związki wyrazowe - klasa 6

związki wyrazowe

Jak łączą się wyrazy w zdaniu?

start

zadanie na rozgrzewkę

Połącz podane słowa w logiczne związki wyrazowe.

Przypomnienie

Moja siostra oddała książkę do biblioteki.

W zdaniu mozna wyróżnić związek główny, czyli podmiotu z orzeczeniem oraz związki poboczne, czyli wszystkie pozostałe związki wyrazowe.

związek główny

związki poboczne

Przypomnienie

Moja siostra oddała książkę do biblioteki.

We wszystkich związkach wyrazowych (oprócz głównego) można wyróżnić wyraz nadrzędny, czyli określany oraz wyraz podrzędny, czyli określający. Wyraz podrzędny uzupełnia treść wyrazu nadrzędnego.

wyrazy nadrzędne

wyrazy podrzędne

zadanie 1

Narysuj wykres poniższego zdania:

Jutro rodzice Gabrysi zabiorą tam swoje dzieci.

zadanie 1

Z tego samego zdania wypisz wszystkie związki wyrazowe

zadanie 1

Powinno to wyglądać następująco:

zabiorą

rodzice

rodzice

Gabrysi

zabiorą

jutro

tam

zabiorą

dzieci

zabiorą

swoje

dzieci

Zadanie 2

Utwórz zdanie z podanych związków wyrazowych.

dostałem (co?) - zestaw dostałem (od kogo?) - od dziadka dostałem (z jakiej okazji?) - na urodziny urodziny (które?) - jedenaste zestaw (czego?) - klocków zestaw (jaki?) - ogromny

Na jedenaste urodziny dostałem od dziadka ogromny zestaw klocków.

Na jedenaste urodziny dostałem od dziadka ogromny zestaw klocków.

nowa wiadomość!

Wyrazy w zdaniu tworzą trzy rodzaje związków:

związek zgody

np. mama - kupiła mamie - mojej

związek rządu

np. pojemnik - na cukierki wierny - ideom

związek przynależności

np. szedł - daleko ładnie - bardzo

nowa wiadomość!

związek zgody

Związek zgody to taki związek, w którym oba wyrazy są ze sobą zgodne pod względem liczby, rodzaju, przypadka, osoby. Kiedy odmieniamy ten związek np. przez przypadki, to zmieniają się oba wyrazy:

• moja mama
• mojej mamy
• mojej mamie
• moją mamę
• moją mamą
• mojej mamie
• moja mamo!

+ info

nowa wiadomość!

związek rządu

Związek rządu to taki związek, w którym wyraz nadrzędny rządzi przypadkiem wyrazu podrzędnego. Kiedy odmieniamy ten związek np. przez przypadki, to zmienia się tylko wyraz nadrzędny

• liść sałaty
• liścia sałaty
• liściowi sałaty
• liść sałaty
• liściem sałaty
• liściu sałaty
• liściu sałaty!

+ info

nowa wiadomość!

związek przynależności

Związek przynależności to taki związek, w którym wyraz podrzędny jedynie przynależy do wyrazu nadrzędnego. Nie musi się z nim zgadzać ani nie jest przez niego rządzony. Kiedy odmieniamy ten związek np. przez przypadki, to zmienia się tylko wyraz nadrzędny.

• zmęczony bardzo
• zmęczonego bardzo
• zmęczonemu bardzo
• zmęczonego bardzo
• zmęczonym bardzo
• zmęczonym bardzo
• zmęczony bardzo!

+ info

nowa wiadomość!

wyrazy poza związkami w zdaniu

Niektóre wyrazy w zdaniu nie tworzą żadnych związków składniowych, pełnią one jednak ważne funkcje:

służą zaakcentowaniu pewnych wyrazów

wyrażają uczucia mówiącego

wyrażają stosunek mówiącego do treści

Do wyrazów poza zdaniem należą:

wyrazy wtrącone

wykrzykniki

Wołacze

owszem, co prawda, na pewno, oczywiście, tymczasem, więc, wtem...

cześć, och, ach, hej, ha, halo...

Marto, Kamilu, słuchacze, czytelniku...

zadanie 5

Wskaż wyrazy poza związkami w zdaniu.

Mamo, czy możemy iść do skateparku?

Mamo, czy możemy iść do skateparku?

Wrócimy, oczywiście, przed dwudziestą.

Wrócimy, oczywiście, przed dwudziestą.

Co najważniejsze, będzie z nami ciocia Witka.

Co najważniejsze, będzie z nami ciocia Witka.

Och, nie mogę się już doczekać!

Och, nie mogę się już doczekać!

Utrwalenie

ćwiczenia

Aby utrwalić ten temat i poćwiczyć do kartkówki, wykonaj kilka zadań: