I wojna światowa na ziemiach polskich

I wojna światowa na ziemiach polskich

ZIEMIE POLSKIE PODCZAS DZIAŁAŃ WOJENNYCH

Gdy wybuchła I wojna światowa, Polski nie było na mapach świata, ale od samego początku ziemie polskie stały się jednym z głównych terenów działań zbrojnych. W armiach państw zaborczych służyło ok. 3,4 mln Polaków, którzy musieli walczyć przeciwko sobie. Na naszych ziemiach toczyły się walki frontu wschodniego między Rosją a Niemcami i Austro–Węgrami. Ziemie Królestwa Kongresowego dostały się pod okupację niemiecką i austro-węgierską. Polacy żyjący w trzech państwach znaleźli się w trzech armiach, a do tego po dwóch stronach frontu. Postanowili wykorzystać fakt konfliktu między zaborcami i spróbować zyskać na tej sytuacji. Zmieniająca się sytuacja polityczna podczas wojny pokazała, że mogłoby to być nawet niepodległe państwo...

CHARAKTER DZIAŁAŃ NA FRONCIE WSCHODNIM

Już latem 1914 r. Rosjanie uderzyli na Prusy Wschodnie, w sierpniu zostali pobici pod Tannenbergiem. Zimowe bitwy na południe od Polski nie przynosiły rozstrzygnięcia. Majowa kontrofensywa niemiecko-austriacko-węgierska doprowadziła do przerwania frontu pod Gorlicami. Przełomowa bitwa rozegrała się tutaj 2-12 maja 1915, zapoczątkowała odwrót rozbitych wojsk rosyjskich. Te działania nie przypominały wojny pozycyjnej z frontu zachodniego – przemieszczanie się wojsk, walki w różnych miejscach, przejmowanie o dobijanie terytoriów są charakterystyczne dla wojny manewrowej.

POLACY WE WROGICH ARMIACH -- PAŃSTWA CENTRALNE

KOMPANIA KADROWA

• organizator i dowódca – Józef Piłsudski
• pierwsze zorganizowane wojsko polskie od czasów Legionów Polskich we Włoszech
• 6 sierpnia 1914 r. – rozpoczęcie działań dywersyjnych przeciwko Rosji na terenie Królestwa Kongresowego – wymarsz Kadrowej do Kongresówki
• brak poparcia w Królestwie – powrót do Krakowa Austriacy żądają rozwiązania
• zalążek Legionów Polskich

LEGIONY POLSKIE

• organizator i dowódca Józef Piłsudski
• wielu ochotników – powstaje II i III Brygada
• walki przeciw Rosji - Opatowiec - Łowczówek - Rokitna - Kostiuchnówka

KRYZYS PRZYSIĘGOWY

• 1917 r. – Piłsudski zmienia poglądy – wycofuje się z walk przeciwko entencie, bo nie służy to sprawie odzyskania przez Polskę niepodległości
• Kryzys przysięgowy – Niemcy aresztują Piłsudskiego, rozwiązują i internują I i III Brygadę
• Józef Haller i II Brygada pozostaje wierna państwom centralnym

POLACY WE WROGICH ARMIACH -- ENTENTA

Inne jednostki sprzymierzone z Rosją

LEGION PUŁAWSKI

Dywizjon Strzelców Polskich Pułki Ułanów

Walki na terytorium Królestwa Kongresowego

I Korpus Polski

- utworzony po rewolucji w Rosji w 1917 r. - sformowano też II i III Korpus - w 1918 r. do II Korpusu dołączył Józef Haller z II Brygadą Legionów Polskich [po wypowiedzeniu posłuszeństwa Niemcom] - Bitwa pod Kaniowem – Hallerowi udaje się przedostać do Francji

• utworzona we Francji
• ochotnicy z USA i Kanady
• dowództwo – gen. Józef Haller
• nazwa od koloru mundurów
• na front zachodni skierowana już pod koniec wojny
• w 1919 r. żołnierze są przetransportowani do Polski
• najważniejsze wydarzenie z dziejów jednostki – zaślubiny Polski z morzem

BŁĘKITNA ARMIA

* Bajończycy

Potoczna nazwa pododdziału piechoty Legii Cudzoziemskiej złożonego z polskich ochotników. Kompanię skierowano 22 października 1914 na front zachodni przeciw Niemcom. Po ogromonych stratach (75% stanu osobowego jednostki zginęło), latem 1915 oddział rozwiązano a żołnierze zaciągnęli się do innych jednostek, także w Rosji. Zdecydowana większość wstąpiła do organizowanej od 1917 r. Armii Polskiej we Francji.

• przedstawiciel Komitetu Narodowego Polskiego
• propagował sprawę odzyskania przez Polskę niepodległości w USA i Kanadzie dzięki swej pozycji w świecie (dzisiaj powiedzielibyśmy, że był gwiazdą show biznesu) znał wielu ludzi, którzy mieli wpływ na politykę światową – m.in. prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona, który był jedną z najważniejszych osób podczas konferencji pokojowej w Wersalu

Ignacy Jan Paderewski

Notatka

Zaborcy wobec sprawy odzyskania przez Polskę niepodległości

Stanowisko zaborców wobec niepodległości Polski

1. Akt 5 listopada - 1916 r.
2. Ukaz cara Mikołaja II - 1916 r.
3. Deklaracja rządu bolszewickiej Rosji

SPRAWA POLSKI W WERSALU

13. Należy stworzyć niezawisłe państwo polskie, które winno obejmować terytoria zamieszkane przez ludność niezaprzeczalnie polską, któremu należy zapewnić swobodny i bezpieczny dostęp do morza i którego niezawisłość polityczną i gospodarczą oraz integralność terytorialną należy zagwarantować paktem międzynarodowym.

Granice proponowane przez Romana Dmowskiego

Akt traktatu wersalskiego z podpisany polskich polityków

Notatka

sprawdź co zapamiętałeś/ łaś

• przedstawiciel Komitetu Narodowego Polskiego
• propagował sprawę odzyskania przez Polskę niepodległości w USA i Kanadzie dzięki swej pozycji w świecie (dzisiaj powiedzielibyśmy, że był gwiazdą show biznesu) znał wielu ludzi, którzy mieli wpływ na politykę światową – m.in. prezydenta USA Thomasa Woodrowa Wilsona, który był jedną z najważniejszych osób podczas konferencji pokojowej w Wersalu

Ignacy Jan Paderewski