Kultura Polska w xx-leciu międzywojennym
INDEX
teatr
Rzeźba
Architektura
radio
Literatura
Film
malarstwo
Szkolnictwo
filozofia
Sport
Wynalazki
żRÓDŁO
wYKONAWCY
Architektura
Charles Le Corbusier – francuski architekt zasłynął z tworzenia „szklanych domów” będących połączeniem natury, światła oraz dużej przestrzeni. Cechami charakterystycznymi jego budynków były szerokie, duże okna oraz płaski dach. Jego najsłynniejsze budowle to chociażby siedziba ONZ w Nowym Jorku, siedziba Ligi Narodów w Genewie lub Katedra Notre Dame.
W dwudziestoleciu międzywojennym z powodu dużych skupisk ludzi potrzeba było nie tylko estetycznych, ale przede wszystkim funkcjonalnych budowli, które dałyby radę pomieścić jak najwięcej osób. Pojawiły się w tamtym czasie tendencje takie jak puryzm skupiający się na jak najbardziej przejrzystym i jednolitym ułożeniu lub organicyzm polegający na wkomponowaniu budowli w środowisko naturalne. Jako materiału budowlanego zaczęto używać głównie żelbetu z powodu jego wytrzymałości.
Przedstawicielem organicyzmu był Frank Lloyd Wright. Zaprojektował on na przykład Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku.
Rzeźba
Dwudziestolecie międzywojenne to czas, kiedy rodzime rzemiosło artystyczne zostało wyniesione do rangi sztuki, wartość artystyczna połączona była z doskonałą techniką wykonania, a forma i dekoracja były nierozerwalnie związane z funkcją. Artyści należący do ugrupowań Warsztaty Krakowskie i Spółdzielnia Artystów „Ład” nawiązywali do rodzimego folkloru, świadomie wytyczając nowy narodowy styl. Meble, tkaniny, ceramika i szkło projektowali tacy artyści, jak Wanda Kossecka, Julia Kielowa czy Zofia Kodis-Freyer.
Rzeźbę dwudziestolecia międzywojennego będą reprezentowały m.in. prace formisty Augusta Zamoyskiego, Henryka Kuny, Henryka Wiercińskiego, a także wielkiej osobowości artystycznej XX wieku – Xawerego Dunikowskiego
Ponad 150 obiektów sztuki i rzemiosła artystycznego prezentowanych na wystawie pochodzić będzie ze zbiorów Muzeum Narodowego w Gdańsku, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Miasta Gdyni, Muzeum Gdańska oraz z kolekcji i zbiorów prywatnych.
Teatr
Teatr w dwudziestoleciu międzywojennym kierował się dramaturgią włoską, angielską i amerykańską. Jednym z najważniejszych twórców był Luigi Pirandello. Stworzył on tak zwany „teatr nagich masek”. Jego dzieła poruszały tematy społeczeństwa, np. hipokryzję oraz różne stereotypy. Od roku 1925 był dyrektorem artystycznym Teatro d'Arte di Roma w Rzymie. Za życia wydał wiele sztuk. Najpopiularniejsze to: „Żeby wszystko było jak należy”
„Jak przedtem, lepiej niż przedtem”
01
Luigi odchodził od konwencji XIX-wiecznego dramatu poprzez włączanie widza do swojego przedstawienia. Innymi ważnymi dziełami były „Henryk IV”, „Każdy na swój sposób”, „dziś wieczorem improwizujemy”.
02
Kolejnym bardzo ważnym artystą mającym wpływ na teatr był George Bernard Shaw. Tworzył komedie nieodbiegające od realizmu i poruszające często tematy filozoficzne. Przykładami takich dzieł są „Święta Joanna” czy „Wielki kram”.
03
Jeśli chodzi o dramat amerykański to jego reprezentantem był Eugene O'Neill. Jego teatr łączył kilka zupełnie różnych kierunków artystycznych (np. naturalizm i ekspresjonizm).
Ciekawostka: jego córka była żoną Charlie Chaplina.
04
Jeżeli chodzi o polski teatr w okresie dwudziestolecia międzywojennego to jednym z bardziej znanych reżyserów teatralnych był Leon Schiller, który kontynuował pomysły nieżyjącego już Stanisława Wyspiańskiego. Zrealizował on kilka utworów wybitnych romantyków jak na przykład ”Dziady” Mickiewicza i „Kordiana” Słowackiego.
05
Film
Film niemy
Film dzwiękowy
Film barwny
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości udało się scalić trzy różne rynki filmowe należące do zaborców, a rozwój przemysłu filmowego nabrał rozpędu. Mimo to polska kinematografia nie zdołała wówczas stworzyć żadnych arcydzieł, co było związane z silnie patriotycznym charakterem i melodramatyczną fabułą produkowanych filmów. Wynikało to z przesycenia kultury n
arodowej dziedzictwem polskiego romantyzmu. Irzykowski wytykał polskim dziełom kina niemego „protokolarność” i „trywializm”. W latach 1919–1922, w związku z konfliktami zbrojnymi Polski, dominowała produkcja filmów propagandowych. Po utrwaleniu niepodległości Polski kino patriotyczne przeplatało się z kolei z melodramatami i komediami.- ,,Cud nad Wisłą'' (1921) Ryszarda Bolesławskiego, - melodramaty ,,Iwonka'' (1925) Emila Chaberskiego i ,,Trędowata'' (1926) Edwarda Puchalskiego,
- film przygodowy ,,Mogiła nieznanego żołnierza'' (1927) Ryszarda Ordyńskiego,
- oparty na konwencji „żywych obrazów” ,,Pan Tadeusz'' (1928) Ryszarda Ordyńskiego,
W latach 30. XX wieku rozpoczęła się dominacja nowo wprowadzonego kina dźwiękowego. Pierwszym polskim filmem dźwiękowym z nagranymi dialogami była ,,Moralność pani Dulskiej'' (1930) Bolesława Newolina, jakkolwiek jej udźwiękowienie utrwalone na płytach gramofonowych nie zachowało się do dzisiejszych czasów.
Na schyłek dwudziestolecia międzywojennego przypada także pojawienie się filmu barwnego. Autorstwo pierwszych filmów polskich zrealizowanych w kolorze – ,,Piękna Księstwa Łowickiego'' (1937) i ,,Wesela księżackiego w Złakowie Borowym'' (1938) przypisuje się inżynierowi Tadeuszowi Jankowskiemu. Oba filmy oświatowe były wielokrotnie nagradzane, między innymi na festiwalach filmowych w Paryżu i Budapeszcie. W czasach II Rzeczypospolitej do rzadkości należały awangardowe, eksperymentalne filmy artystyczne, które tworzyli małżeństwo Stefan i Franciszka Themersonowie oraz lewicowi reżyserzy należący do Stowarzyszenia Miłośników Filmu Artystycznego „Start”. Dorobek awangardzistów w większości nie zachował się do czasów współczesnych.
Literatura
Literatura w dwudziestoleciu miedzywojennym
POLSKA LITERATURA W DWUDZESTOLECIU MIeDZYWOJENNYM
W 1920 roku z inicjatywy Stanisława Żeromskiego powstał Związek Zawodowy Literatów Polskich – polskie stowarzyszenie twórcze. W latach dwudziestych XX wieku w literaturze dominował optymizm związany m.in. z odzyskaniem wolności i końcem wojny. Poeci widzieli dla Polski świetlaną przyszłość. W latach trzydziestych zaczął kształtować się kryzys i ogólny pesymizm z powodu recesji gospodarczej zwanej „wielkim kryzysem”. W tamtych latach zaczęła się literatura katastroficzna, szczególnie widoczna w twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza oraz poetów Awangardy Krakowskiej.
kształtowała się głównie poprzez wpływ różnych filozofii. Najpopularniejszymi były:
behawioryzm - człowieka można poznać tylko poprzez obserwację jego zachowania, z zewnątrz
freudyzm – ludzka psychika składa się z 3 warstw: ego, superego oraz id
egzystencjalizm - ludzka egzystencja wiąże się z bezustannym poczuciem zagrożenia i samotności
pragmatyzm - kierunek filozoficzny uzależniający prawdziwość twierdzeń od ich praktycznych skutków
katastrofizm – zapowiedź tragedii, zagłady
W tamtym okresie działało wiele różnych ważnych ugrupowań poetyckich. Do tych najważniejszych zaliczamy:
Skamander (Julian Tuwim, Jan Lechoń, Antoni Słonimski, Jarosław Iwaszkiewicz, Kazimierz Wierzyński)
Awangarda Krakowska (Julian Przyboś, Jalu Kurek i Jan Brzękowski)
Futuryści (Bruno Jasieński, Aleksander Wat, Stanisław Młodożeniec, Anatol Stern)
Żagary (m.in. Czesław Miłosz)
Proza w okresie dwudziestolecia miedzywojennego
Zdominowana była przez artystów znanych z epoki Młodej Polski. Do najwybitniejszych należeli między innymi:
Stefan Żeromski (Przedwiośnie)
Władysław Stanisław Reymont
Andrzej Strug (Pokolenie Marka Świdy)
Wacław Berent
Pojawiło się również wielu poetów, którzy dopiero osiągali pęłnię talentu:
Juliusz Kaden-Bandrowski (Czarne Skrzydła, Generał Barcz)
Maria Dąbrowska (m.in. Noce i dnie)
Maria Kuncewiczowa (Cudzoziemka)
I wielu innych
Radio
Początki radia
Rozwój radia
Pierwsza audycja radiowa została nadana z rozgłośni Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego w Warszawie 1 lutego 1925 na falach średnich (385 m) ze studia w Warszawie przy ul. Narbutta 25. Był to program próbny oraz eksperyment techniczny, który poprzedził oficjalne powstanie 18 sierpnia 1925 „Polskiego Radia” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Założycielami stacji byli Zygmunt Chamiec i Tadeusz Sułowski. Spółka miała monopolistyczną koncesję na nadawanie programu radiowego na terenie całej Polski.
Polskie Radio rozpoczęło regularną emisję 18 kwietnia 1926 o godz. 17.45, słowami: Halo, halo Polskie Radio Warszawa, fale 480, wypowiedzianymi przez jego pierwszą spikerkę Halinę Sztompkównę. Pierwszą audycję poświęcono muzyce Fryderyka Chopina. W 1927 Polskie Radio pierwsze na świecie rozpoczęło międzynarodową wymianę programów. W 1929 udzielono Polskiemu Radiu nową koncesję. W początkowym okresie działalności program radiowy był nadawany jedynie przez kilka wieczornych godzin.W drugiej połowie lat 30 XX w. był nadawany już przez cały dzień, od 6.15 rano do północy. Większość czasu antenowego zajmowała muzyka. Polskie Radio utrzymywało własne chóry, zespoły kameralne i orkiestry. Najsłynniejsza była Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Warszawie.
Filozofia
Trudno jest mówić o jakiejś specyficznej filozofii czy też specyficznym dla dwudziestolecia światopoglądzie.
Egzystencjalizm-Ten nurt filozoficzny, choć uznawany za pesymistyczny dowód na kryzys wartości i niepokojów panujących w dwudziestowiecznej Europie wywodzi się tak naprawdę z wieku XIX, ponieważ za jego prekursora (zwłaszcza chrześcijańskiego nurtu) uważa się duńskiego filozofa Sorena Kierkegaarda, nazywanego czasem "Sokratesem Północy".
01
Pragmatyzm to nurt który powstał jako opozycja wobec racjonalizmu. Jego głównym myślicielem był amerykański filozof, prekursor psychologii humanistycznej i fenomenologii William James (brat pisarza Henry'ego Jamesa), ale to jego przyjaciel Charles Peirce - wielostronnie uzdolniony filozof (współtworzył semiologię, dziedziny: metodologia nauki oraz logika relacji, wprowadził mnóstwo znaczących pojęć i terminów do matematyki, chemii, psychologii, statystyki, o filozofii już nie wspominając) jako pierwszy określił jego filozofię mianem pragmatyzmu.
02
Katastrofizm Nurt ten wywodził się bezpośrednio z wydarzeń historycznych. Młode pokolenie wrażliwych ludzi, którzy przeżyli pierwszą wojnę światową, przez tę wielką traumę cechowało się pesymizmem. Powrót do stanu rzeczy sprzed wojny okazał się dla nich niemożliwy. Nie byli oni w stanie powrócić do dawnych norm moralnych i wartości.
03
Malarstwo
Najważniejsi przedstawiciele malarstwa dwudziestolecia międzywojennego
Okres międzywojenny obfitował w kilka kierunków malarskich za granicami naszego kraju. Wśród nich można wyróżnić kubizm, abstrakcjonizm, dadaizm i surrealizm. Również w Polsce w latach 1918-1939 nastąpił intensywny rozwój sztuki malarskiej. Biorąc pod uwagę najważniejsze kierunki, należy wymienić:
Formizm – awangardowy ruch czerpiący inspiracje z ekspresjonizmu, kubizmu, futuryzmu i sztuki ludowej. Nurt ten odrzucał naturalizm, obierając sobie za główny cel wyrazistość kompozycji oraz problematykę czystej formy. Dzieła artystów posiadały mocno uproszczone formy, zdeformowane i pełne geometrycznych kształtów. Formiści nazywali siebie Ekspresjonistami polskimi, prowadząc swoją działalność w Krakowie, Warszawie, Poznaniu i Lwowie. Członkami formizmu byli między innymi Leon Chwistek, Tytus Czyżewski, Zbigniew i Andrzej Pronaszkowie czy Stanisław Ignacy Witkiewicz.
Ekspresjonizm – bazował na niemieckiej ideologii i romantycznym pochodzeniu nurtu, przyjmując w Polsce nazwę Buntu. Miał działać na stronę emocjonalną odbiorcy, charakteryzując się niewyraźnymi obrysami, zdeformowanymi oraz zamalowanymi formami, nierzadko obrazującymi śmierć lub cierpienie autorów. Do jego kręgów należeli Jerzy Hulewicz, Stanisław Przybyszewski, Stefan Szmaj czy Stanisław i Małgorzata Kubiccy.
Jung Idysz – ta grupa artystyczno-literacka rozwinęła swoją działalność na terenie Łodzi. Była to wielokulturowa formacja, działająca na styku różnych religii i kultur. Jung Idysz przedstawiał kwestie tożsamości narodowej i religii, opartych na porozumieniu i poczuciu wspólnoty oraz akceptacji innych lokalnych społeczności.
Malarstwo
Szkolnictwo II Rzeczypospolitej
W II Rzeczypospolitej obowiązywał 7-letni obowiązek szkolny. Funkcjonowały 7-letnie szkoły podstawowe. Jednak szkoły średnie miały system odrębny od podstawowych. Nauka w gimnazjum trwała 8 lat: 3 lata gimnazjum niższego i 5 lat gimnazjum wyższego. Teoretycznie uczeń po 4 klasie szkoły podstawowej mógł kontynuować naukę w gimnazjum niższym, warunkiem było jednak zdanie egzaminu wstępnego, który często nie uwzględniał programu nauczania w szkole podstawowej. Dlatego tworzono przy gimnazjach tzw. klasy przedwstępne mające przygotować do egzaminu.
Typy Gimnazjów
Istniały 3 typy gimnazjów: humanistyczne, matematyczno-przyrodnicze i klasyczne z greką i łaciną. Gimnazjum wyższe kończyło się egzaminem maturalnym, który był podstawą przyjęcia na studia wyższe (bez egzaminu wstępnego). Szkolnictwo państwowe było płatne. W 1932 roku przeprowadzono reformę edukacji, która połączyła system szkół podstawowych z ponadpodstawowymi. Szkoła podstawowa trwała 7 lat, jednak w wypadku gdy uczeń chciał kształcić się dalej, zdawał do gimnazjum już po 6 latach. Szkoła średnia dzieliła się odtąd na 4-letnie gimnazjum i 2-letnie liceum, po którym zdawano egzamin maturalny.
Sport
Sport w xx leciu miedzywojennym
Odzyskanie niepodległości przez Polskę było nie tylko szansą, ale i wyzwaniem. Odbudować, a raczej tworzyć od nowa, trzeba było wszystkie dziedziny życia codziennego: gospodarkę, siły zbrojne, kulturę, naukę. Pojawił się także nowy aspekt: sport. Ta nowa dla Polaków dziedzina szybko zaczęła dostarczać wzruszeń i dumy w tworzonym na nowo kraju.
W Polsce dwudziestolecia międzywojennego żywo rozwijały się takie dyscypliny, jak jazda konna, lekkoatletyka oraz piłka nożna. Poważne osiągnięcia mieliśmy także w dziedzinie sportów lotniczych.
Rozwijała się także piłka nożna. W roku 1920, PZPN zrzeszał 215 klubów i 4855 zawodników, co pozwalało Polsce na udział w rozgrywkach, organizowanych przez FIFA. Powstawały drużyny, często istniejące do dziś, jak Cracovia Kraków, Resovia Rzeszów, czy Pogoń Lwów, uznawana za pierwszy polski klub piłkarski, utworzony w roku 1904.
Imponujące są osiągnięcia Polaków w dziedzinie lotnictwa. Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura, zwyciężyli w rozgrywanych w Berlinie zawodach samolotów turystycznych Challenge, co było największym sukcesem polskiego lotnictwa okresu międzywojennego. Żwirko miał też na koncie inne sukcesy, jak np. oblot samolotem dookoła Europy jako pierwszy Polak, oraz rekord wysokości lotu Międzynarodowej Federacji Lotniczej w 1929
wynalazki
Wynalazki
Zaledwie dwudziestoletni okres pomiędzy dwiema wielkimi wojnami światowymi nie bez kozery określa się jako czas rewolucji i postępu cywilizacyjnego. Stało się tak głównie dzięki wielkim i mniejszym odkryciom świata nauki. Rozwój ten był zakorzeniony jeszcze w poprzednim stuleciu, ale właśnie w międzywojniu nabrał na sile. Świat stawał się coraz „mniejszy” dzięki szybkim pociągom, samolotom, automobilom. Szybszy stał się również proces produkcyjny, odkąd w 1913 roku, Henry Ford wprowadził do swojej fabryki samochodów w Detroit taśmę produkcyjną, która umożliwiła masową produkcję czarnych fordów T. Po zakończeniu I wojny światowej wynalazek ten przejęły wszystkie największe fabryki świata.
1918 superheterodyna – Edwin Howard Armstrong1919 zegarek naręczny
1924 kamera – Oskar Barnack
1926 rakieta na paliwo ciekłe – Robert H. Goddard
1927 zegar kwarcowy
1929 pierwszy syntetyczny antybiotyk – penicylina – Alexander Fleming
1930 silnik turboodrzutowy – Frank Whittle
1931 mikroskop elektronowy – Ernst Ruska i Maks Knoll
1934 peryskop odwracalny – Rudolf Gundlach
1937 wózek sklepowy – Sylvan Goldman
1939 radar
Źródła
https://klp.pl/dwudziestolecie-miedzywojenne/ser-681.html
https://culture.pl/pl/artykul/sztuka-dwudziestolecia-miedzywojennego-w-polsce
http://wrh.edu.pl/wp-content/uploads/2018/06/41_Kutyła_WRH_10_2014.pdf
https://culture.pl/pl/artykul/sztuka-dwudziestolecia-miedzywojennego-w-polsce
https://culture.pl/pl/tag/malarstwo-20-lecia-miedzywojennego
https://pl.wikipedia.org/wiki/Kinematografia_polska
https://www.focus.pl/artykul/kinematograf-czyli-poczatki-kina-krotka-historia-wynalazku-i-ciekawostki?page=2
https://pl.wikipedia.org/wiki/Polskie_Radio
https://sztetl.org.pl/pl/slownik/system-edukacyjny-ii-rp
https://niepodlegla.gov.pl/o-niepodleglej/edukacja-w-ii-rzeczypospolitej/
ŹRÓDŁA
https://pl.wikipedia.org/wiki/Literatura_polska_%E2%80%93_dwudziestolecie_mi%C4%99dzywojenne
https://en.wikipedia.org/wiki/The_Twenty_Years%27_Crisis
https://polszczyzna.pl/dwudziestolecie-miedzywojenne-epoki-literackie/
https://eszkola.pl/jezyk-polski/teatr-miedzywojenny-2096.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/Luigi_Pirandello
https://pl.wikipedia.org/wiki/George_Bernard_Shaw
https://eszkola.pl/jezyk-polski/architektura-miedzywojenna-2105.html
https://pl.wikipedia.org/wiki/Organicyzm
sjp.pwn.pl
https://niepodlegla.dzieje.pl/wydarzenie/sobieszczanski-architektura-dwudziestolecia-miedzywojennego-miala-wyrazac-witalne-sily
Wykonali
Joanna GawrońskaMartyna dopierała Michał kozłowski bartosz Walczak
Kultura Polska w xx-leciu międzywojennym
wbartosz48
Created on March 9, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Corporate Christmas Presentation
View
Snow Presentation
View
Winter Presentation
View
Hanukkah Presentation
View
Vintage Photo Album
View
Nature Presentation
View
Halloween Presentation
Explore all templates
Transcript
Kultura Polska w xx-leciu międzywojennym
INDEX
teatr
Rzeźba
Architektura
radio
Literatura
Film
malarstwo
Szkolnictwo
filozofia
Sport
Wynalazki
żRÓDŁO
wYKONAWCY
Architektura
Charles Le Corbusier – francuski architekt zasłynął z tworzenia „szklanych domów” będących połączeniem natury, światła oraz dużej przestrzeni. Cechami charakterystycznymi jego budynków były szerokie, duże okna oraz płaski dach. Jego najsłynniejsze budowle to chociażby siedziba ONZ w Nowym Jorku, siedziba Ligi Narodów w Genewie lub Katedra Notre Dame.
W dwudziestoleciu międzywojennym z powodu dużych skupisk ludzi potrzeba było nie tylko estetycznych, ale przede wszystkim funkcjonalnych budowli, które dałyby radę pomieścić jak najwięcej osób. Pojawiły się w tamtym czasie tendencje takie jak puryzm skupiający się na jak najbardziej przejrzystym i jednolitym ułożeniu lub organicyzm polegający na wkomponowaniu budowli w środowisko naturalne. Jako materiału budowlanego zaczęto używać głównie żelbetu z powodu jego wytrzymałości.
Przedstawicielem organicyzmu był Frank Lloyd Wright. Zaprojektował on na przykład Muzeum Guggenheima w Nowym Jorku.
Rzeźba
Dwudziestolecie międzywojenne to czas, kiedy rodzime rzemiosło artystyczne zostało wyniesione do rangi sztuki, wartość artystyczna połączona była z doskonałą techniką wykonania, a forma i dekoracja były nierozerwalnie związane z funkcją. Artyści należący do ugrupowań Warsztaty Krakowskie i Spółdzielnia Artystów „Ład” nawiązywali do rodzimego folkloru, świadomie wytyczając nowy narodowy styl. Meble, tkaniny, ceramika i szkło projektowali tacy artyści, jak Wanda Kossecka, Julia Kielowa czy Zofia Kodis-Freyer.
Rzeźbę dwudziestolecia międzywojennego będą reprezentowały m.in. prace formisty Augusta Zamoyskiego, Henryka Kuny, Henryka Wiercińskiego, a także wielkiej osobowości artystycznej XX wieku – Xawerego Dunikowskiego
Ponad 150 obiektów sztuki i rzemiosła artystycznego prezentowanych na wystawie pochodzić będzie ze zbiorów Muzeum Narodowego w Gdańsku, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeum Włókiennictwa w Łodzi, Muzeum Miasta Gdyni, Muzeum Gdańska oraz z kolekcji i zbiorów prywatnych.
Teatr
Teatr w dwudziestoleciu międzywojennym kierował się dramaturgią włoską, angielską i amerykańską. Jednym z najważniejszych twórców był Luigi Pirandello. Stworzył on tak zwany „teatr nagich masek”. Jego dzieła poruszały tematy społeczeństwa, np. hipokryzję oraz różne stereotypy. Od roku 1925 był dyrektorem artystycznym Teatro d'Arte di Roma w Rzymie. Za życia wydał wiele sztuk. Najpopiularniejsze to: „Żeby wszystko było jak należy” „Jak przedtem, lepiej niż przedtem”
01
Luigi odchodził od konwencji XIX-wiecznego dramatu poprzez włączanie widza do swojego przedstawienia. Innymi ważnymi dziełami były „Henryk IV”, „Każdy na swój sposób”, „dziś wieczorem improwizujemy”.
02
Kolejnym bardzo ważnym artystą mającym wpływ na teatr był George Bernard Shaw. Tworzył komedie nieodbiegające od realizmu i poruszające często tematy filozoficzne. Przykładami takich dzieł są „Święta Joanna” czy „Wielki kram”.
03
Jeśli chodzi o dramat amerykański to jego reprezentantem był Eugene O'Neill. Jego teatr łączył kilka zupełnie różnych kierunków artystycznych (np. naturalizm i ekspresjonizm). Ciekawostka: jego córka była żoną Charlie Chaplina.
04
Jeżeli chodzi o polski teatr w okresie dwudziestolecia międzywojennego to jednym z bardziej znanych reżyserów teatralnych był Leon Schiller, który kontynuował pomysły nieżyjącego już Stanisława Wyspiańskiego. Zrealizował on kilka utworów wybitnych romantyków jak na przykład ”Dziady” Mickiewicza i „Kordiana” Słowackiego.
05
Film
Film niemy
Film dzwiękowy
Film barwny
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości udało się scalić trzy różne rynki filmowe należące do zaborców, a rozwój przemysłu filmowego nabrał rozpędu. Mimo to polska kinematografia nie zdołała wówczas stworzyć żadnych arcydzieł, co było związane z silnie patriotycznym charakterem i melodramatyczną fabułą produkowanych filmów. Wynikało to z przesycenia kultury n arodowej dziedzictwem polskiego romantyzmu. Irzykowski wytykał polskim dziełom kina niemego „protokolarność” i „trywializm”. W latach 1919–1922, w związku z konfliktami zbrojnymi Polski, dominowała produkcja filmów propagandowych. Po utrwaleniu niepodległości Polski kino patriotyczne przeplatało się z kolei z melodramatami i komediami.- ,,Cud nad Wisłą'' (1921) Ryszarda Bolesławskiego, - melodramaty ,,Iwonka'' (1925) Emila Chaberskiego i ,,Trędowata'' (1926) Edwarda Puchalskiego, - film przygodowy ,,Mogiła nieznanego żołnierza'' (1927) Ryszarda Ordyńskiego, - oparty na konwencji „żywych obrazów” ,,Pan Tadeusz'' (1928) Ryszarda Ordyńskiego,
W latach 30. XX wieku rozpoczęła się dominacja nowo wprowadzonego kina dźwiękowego. Pierwszym polskim filmem dźwiękowym z nagranymi dialogami była ,,Moralność pani Dulskiej'' (1930) Bolesława Newolina, jakkolwiek jej udźwiękowienie utrwalone na płytach gramofonowych nie zachowało się do dzisiejszych czasów.
Na schyłek dwudziestolecia międzywojennego przypada także pojawienie się filmu barwnego. Autorstwo pierwszych filmów polskich zrealizowanych w kolorze – ,,Piękna Księstwa Łowickiego'' (1937) i ,,Wesela księżackiego w Złakowie Borowym'' (1938) przypisuje się inżynierowi Tadeuszowi Jankowskiemu. Oba filmy oświatowe były wielokrotnie nagradzane, między innymi na festiwalach filmowych w Paryżu i Budapeszcie. W czasach II Rzeczypospolitej do rzadkości należały awangardowe, eksperymentalne filmy artystyczne, które tworzyli małżeństwo Stefan i Franciszka Themersonowie oraz lewicowi reżyserzy należący do Stowarzyszenia Miłośników Filmu Artystycznego „Start”. Dorobek awangardzistów w większości nie zachował się do czasów współczesnych.
Literatura
Literatura w dwudziestoleciu miedzywojennym
POLSKA LITERATURA W DWUDZESTOLECIU MIeDZYWOJENNYM
W 1920 roku z inicjatywy Stanisława Żeromskiego powstał Związek Zawodowy Literatów Polskich – polskie stowarzyszenie twórcze. W latach dwudziestych XX wieku w literaturze dominował optymizm związany m.in. z odzyskaniem wolności i końcem wojny. Poeci widzieli dla Polski świetlaną przyszłość. W latach trzydziestych zaczął kształtować się kryzys i ogólny pesymizm z powodu recesji gospodarczej zwanej „wielkim kryzysem”. W tamtych latach zaczęła się literatura katastroficzna, szczególnie widoczna w twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza oraz poetów Awangardy Krakowskiej.
kształtowała się głównie poprzez wpływ różnych filozofii. Najpopularniejszymi były: behawioryzm - człowieka można poznać tylko poprzez obserwację jego zachowania, z zewnątrz freudyzm – ludzka psychika składa się z 3 warstw: ego, superego oraz id egzystencjalizm - ludzka egzystencja wiąże się z bezustannym poczuciem zagrożenia i samotności pragmatyzm - kierunek filozoficzny uzależniający prawdziwość twierdzeń od ich praktycznych skutków katastrofizm – zapowiedź tragedii, zagłady W tamtym okresie działało wiele różnych ważnych ugrupowań poetyckich. Do tych najważniejszych zaliczamy: Skamander (Julian Tuwim, Jan Lechoń, Antoni Słonimski, Jarosław Iwaszkiewicz, Kazimierz Wierzyński) Awangarda Krakowska (Julian Przyboś, Jalu Kurek i Jan Brzękowski) Futuryści (Bruno Jasieński, Aleksander Wat, Stanisław Młodożeniec, Anatol Stern) Żagary (m.in. Czesław Miłosz)
Proza w okresie dwudziestolecia miedzywojennego
Zdominowana była przez artystów znanych z epoki Młodej Polski. Do najwybitniejszych należeli między innymi: Stefan Żeromski (Przedwiośnie) Władysław Stanisław Reymont Andrzej Strug (Pokolenie Marka Świdy) Wacław Berent Pojawiło się również wielu poetów, którzy dopiero osiągali pęłnię talentu: Juliusz Kaden-Bandrowski (Czarne Skrzydła, Generał Barcz) Maria Dąbrowska (m.in. Noce i dnie) Maria Kuncewiczowa (Cudzoziemka) I wielu innych
Radio
Początki radia
Rozwój radia
Pierwsza audycja radiowa została nadana z rozgłośni Polskiego Towarzystwa Radiotechnicznego w Warszawie 1 lutego 1925 na falach średnich (385 m) ze studia w Warszawie przy ul. Narbutta 25. Był to program próbny oraz eksperyment techniczny, który poprzedził oficjalne powstanie 18 sierpnia 1925 „Polskiego Radia” spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Założycielami stacji byli Zygmunt Chamiec i Tadeusz Sułowski. Spółka miała monopolistyczną koncesję na nadawanie programu radiowego na terenie całej Polski.
Polskie Radio rozpoczęło regularną emisję 18 kwietnia 1926 o godz. 17.45, słowami: Halo, halo Polskie Radio Warszawa, fale 480, wypowiedzianymi przez jego pierwszą spikerkę Halinę Sztompkównę. Pierwszą audycję poświęcono muzyce Fryderyka Chopina. W 1927 Polskie Radio pierwsze na świecie rozpoczęło międzynarodową wymianę programów. W 1929 udzielono Polskiemu Radiu nową koncesję. W początkowym okresie działalności program radiowy był nadawany jedynie przez kilka wieczornych godzin.W drugiej połowie lat 30 XX w. był nadawany już przez cały dzień, od 6.15 rano do północy. Większość czasu antenowego zajmowała muzyka. Polskie Radio utrzymywało własne chóry, zespoły kameralne i orkiestry. Najsłynniejsza była Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia w Warszawie.
Filozofia
Trudno jest mówić o jakiejś specyficznej filozofii czy też specyficznym dla dwudziestolecia światopoglądzie.
Egzystencjalizm-Ten nurt filozoficzny, choć uznawany za pesymistyczny dowód na kryzys wartości i niepokojów panujących w dwudziestowiecznej Europie wywodzi się tak naprawdę z wieku XIX, ponieważ za jego prekursora (zwłaszcza chrześcijańskiego nurtu) uważa się duńskiego filozofa Sorena Kierkegaarda, nazywanego czasem "Sokratesem Północy".
01
Pragmatyzm to nurt który powstał jako opozycja wobec racjonalizmu. Jego głównym myślicielem był amerykański filozof, prekursor psychologii humanistycznej i fenomenologii William James (brat pisarza Henry'ego Jamesa), ale to jego przyjaciel Charles Peirce - wielostronnie uzdolniony filozof (współtworzył semiologię, dziedziny: metodologia nauki oraz logika relacji, wprowadził mnóstwo znaczących pojęć i terminów do matematyki, chemii, psychologii, statystyki, o filozofii już nie wspominając) jako pierwszy określił jego filozofię mianem pragmatyzmu.
02
Katastrofizm Nurt ten wywodził się bezpośrednio z wydarzeń historycznych. Młode pokolenie wrażliwych ludzi, którzy przeżyli pierwszą wojnę światową, przez tę wielką traumę cechowało się pesymizmem. Powrót do stanu rzeczy sprzed wojny okazał się dla nich niemożliwy. Nie byli oni w stanie powrócić do dawnych norm moralnych i wartości.
03
Malarstwo
Najważniejsi przedstawiciele malarstwa dwudziestolecia międzywojennego
Okres międzywojenny obfitował w kilka kierunków malarskich za granicami naszego kraju. Wśród nich można wyróżnić kubizm, abstrakcjonizm, dadaizm i surrealizm. Również w Polsce w latach 1918-1939 nastąpił intensywny rozwój sztuki malarskiej. Biorąc pod uwagę najważniejsze kierunki, należy wymienić: Formizm – awangardowy ruch czerpiący inspiracje z ekspresjonizmu, kubizmu, futuryzmu i sztuki ludowej. Nurt ten odrzucał naturalizm, obierając sobie za główny cel wyrazistość kompozycji oraz problematykę czystej formy. Dzieła artystów posiadały mocno uproszczone formy, zdeformowane i pełne geometrycznych kształtów. Formiści nazywali siebie Ekspresjonistami polskimi, prowadząc swoją działalność w Krakowie, Warszawie, Poznaniu i Lwowie. Członkami formizmu byli między innymi Leon Chwistek, Tytus Czyżewski, Zbigniew i Andrzej Pronaszkowie czy Stanisław Ignacy Witkiewicz. Ekspresjonizm – bazował na niemieckiej ideologii i romantycznym pochodzeniu nurtu, przyjmując w Polsce nazwę Buntu. Miał działać na stronę emocjonalną odbiorcy, charakteryzując się niewyraźnymi obrysami, zdeformowanymi oraz zamalowanymi formami, nierzadko obrazującymi śmierć lub cierpienie autorów. Do jego kręgów należeli Jerzy Hulewicz, Stanisław Przybyszewski, Stefan Szmaj czy Stanisław i Małgorzata Kubiccy. Jung Idysz – ta grupa artystyczno-literacka rozwinęła swoją działalność na terenie Łodzi. Była to wielokulturowa formacja, działająca na styku różnych religii i kultur. Jung Idysz przedstawiał kwestie tożsamości narodowej i religii, opartych na porozumieniu i poczuciu wspólnoty oraz akceptacji innych lokalnych społeczności.
Malarstwo
Szkolnictwo II Rzeczypospolitej
W II Rzeczypospolitej obowiązywał 7-letni obowiązek szkolny. Funkcjonowały 7-letnie szkoły podstawowe. Jednak szkoły średnie miały system odrębny od podstawowych. Nauka w gimnazjum trwała 8 lat: 3 lata gimnazjum niższego i 5 lat gimnazjum wyższego. Teoretycznie uczeń po 4 klasie szkoły podstawowej mógł kontynuować naukę w gimnazjum niższym, warunkiem było jednak zdanie egzaminu wstępnego, który często nie uwzględniał programu nauczania w szkole podstawowej. Dlatego tworzono przy gimnazjach tzw. klasy przedwstępne mające przygotować do egzaminu.
Typy Gimnazjów
Istniały 3 typy gimnazjów: humanistyczne, matematyczno-przyrodnicze i klasyczne z greką i łaciną. Gimnazjum wyższe kończyło się egzaminem maturalnym, który był podstawą przyjęcia na studia wyższe (bez egzaminu wstępnego). Szkolnictwo państwowe było płatne. W 1932 roku przeprowadzono reformę edukacji, która połączyła system szkół podstawowych z ponadpodstawowymi. Szkoła podstawowa trwała 7 lat, jednak w wypadku gdy uczeń chciał kształcić się dalej, zdawał do gimnazjum już po 6 latach. Szkoła średnia dzieliła się odtąd na 4-letnie gimnazjum i 2-letnie liceum, po którym zdawano egzamin maturalny.
Sport
Sport w xx leciu miedzywojennym
Odzyskanie niepodległości przez Polskę było nie tylko szansą, ale i wyzwaniem. Odbudować, a raczej tworzyć od nowa, trzeba było wszystkie dziedziny życia codziennego: gospodarkę, siły zbrojne, kulturę, naukę. Pojawił się także nowy aspekt: sport. Ta nowa dla Polaków dziedzina szybko zaczęła dostarczać wzruszeń i dumy w tworzonym na nowo kraju.
W Polsce dwudziestolecia międzywojennego żywo rozwijały się takie dyscypliny, jak jazda konna, lekkoatletyka oraz piłka nożna. Poważne osiągnięcia mieliśmy także w dziedzinie sportów lotniczych.
Rozwijała się także piłka nożna. W roku 1920, PZPN zrzeszał 215 klubów i 4855 zawodników, co pozwalało Polsce na udział w rozgrywkach, organizowanych przez FIFA. Powstawały drużyny, często istniejące do dziś, jak Cracovia Kraków, Resovia Rzeszów, czy Pogoń Lwów, uznawana za pierwszy polski klub piłkarski, utworzony w roku 1904.
Imponujące są osiągnięcia Polaków w dziedzinie lotnictwa. Franciszek Żwirko i Stanisław Wigura, zwyciężyli w rozgrywanych w Berlinie zawodach samolotów turystycznych Challenge, co było największym sukcesem polskiego lotnictwa okresu międzywojennego. Żwirko miał też na koncie inne sukcesy, jak np. oblot samolotem dookoła Europy jako pierwszy Polak, oraz rekord wysokości lotu Międzynarodowej Federacji Lotniczej w 1929
wynalazki
Wynalazki
Zaledwie dwudziestoletni okres pomiędzy dwiema wielkimi wojnami światowymi nie bez kozery określa się jako czas rewolucji i postępu cywilizacyjnego. Stało się tak głównie dzięki wielkim i mniejszym odkryciom świata nauki. Rozwój ten był zakorzeniony jeszcze w poprzednim stuleciu, ale właśnie w międzywojniu nabrał na sile. Świat stawał się coraz „mniejszy” dzięki szybkim pociągom, samolotom, automobilom. Szybszy stał się również proces produkcyjny, odkąd w 1913 roku, Henry Ford wprowadził do swojej fabryki samochodów w Detroit taśmę produkcyjną, która umożliwiła masową produkcję czarnych fordów T. Po zakończeniu I wojny światowej wynalazek ten przejęły wszystkie największe fabryki świata.
1918 superheterodyna – Edwin Howard Armstrong1919 zegarek naręczny 1924 kamera – Oskar Barnack 1926 rakieta na paliwo ciekłe – Robert H. Goddard 1927 zegar kwarcowy 1929 pierwszy syntetyczny antybiotyk – penicylina – Alexander Fleming 1930 silnik turboodrzutowy – Frank Whittle 1931 mikroskop elektronowy – Ernst Ruska i Maks Knoll 1934 peryskop odwracalny – Rudolf Gundlach 1937 wózek sklepowy – Sylvan Goldman 1939 radar
Źródła
https://klp.pl/dwudziestolecie-miedzywojenne/ser-681.html https://culture.pl/pl/artykul/sztuka-dwudziestolecia-miedzywojennego-w-polsce http://wrh.edu.pl/wp-content/uploads/2018/06/41_Kutyła_WRH_10_2014.pdf https://culture.pl/pl/artykul/sztuka-dwudziestolecia-miedzywojennego-w-polsce https://culture.pl/pl/tag/malarstwo-20-lecia-miedzywojennego https://pl.wikipedia.org/wiki/Kinematografia_polska https://www.focus.pl/artykul/kinematograf-czyli-poczatki-kina-krotka-historia-wynalazku-i-ciekawostki?page=2 https://pl.wikipedia.org/wiki/Polskie_Radio https://sztetl.org.pl/pl/slownik/system-edukacyjny-ii-rp https://niepodlegla.gov.pl/o-niepodleglej/edukacja-w-ii-rzeczypospolitej/ ŹRÓDŁA https://pl.wikipedia.org/wiki/Literatura_polska_%E2%80%93_dwudziestolecie_mi%C4%99dzywojenne https://en.wikipedia.org/wiki/The_Twenty_Years%27_Crisis https://polszczyzna.pl/dwudziestolecie-miedzywojenne-epoki-literackie/ https://eszkola.pl/jezyk-polski/teatr-miedzywojenny-2096.html https://pl.wikipedia.org/wiki/Luigi_Pirandello https://pl.wikipedia.org/wiki/George_Bernard_Shaw https://eszkola.pl/jezyk-polski/architektura-miedzywojenna-2105.html https://pl.wikipedia.org/wiki/Organicyzm sjp.pwn.pl https://niepodlegla.dzieje.pl/wydarzenie/sobieszczanski-architektura-dwudziestolecia-miedzywojennego-miala-wyrazac-witalne-sily
Wykonali
Joanna GawrońskaMartyna dopierała Michał kozłowski bartosz Walczak