Żywot człowieka poczciwego

Cztery pory roku

Mikołaj Rej

Żywot człowieka poczciwego

Ala Krawczyk

Mikołaja Reja w opracowaniach dotyczących renesansu nazywano ojcem literatury polskiej. Czy słusznie? Nie, Rej nim nie jest. W ten sposób poza nawias naszego piśmiennictwa stawialibyśmy bowiem piszących po łacinie, np. Wincentego Kadłubka czy Jana Długosza. To może ojciec literatury w języku polskim? Też nie. Jeszcze przed Rejem istniało sporo utworów w języku ojczystym. Skąd więc wzięła się opinia obecna przez wiele lat w świadomości Polaków?

Duży wpływ na ukształtowanie się przekonania, że to Rej zapoczątkował polską literaturę, miał m.in. fakt, że pisarz ten w swoich dziełach konsekwentnie realizował plan. Oto jego założenia:

1. Pisać w języku polskim. 2. Pisać dużo. 3. Sięgać po różne gatunki. 4. To co napisane, szybko drukować. 5. Poprzez literaturę wychowywać. 6. Nie zapominać o rozrywce. 7. Dawać czytelnikom alternatywę wobec propozycji humanizmu (Rej nie był zwolennikiem humanizmu ani antyku).

Obraz życia na wsi

1. Z czego składa się życie człowieka na wsi?

Kto to jest ten poczciwy? Poczciwy - cechujący się łagodnym usposobieniem, szczerością i życzliwością. Wg Reja człowiek "poćciwy" to osoba sprawiedliwa, dobrze wypełniająca spoczywające na niej obowiązki.

2. Co wyznacza rytm życia człowieka na wsi? Podaj przykład z fragmentu.

3. Jaką funkcję w tekście mają zdrobnienia i wyliczenia?

4. Określ stosunek człowieka pracującego na gospodarstwie do świata?

Motyw Arkadii

Życie na wsi przedstawionej przez Reja również ma charakter arkadyjski. Człowiek żyje w harmonii z przyrodą, ponieważ musi podporządkować się jej cyklowi. Natura jest hojna wobec człowieka, co widzimy w różnorodności roślin, które można spotkać w sadach czy warzywnikach. Arkadyjskość świata widać także w bliskim kontakcie ludzi z przyrodą, ludzie nieustannie obcują z nią. Wieś to nie tylko miejsce związane z pracą. Zgodnie z zaleceniami pisarza po uczciwej pracy, należy się odpoczynek.

Arkadia to mityczna kraina położna na półwyspie Peloponez w Grecji. Cechuje ją hojność i łagodność natury. Jej mieszkańcy wiodą życie proste i w harmonii z przyrodą. Zajmują się pracą, miłością i śpiewem.

Podkreślone elementy są także wyznacznikiem toposu (często powtarzanego motywu) arkadii w literaturze. Głównym bohaterem jest przyroda, a życie wśród niej jest idylliczne - pełne radości.

M.Rej daje nowy wzorzec do naśladowania.

Parenetyczny charakter utworu.

Wzorzec szlachcica ziemianina

Czym jest literatura parenetyczna? Literatura parenetyczna - to taki rodzaj literatury, która przekazuje pewne wzorce zachowania. O literaturze parenetycznej mówiliśmy przy okazji średniowiecza: a) wzorzec rycerza - "Pieśń o Rolandzie", b) wzorzec króla - "Kronika polska", c) wzorzec świętego - "Legenda o świętym Aleksym".

• mieszka na wsi, jest to jego miejsce na ziemi,
• prowadzi gospodarstwo, ma pozytywny stosunek do świata,
• z szacunkiem odnosi się do swojej żony i dzieci,
• szanuje swoich poddanych, nie używa przemocy wobec nich,
• szlachcic czuje w obowiązku stanąć w obronie ojczyzny, kiedy jest taka potrzeba.

Pieter Bruegel Żniwa

Praca domowa

Zgromadź argumenty na poparcie tezy, że świat przedstawiony we fragmencie "Rok na cztery części podzielon" jest wyidealizowany. Zapisz je w zeszycie.

Pomnik Mikołaja Reja - założyciela miasteczka Rejowiec

I to już wszystko:)

Dziękuję za udział w lekcji:)