicji i Śląska Cieszyńskiego (28 X 1918 r.)
d. w Poznaniu powstała Naczelna Rada Ludowa (14 XI 1918 r.)
e. 7 XI 1918 r. został utworzony Tymczasowy Rząd Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim na czele, – rząd Daszyńskiego składał się z socjalistów i ludowców
– rząd ogłosił program reform społecznych, gospodarczych i politycznych
a. na jego czele stał Roman Dmowski
b. KNP uznawany był przez państwa ententy za oficjalną reprezentację odradzającej się Polski
a. przejęcie władzy w odradzającej się Polsce przez Józefa Piłsudskiego
– został zwolniony przez Niemców z więzienia w Magdeburgu i 10 XI 1918 r. wrócił do Warszawy
– 11 XI 1918 r. Rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu władzę wojskową
– 14 XI 1918 r. Rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu władzę cywilną
b. Józef Piłsudski na mocy dekretu z 22 XI 1918 r. objął urząd Tymczasowego Naczelnika Państwa
Rada Regencyjna – namiastka władzy najwyższej w Królestwie Polskim utworzona 12 IX 1917 r. z inicjatywy okupacyjnych władz niemieckich i austriackich i całkowicie od nich uzależniona. W jej skład wchodzili: arcybiskup Aleksander Kakowski, ksiądz Zbigniew Lubomirski i hrabia Józef Ostrowski. Rada Regencyjna 4 II 1918 r. powołała Radę Stanu Królestwa Polskiego. 7 X 1918 r. proklamowała niepodległość Polski. Następnie przejęła kontrolę nad Polską Siłą Zbrojną (12 X 1918 r.) i władzę wykonawczą na terenie Królestwa Polskiego (23 X 1918 r.). Wobec braku poparcia społecznego wynikającego z wcześniejszych związków z niemieckimi austriackimi władzami okupacyjnymi 11 XI 1918 r. przekazała Józefowi Piłsudskiemu dowództwo nad wojskiem, a 14 XI 1918 r. również pełnię władzy cywilnej.
Rada Regencyjna. Od lewej: Józef Ostrowski, Aleksander Kakowski, Zdzisław Lubomirski
Return
Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego (Rada Narodowa Śląska Cieszyńskiego) – utworzona w październiku 1918 r. reprezentacja mieszkańców Śląska Cieszyńskiego, pełniąca funkcję tymczasowego organu polskiej władzy lokalnej. Dążyła do przyłączenia Śląska Cieszyńskiego do Polski i podporządkowała się działającej w Krakowie Polskiej Komisji Likwidacyjnej. Zawarła porozumienie ze swoim czeskim odpowiednikiem dotyczące podziału Śląska Cieszyńskiego, które zostało zerwane przez stronę czeską.
Return
Polska Komisja Likwidacyjna (PKL) – tymczasowy organ lokalnej władzy polskiej dla Galicji i Śląska Cieszyńskiego, utworzony 28 X 1918 r. w Krakowie z inicjatywy posłów polskich do parlamentu austriackiego. PKL organizowała polską administrację w Galicji, która miała zastąpić rozpadający się austriacki aparat władzy. Główną rolę odgrywali w niej działacze Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast” (PSL „Piast”), Polska Partia Socjalno-Demokratyczna (PPSD) i Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne (SND). W skład prezydium PKL weszli między innymi: Wincenty Witos i Jędrzej Moraczewski.
Return
Wincenty Witos
Jędrzej Moraczewski
Naczelna Rada Ludowa (NRL) – władza najwyższa w Wielkopolsce wyłoniona 3 XII 1918 r. przez Sejm Dzielnicowy w Poznaniu, w skład której wchodzili delegaci z wszystkich ziem polskich zaboru pruskiego. Organem wykonawczym NRL był Komisariat. NRL pozostawała pod wpływami endecji i chadecji i uznawała Komitet Narodowy Polski w Paryżu za reprezentację całej Polski. Zabiegała o pokojowe przywrócenie ziem zaboru pruskiego Polsce. Choć była przeciwna walce zbrojnej, po wybuchu powstania wielkopolskiego objęła nad nim kierownictwo. Czołowi działacze to: Wojciech Korfanty, ksiądz Stanisław Adamski, Władysław Seyda i Adam Poszwiński.
Return
Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej (rząd lubelski, rząd Ignacego Daszyńskiego) – rząd polski utworzony w nocy z 6/7 XI 1918 r. w Lublinie z inicjatywy i pod kierunkiem Ignacego Daszyńskiego. W jego skład weszli m.in. przedstawiciele: Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej (PPSD), Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie” (PSL „Wyzwolenie”), Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). Rząd lubelski w manifeście ogłoszonym 7 XI 1918 r. ogłosił manifest, w którym zapowiedział powszechne wybory do Sejmu Ustawodawczego oraz wprowadził podstawowe wolności obywatelskie oraz 8-godzinny dzień pracy. 12 XI 1918 r. Rząd Ignacego Daszyńskiego podporządkował się Józefowi Piłsudskiemu, a następnie na jego żądanie rozwiązał się.
Return
Piłsudski Józef (1867-1935). Działacz niepodległościowy, polityk, marszałek Polski. Przywódca polskiego ruchu niepodległościowego. Za kontakty z rosyjskimi rewolucjonistami został zesłany na Syberię (1887-1892). Działacz Polskiej Partii Socjalistycznej (od 1893). Podczas rewolucji 1905 r. utworzył Organizację Bojową PPS. Twórca PPS-Frakcji Rewolucyjnej (1906).
Czołowy przywódca polskiego ruchu niepodległościowego. Przed wybuchem I wojny światowej organizował Związek Walki Czynnej i uczestniczył ruchu strzeleckiego - m. in. jako komendant główny Związku Strzeleckiego. Podczas I wojny światowej zwolennik orientacji austriackiej - utworzył Pierwszą Kompanię Kadrową i współtworzył Polską Organizację Wojskową. Inicjator formowania Legionów Polskich i dowódca I Brygady Legionów Polskich (1914-1916). W 1917 r. został szefem Departamentu Wojskowego Tymczasowej Rady Stanu. Po kryzysie przysięgowym (VII 1917) internowany przez Niemców w Magdeburgu.
Jeden z głównych organizatorów państwa polskiego. Po zwolnieniu 11 XI 1918 r. na mocy decyzji Rady Regencyjnej objął dowództwo nad wojskiem polskim. 22 XI 1919 r. objął funkcję Tymczasowego Naczelnika Państwa, a następnie Naczelnika Państwa (1919-1922). Zwolennik federacji obejmującej Polskę, Litwę, Białoruś i Ukrainę. Wódz naczelny w czasie wojny polsko-ukraińskiej (1918-1919) i polsko-bolszewickiej (1919-1921). Osobiście dowodził kontrofensywą polską w VIII 1920 r. (bitwa warszawska).
W 1923 r. wycofał się z życia publicznego i osiadł w Sulejówku. W 1926 r. dokonał zamachu stanu, w wyniku którego sprawował autorytarną władzę aż do śmierci. Opierał się grupie dawnych legionistów i członków Polskiej Organizacji Bojowej, tworzących tzw. obóz sanacyjny. W polityce wewnętrznej występował przeciwko opozycji - proces brzeski, a w polityce zagranicznej realizował koncepcję równowagi między ZSRR i Niemcami.
Return
Marszałek Piłsudski z córkami
Komitet Narodowy Polski (KNP) przedstawicielstwo polskich kół politycznych, zmierzających do odbudowy państwa polskiego w oparciu o państwa ententy Komitet Narodowy Polski został utworzony 15 VIII 1917 r. w Lozannie (Szwajcaria), a następnie przeniesiony do Paryża. Bodźcem do utworzenia KNP były oznaki zbliżającej się klęski państw centralnych i rewolucja w Rosji. KNP został uznany przez rządy Francji, Anglii, Włoch i USA za oficjalną reprezentację Polski. Sprawował kierownictwo polityczne nad Armią Polską we Francji. Czołowi działacze to: Roman Dmowski (prezes), Józef Haller, Ignacy Jan Paderewski. KNP rozwiązał się w IV 1919 r.
Return
Dmowski Roman (1864-1939). Działacz i pisarz polityczny. Współtwórca i czołowy ideolog narodowej demokracji. Działał w Związku Młodzieży Polskiej "Zet" i Lidze Polskiej, którą wspólnie z Zygmuntem Balickim w 1893 r. przekształcił w Ligę Polską. Twórca podstaw teoretycznych ideologii nacjonalistycznej - autor "Myśli nowoczesnego Polaka". Współorganizator Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego. Poseł do rosyjskiej II III Dumy Państwowej. Przed wojną zwolennik koncepcji połączenia wszystkich ziem polskich pod rosyjskim protektoratem i autonomii dla Królestwa Polskiego. W czasie I wojny światowej zwolennik orientacji prorosyjskiej. Współtwórca Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu. Delegat na konferencję pokojową w Paryżu (1919). Przeciwnik Józefa Piłsudskiego. Poseł na sejm (1919-1922). Założył Obóz Wielkiej Polski i zainicjował utworzenie Stronnictwa Narodowego.
Return
W styczniu 1919 r. powstał nowy rząd z Ignacym Janem Paderewskim jako premierem
18 XI 1918 r. Józef Piłsudski powołał Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej (TRLRP)
a. utworzenie nowego rządu wynikało z konieczności wspólnego działania wszystkich głównych sił politycznych w Polsce
b. rząd Ignacego Jana Paderewskiego uzyskał pełne uznanie przez państwa ententy
a. premierem TRLJN został Jędrzej Moraczewski z Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS)
b. rząd Moraczewskiego bezzwłocznie przygotował kluczowe reformy:
– wprowadził 8-godzinny dzień pracy
– ustalił płacę minimalną
– wprowadził ubezpieczenia społeczne
– nadał prawa wyborcze kobietom
Moraczewski Jędrzej (1870-1944). Inżynier komunikacji i działacz socjalistyczny. Działacz galicyjskiej Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej. Poseł do austriackiej Rady Państwa. W czasie I wojny światowej żołnierz Legionów Polskich i członek Polskiej Organizacji Wojskowej, członek Polskiej Komisji Likwidacyjnej. Współpracownik Józefa Piłsudskiego. Członek rządu Ignacego Daszyńskiego (1918). od 18 XI 1918 do 16 I 1919 premier i minister kolei. Poseł na sejm (1919-1930). W 1927 r. jako zwolennik Józefa Piłsudskiego został usunięty z Polskiej Partii Socjalistycznej.
Return
Paderewski Ignacy Jan (1860-1941). Pianista i kompozytor, działacz społeczny i polityk powiązany z narodową demokracją. Jako pianista stworzył własny styl wykonawczy. Podczas I wojny światowej prowadził działalność na rzecz Polski, wykorzystując swoje rozległe znajomości. Współpracownik Romana Dmowskiego i Działacz Komitetu Narodowego Polskiego. Premier i minister spraw zagranicznych (1919) - jako przedstawiciel Polski podpisał traktat wersalski. W okresie międzywojennym współorganizował "Front Morges". Podczas II wojny światowej wszedł w skład władz polskich na emigracji - został przewodniczącym Rady Narodowej.
Return
Zadanie domowe: 1. Przeczytaj temat z podręcznika (str. 161-165) 2. Wykonaj zadania z zeszytu ćwiczeń (str. 72-73) 3. Korzystając z dostępnych Ci źródeł, dowiedz się od kiedy obchodzimy dzień 11 listopada, jako Narodowe Święto Niepodległości.
Wyk. Olga Maruszewska-Tupacz
Źródła: https://www.e-historia.com.pl/ https://muzhp.pl/ Podręcznik Historia 7, wyd. WSiP
Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 r.
Olga Maruszewska-Tup
Created on March 12, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Higher Education Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Vaporwave presentation
View
Geniaflix Presentation
View
Vintage Mosaic Presentation
View
Modern Zen Presentation
View
Newspaper Presentation
Explore all templates
Transcript
Temat: Odzyskanie niepodległości przez Polskę w 1918 r. Cele: 1. wiem, kiedy i w jakich okolicznościach Polska odzyskała niepodległość; 2. opisuję kształtowanie się władzy i postacie związane z tym procesem;
Wyk. Olga Maruszewska-Tupacz
Polska wraca na mapę!
Po 123 latach nieobecności w atlasach...
Jednym z najważniejszych elementów powojennego ładu było utworzenie niepodległego państwa polskiego. W 1795 roku Polska zniknęła z map Europy podzielona między trzy kraje zaborcze - Austrię, Prusy i Rosję. Ciemiężony przez zaborców naród polski kilkukrotnie zrywał się do walki o wolność. Bezskutecznie. Dopiero po 123 latach niewoli, 11 listopada 1918 roku ogłoszono ustanowienie państwa polskiego w granicach uwzględniających uwarunkowania historyczne.
Polska odzyskuje niepodległość!
Listopad, 11
Wydanie specjalne
22 lipca 1917 r. władze niemieckie aresztowały w Warszawie Józefa Piłsudskiego i Kazimierza Sosnkowskiego. Była to reakcja na tzw. kryzys przysięgowy, czyli odmowę złożenia przez żołnierzy I i III Brygady Legionów Polskich przysięgi na „wierne braterstwo broni z Niemcami i Austro-Węgrami”. Twórca Legionów przeczuwając klęskę państw centralnych, zaczął skłaniać się w stronę Ententy. Zrezygnował z członkostwa w Tymczasowej Radzie Stanu i w lipcu 1917 r. sprowokował tzw. kryzys przysięgowy.
Dzień po przyjeździe Józefa Piłsudskiego do Warszawy z więzienia w Magdeburgu (11 listopada 1918 r.), Rada Regencyjna powierzyła mu dowództwo nad polską armią, zaś 14 listopada władzę polityczną. Podporządkował mu się także utworzony w Lublinie przez lewicę niepodległościową Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej pod przewodnictwem Ignacego Daszyńskiego. Równolegle z tymi wydarzeniami Polska Organizacja Wojskowa w centralnej Polsce zaczęła przejmować władzę z rąk Niemców. 16 listopada Józef Piłsudski wysłał telegram do rządów państw neutralnych oraz uczestniczących w I wojnie światowej, w którym zawiadamiał o powstaniu niepodległego państwa polskiego.
Józef Piłsudski wraca do Polski.
10 i 11 listopada powiały nad Warszawą sztandary polskie. Kto owych dni nie przeżył w stolicy, ten nie wie, co oznacza radosny szał zwycięstwa i wolności upojonego narodu – wspominał Kajetan Morawski, uczestnik wydarzeń z 1918 roku.
Powstanie pierwszych polskich ośrodków władzy
Odzyskanie przez Polskę niepodległości – 11 XI 1918 r.
We Francji nadal działał Komitet Narodowy Polski (KNP)
Sytuacja międzynarodowa
Wszystkie trzy państwa zaborcze poniosły klęskę w I wojnie światowej a. Rosja 3 III 1918 r. w Brześciu zawarła niekorzystny dla siebie pokój z państwami centralnymi (pokój brzeski) b. na początku listopada 1918 skapitulowała Austria, dynastia Habsburgów upadła, a ich imperium rozpadło się c. 11 XI 1918 r. Niemcy podpisały rozejm, który oznaczał dla nich klęskę w wojnie, a Niemcy pogrążyły się w rewolucji
a. na terenie Królestwa Polskiego działała Rada Regencyjna b. w Cieszynie powstała Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego (19 X 1918 r.) c. w Krakowie utworzono Polską Komisję Likwidacyjną Galicji i Śląska Cieszyńskiego (28 X 1918 r.) d. w Poznaniu powstała Naczelna Rada Ludowa (14 XI 1918 r.) e. 7 XI 1918 r. został utworzony Tymczasowy Rząd Republiki Polskiej z Ignacym Daszyńskim na czele, – rząd Daszyńskiego składał się z socjalistów i ludowców – rząd ogłosił program reform społecznych, gospodarczych i politycznych
a. na jego czele stał Roman Dmowski b. KNP uznawany był przez państwa ententy za oficjalną reprezentację odradzającej się Polski
a. przejęcie władzy w odradzającej się Polsce przez Józefa Piłsudskiego – został zwolniony przez Niemców z więzienia w Magdeburgu i 10 XI 1918 r. wrócił do Warszawy – 11 XI 1918 r. Rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu władzę wojskową – 14 XI 1918 r. Rada Regencyjna przekazała Piłsudskiemu władzę cywilną b. Józef Piłsudski na mocy dekretu z 22 XI 1918 r. objął urząd Tymczasowego Naczelnika Państwa
Rada Regencyjna – namiastka władzy najwyższej w Królestwie Polskim utworzona 12 IX 1917 r. z inicjatywy okupacyjnych władz niemieckich i austriackich i całkowicie od nich uzależniona. W jej skład wchodzili: arcybiskup Aleksander Kakowski, ksiądz Zbigniew Lubomirski i hrabia Józef Ostrowski. Rada Regencyjna 4 II 1918 r. powołała Radę Stanu Królestwa Polskiego. 7 X 1918 r. proklamowała niepodległość Polski. Następnie przejęła kontrolę nad Polską Siłą Zbrojną (12 X 1918 r.) i władzę wykonawczą na terenie Królestwa Polskiego (23 X 1918 r.). Wobec braku poparcia społecznego wynikającego z wcześniejszych związków z niemieckimi austriackimi władzami okupacyjnymi 11 XI 1918 r. przekazała Józefowi Piłsudskiemu dowództwo nad wojskiem, a 14 XI 1918 r. również pełnię władzy cywilnej.
Rada Regencyjna. Od lewej: Józef Ostrowski, Aleksander Kakowski, Zdzisław Lubomirski
Return
Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego (Rada Narodowa Śląska Cieszyńskiego) – utworzona w październiku 1918 r. reprezentacja mieszkańców Śląska Cieszyńskiego, pełniąca funkcję tymczasowego organu polskiej władzy lokalnej. Dążyła do przyłączenia Śląska Cieszyńskiego do Polski i podporządkowała się działającej w Krakowie Polskiej Komisji Likwidacyjnej. Zawarła porozumienie ze swoim czeskim odpowiednikiem dotyczące podziału Śląska Cieszyńskiego, które zostało zerwane przez stronę czeską.
Return
Polska Komisja Likwidacyjna (PKL) – tymczasowy organ lokalnej władzy polskiej dla Galicji i Śląska Cieszyńskiego, utworzony 28 X 1918 r. w Krakowie z inicjatywy posłów polskich do parlamentu austriackiego. PKL organizowała polską administrację w Galicji, która miała zastąpić rozpadający się austriacki aparat władzy. Główną rolę odgrywali w niej działacze Polskiego Stronnictwa Ludowego „Piast” (PSL „Piast”), Polska Partia Socjalno-Demokratyczna (PPSD) i Stronnictwo Narodowo-Demokratyczne (SND). W skład prezydium PKL weszli między innymi: Wincenty Witos i Jędrzej Moraczewski.
Return
Wincenty Witos
Jędrzej Moraczewski
Naczelna Rada Ludowa (NRL) – władza najwyższa w Wielkopolsce wyłoniona 3 XII 1918 r. przez Sejm Dzielnicowy w Poznaniu, w skład której wchodzili delegaci z wszystkich ziem polskich zaboru pruskiego. Organem wykonawczym NRL był Komisariat. NRL pozostawała pod wpływami endecji i chadecji i uznawała Komitet Narodowy Polski w Paryżu za reprezentację całej Polski. Zabiegała o pokojowe przywrócenie ziem zaboru pruskiego Polsce. Choć była przeciwna walce zbrojnej, po wybuchu powstania wielkopolskiego objęła nad nim kierownictwo. Czołowi działacze to: Wojciech Korfanty, ksiądz Stanisław Adamski, Władysław Seyda i Adam Poszwiński.
Return
Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej (rząd lubelski, rząd Ignacego Daszyńskiego) – rząd polski utworzony w nocy z 6/7 XI 1918 r. w Lublinie z inicjatywy i pod kierunkiem Ignacego Daszyńskiego. W jego skład weszli m.in. przedstawiciele: Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej (PPSD), Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS), Polskiego Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie” (PSL „Wyzwolenie”), Polskiej Organizacji Wojskowej (POW). Rząd lubelski w manifeście ogłoszonym 7 XI 1918 r. ogłosił manifest, w którym zapowiedział powszechne wybory do Sejmu Ustawodawczego oraz wprowadził podstawowe wolności obywatelskie oraz 8-godzinny dzień pracy. 12 XI 1918 r. Rząd Ignacego Daszyńskiego podporządkował się Józefowi Piłsudskiemu, a następnie na jego żądanie rozwiązał się.
Return
Piłsudski Józef (1867-1935). Działacz niepodległościowy, polityk, marszałek Polski. Przywódca polskiego ruchu niepodległościowego. Za kontakty z rosyjskimi rewolucjonistami został zesłany na Syberię (1887-1892). Działacz Polskiej Partii Socjalistycznej (od 1893). Podczas rewolucji 1905 r. utworzył Organizację Bojową PPS. Twórca PPS-Frakcji Rewolucyjnej (1906). Czołowy przywódca polskiego ruchu niepodległościowego. Przed wybuchem I wojny światowej organizował Związek Walki Czynnej i uczestniczył ruchu strzeleckiego - m. in. jako komendant główny Związku Strzeleckiego. Podczas I wojny światowej zwolennik orientacji austriackiej - utworzył Pierwszą Kompanię Kadrową i współtworzył Polską Organizację Wojskową. Inicjator formowania Legionów Polskich i dowódca I Brygady Legionów Polskich (1914-1916). W 1917 r. został szefem Departamentu Wojskowego Tymczasowej Rady Stanu. Po kryzysie przysięgowym (VII 1917) internowany przez Niemców w Magdeburgu. Jeden z głównych organizatorów państwa polskiego. Po zwolnieniu 11 XI 1918 r. na mocy decyzji Rady Regencyjnej objął dowództwo nad wojskiem polskim. 22 XI 1919 r. objął funkcję Tymczasowego Naczelnika Państwa, a następnie Naczelnika Państwa (1919-1922). Zwolennik federacji obejmującej Polskę, Litwę, Białoruś i Ukrainę. Wódz naczelny w czasie wojny polsko-ukraińskiej (1918-1919) i polsko-bolszewickiej (1919-1921). Osobiście dowodził kontrofensywą polską w VIII 1920 r. (bitwa warszawska). W 1923 r. wycofał się z życia publicznego i osiadł w Sulejówku. W 1926 r. dokonał zamachu stanu, w wyniku którego sprawował autorytarną władzę aż do śmierci. Opierał się grupie dawnych legionistów i członków Polskiej Organizacji Bojowej, tworzących tzw. obóz sanacyjny. W polityce wewnętrznej występował przeciwko opozycji - proces brzeski, a w polityce zagranicznej realizował koncepcję równowagi między ZSRR i Niemcami.
Return
Marszałek Piłsudski z córkami
Komitet Narodowy Polski (KNP) przedstawicielstwo polskich kół politycznych, zmierzających do odbudowy państwa polskiego w oparciu o państwa ententy Komitet Narodowy Polski został utworzony 15 VIII 1917 r. w Lozannie (Szwajcaria), a następnie przeniesiony do Paryża. Bodźcem do utworzenia KNP były oznaki zbliżającej się klęski państw centralnych i rewolucja w Rosji. KNP został uznany przez rządy Francji, Anglii, Włoch i USA za oficjalną reprezentację Polski. Sprawował kierownictwo polityczne nad Armią Polską we Francji. Czołowi działacze to: Roman Dmowski (prezes), Józef Haller, Ignacy Jan Paderewski. KNP rozwiązał się w IV 1919 r.
Return
Dmowski Roman (1864-1939). Działacz i pisarz polityczny. Współtwórca i czołowy ideolog narodowej demokracji. Działał w Związku Młodzieży Polskiej "Zet" i Lidze Polskiej, którą wspólnie z Zygmuntem Balickim w 1893 r. przekształcił w Ligę Polską. Twórca podstaw teoretycznych ideologii nacjonalistycznej - autor "Myśli nowoczesnego Polaka". Współorganizator Stronnictwa Demokratyczno-Narodowego. Poseł do rosyjskiej II III Dumy Państwowej. Przed wojną zwolennik koncepcji połączenia wszystkich ziem polskich pod rosyjskim protektoratem i autonomii dla Królestwa Polskiego. W czasie I wojny światowej zwolennik orientacji prorosyjskiej. Współtwórca Komitetu Narodowego Polskiego w Paryżu. Delegat na konferencję pokojową w Paryżu (1919). Przeciwnik Józefa Piłsudskiego. Poseł na sejm (1919-1922). Założył Obóz Wielkiej Polski i zainicjował utworzenie Stronnictwa Narodowego.
Return
W styczniu 1919 r. powstał nowy rząd z Ignacym Janem Paderewskim jako premierem
18 XI 1918 r. Józef Piłsudski powołał Tymczasowy Rząd Ludowy Republiki Polskiej (TRLRP)
a. utworzenie nowego rządu wynikało z konieczności wspólnego działania wszystkich głównych sił politycznych w Polsce b. rząd Ignacego Jana Paderewskiego uzyskał pełne uznanie przez państwa ententy
a. premierem TRLJN został Jędrzej Moraczewski z Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS) b. rząd Moraczewskiego bezzwłocznie przygotował kluczowe reformy: – wprowadził 8-godzinny dzień pracy – ustalił płacę minimalną – wprowadził ubezpieczenia społeczne – nadał prawa wyborcze kobietom
Moraczewski Jędrzej (1870-1944). Inżynier komunikacji i działacz socjalistyczny. Działacz galicyjskiej Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej. Poseł do austriackiej Rady Państwa. W czasie I wojny światowej żołnierz Legionów Polskich i członek Polskiej Organizacji Wojskowej, członek Polskiej Komisji Likwidacyjnej. Współpracownik Józefa Piłsudskiego. Członek rządu Ignacego Daszyńskiego (1918). od 18 XI 1918 do 16 I 1919 premier i minister kolei. Poseł na sejm (1919-1930). W 1927 r. jako zwolennik Józefa Piłsudskiego został usunięty z Polskiej Partii Socjalistycznej.
Return
Paderewski Ignacy Jan (1860-1941). Pianista i kompozytor, działacz społeczny i polityk powiązany z narodową demokracją. Jako pianista stworzył własny styl wykonawczy. Podczas I wojny światowej prowadził działalność na rzecz Polski, wykorzystując swoje rozległe znajomości. Współpracownik Romana Dmowskiego i Działacz Komitetu Narodowego Polskiego. Premier i minister spraw zagranicznych (1919) - jako przedstawiciel Polski podpisał traktat wersalski. W okresie międzywojennym współorganizował "Front Morges". Podczas II wojny światowej wszedł w skład władz polskich na emigracji - został przewodniczącym Rady Narodowej.
Return
Zadanie domowe: 1. Przeczytaj temat z podręcznika (str. 161-165) 2. Wykonaj zadania z zeszytu ćwiczeń (str. 72-73) 3. Korzystając z dostępnych Ci źródeł, dowiedz się od kiedy obchodzimy dzień 11 listopada, jako Narodowe Święto Niepodległości.
Wyk. Olga Maruszewska-Tupacz
Źródła: https://www.e-historia.com.pl/ https://muzhp.pl/ Podręcznik Historia 7, wyd. WSiP