KOŚCIÓŁ i kultura europejska rozkwitu średniowecznego
JOANNA OTOSKA
Pozycja Kościoła w XIII wieku
W XIII w. Kościół Chrystusowy za interwencją Ducha Świętego eksplodował z nową siłą. Rozpoczyna się trzynasty wiek, złoty wiek kościoła . Chrystus wzbudza Kościołowi dominikanów i franciszkanów, dla odmiany duchowej, aby zapobiec kryzysowi wiary. W trakcie wieku XIII przewaga Kościoła nad władzą cesarską osiągnęła swój szczyt. Ta ostatnia znajdowała się wtedy w stanie rozkładu. Wiek ten ujrzał najpełniejszą realizację zasady, iż władza świecka ma być podporządkowana władzy duchowej, a Kościół stoi ponad państwami. Okresem największej potęgi papiestwa był pontyfikat Innocentego III (1198-1216). W XIII wieku Papież, ustanawia narzędzia przemian w Kościele - wędrowne kaznodziejstwa - dominikanów i franciszkanów. Dominikanie mieli nauczać a franciszkanie swym przykładem przypominać o potrzebie naśladowania Chrystusa. W XIII wieku zaczęto poprawiać poziom wykształcenia duchownych. Proces ten zapoczątkował papież Innocenty III, który w czasie Soboru laterańskiego IV wezwał do masowej katechizacji wiernych. By to osiągnąć potrzebni byli wykształceni klerycy. Przy parafiach zaczęto organizować szkoły, które miały zajmować się początkową edukacją kleryków. Reformy laterańskie przyczyniły się do ujednolicenia praktyk religijnych w zachodnim chrześcijaństwie.
ZAKONY
Zakon cystersów
Na przełomie XI/XII powstał w Burgundii zakon cystersów. Rozwinął się on po przystąpieniu do niego Bernarda z Clairvaux. Cystersi dbali o gospodarkę powierzonych sobie dóbr, ich reguła kładła nacisk na pracę jako drogę doskonalenia się.
Zakon franciszkanów
Zakon franciszkanów został utworzony we Włoszech przez Franciszka z Asyżu. To jest przykład zakonu żebraczego. Zakonnicy byli zobowiązani do ubóstwa i życia z jałmużny. Zakon przyczynił się do rozwoju piśmiennictwa, szkolnictwa i sztuki europejskiej. Wywarli głęboki wpływ na duchowość chrześcijańską.
Zakon dominikanów
Na południu od Francji kastylijski rycerz Dominik Guzman utworzył Zakon Kaznodziejski zwany od założyciela dominikańskim. Dominikanów działalnością było nawracanie heteryków nie mieczem, ale słowem. Dominikanie byli wykształceni, a wiele z nich zostawało nauczycielami i profesorami uniwersytetów.
Zakon templariuszy
Zakon templariuszy został założony w XII w. w Jerozolimie przez dziewięciu francuskich rycerzy. Templariusze trafili przede wszystkim do Francji, gdzie zajęli się operacjami bankowymi. Działalnością templariuszy była ochrona pielgrzymów i strzeżenie dróg prowadzących do Jerozolimy. Oficjalna nazwa, jaką przyjęli to: Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona.
Zakon joannitów
Zalążkiem zakonu joannitów było bractwo powstałe w 1070 roku przy szpitalu Jana Jałmużnika w Jerozolimie. Głównym celem zakonu była opieka nad ubogimi, pielgrzymami i chorymi. W pierwszej połowie XII wieku bractwo szpitalników przekształciło się z organizacji charytatywnej i religijnej w zakon, a za wzorem templariuszy joannici stali się zakonem rycerskim.
Zakon krzyżacki
Założony 1190 w Palestynie i przekształcony 1198 w zakon rycerski. Główną działalnością miała być opieka nad pielgrzymami i chorymi oraz walka z tzw. niewiernymi, oraz chronić wiarę chrześcijańską przed nieprzyjaciółmi Chrystusa.
Rozwój szkolnictwa
Rozwój szkolnictwa w XI w. nie mogło być utrzymane w wąskich ramach trivium i quadrium. Szkoły miejskie wyspecjalizowały się w nauczaniu umiejętności praktycznych kupcom i ludziom sprawującym rządy w komunach. Szkoły przykatedralne i zakonne przekazywały wiedzę ogólną z zakresu filozofii i teologii. W XI i XII wokół znanych nauczycieli (zazwyczaj duchowni) zaczęły się gromadzić grupy uczniów, często wędrujące od miasta do miasta. Taka wspólnota kształtowała poglądy ludzi i dotyczyła prawd wiary. Na przełomie XII/XIII w. z tych grup wykształciły się pierwsze europejskie uniwersytety. Uczelnie dzieliły się na wydziały: sztuk wyzwolonych, medycyny, prawa i teologii. Nauka odbywała się po łacinie. W XIII stuleciu przyjęto zasadę, że nowa uczelnia może zostać utworzona tylko przez papieża lub cesarza. W XIV w. uniwersytety organizowali także królowie za zgodą papieża. Ograniczania miały na celu utrzymywanie wysokiego poziomu pracy i kształcenia. Przywileje nadawane przez władców zapewniały uposażenie, swobodę uprawniania nauki itp.
Scholastyka
Uniwersytecką filozofię zwano szkolną, czyli scholastyką. Jej celem było połączenie wiary i rozum- rozumowe dochodzenie prawdy. Hasłem badań stały się słowa ,, wiara poszukująca rozum". Wiedza miała nie tylko charakter teoretyczny, lecz także praktyczny. Najwybitniejszym filozofem ruchu scholastycznego był św. Tomasz z Akwinu.
Teoria państwa
św. Augustyn
W dziele o ,,Państwie Bożym" św. Augustyn wyraził pesymistyczne poglądy na państwo. Uważał, że Bóg dał człowiekowi państwo ze względu na ludzkie grzechy. Ma ono karać grzeszników i utrzymywać ład. Jednak wymuszona sprawiedliwość jest ułomna, podobnie jak państwo działające na ziemi- w przeciwieństwie do Państwa Bożego.
Jan z Salisbury
Jan z Salisbury odwołał się do naturalnego charakteru państwa. Uważał, że jest ono zorganizowane na wzór ludzkiego ciała- z głową (monarchą), oczami i uszami (sędziami i urzędnikami), rekami (armią), żołądkiem (skarbcem), nogami (ludnością pracująca). Organizacja nakładała na władcę obowiązek kierowania się rozumem i prawem.
Policraticus była pierwszą książką o naukach politycznych. Napisana przez Jana z Salisbury około 1159 roku
św. Tomasz z Akwinu
Święty Tomasz z Akwinu pisał o społecznej naturze człowieka tworzącego państwo na zasadzie umowy, która dotyczy sposobu działań władzy. Zawarcie umowy jest silne, że nie sposób jej uniknąć. Do życia w państwie skłania człowieka rozumu, a ten jest odbiciem mądrości Bożej. Dlatego nie ma sprzeczności między pochodzeniem władzy od Boga a ustanowieniem jej w rezultacie umowy między ludźmi.
Literatura i początki piśmiennictwa w językach narodowych
Językiem nauki była łacina. Po łacinie spisywano podręczniki dla kaznodziejów i spowiedników. Rosło jednak znaczenie języków narodowych i twórczości literackiej przeznaczonej dla większego grona odbiorców niż tylko ludzie znający łacinę. W XI w. została spisana w języku starofrancuskim, przekazywane wcześniej ustnie, ,,Pieśń o Ronaldzie", epicka pieśń sławiąca czyny rycerskie. Później dominującym tematem twórczości epickiej stała się miłość. Konflikty między uczuciem a powinnością wasala o motyw ,, Dziejów Tristana i Izoldy". Uczucie do ukochanej Izoldy i swą tragedię miłosną opisał w ,,Historii moich niedoli" wybitny francuski filozof i nauczyciel Piotr Abelard. W XII i XIII w. rozwinęła się liryczna poezja dworska, często śpiewana z towarzyszeniem instrumentów, sławiąca miłość, piękno przyrody i wyrażająca tęsknotę rycerza za ukochaną kobietą i ziemią ojczystą. W XIII w. powstały również utwory przeznaczone dla innych grup społecznych: mieszczan, chłopów, a także pielgrzymów i wędrowców oraz formy przedstawień teatralnych- inscenizacje scen z Pisma Świętego.
Sztuka gotycka
Styl ten powstał w połowie XII w. w północnej Francji. Główną zasadą architektury gotyckiej było uformowanie sklepień na łuku łamanym (ostrym). Mury miały funkcje nośną, więc mozliwe było wykrojenie wielkich okien. Zamykano je u góry równie mocnym łukiem. Fasady były ozdobione oknami w kształcie koła-rozetami. Okna wypełnieno kolorowymi witrażami. Konstrukcja pozwalała na wnoszenie budowli strzelistych.
Źródła
https://wiadomosci.onet.pl/kraj/joannici-i-zakon-joannitow-w-polsce-historia-informacje/mm5lnry https://wiadomosci.onet.pl/templariusze https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Krzyzacy;3928286.html https://www.bryk.pl/wypracowania/historia/sredniowiecze/5008-kosciol-w-wiekach-od-iv-do-xiii.html https://www.jacek.iq.pl/tlo-historyczne/68-kociol-w-xiii-wieku
KONIEC
KOŚCIÓŁ I KULTURA EUROPEJSKA ROZKWITU ŚREDNIOWECZNEGO
joanna.o9
Created on March 9, 2021
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Higher Education Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Vaporwave presentation
View
Geniaflix Presentation
View
Vintage Mosaic Presentation
View
Modern Zen Presentation
View
Newspaper Presentation
Explore all templates
Transcript
KOŚCIÓŁ i kultura europejska rozkwitu średniowecznego
JOANNA OTOSKA
Pozycja Kościoła w XIII wieku
W XIII w. Kościół Chrystusowy za interwencją Ducha Świętego eksplodował z nową siłą. Rozpoczyna się trzynasty wiek, złoty wiek kościoła . Chrystus wzbudza Kościołowi dominikanów i franciszkanów, dla odmiany duchowej, aby zapobiec kryzysowi wiary. W trakcie wieku XIII przewaga Kościoła nad władzą cesarską osiągnęła swój szczyt. Ta ostatnia znajdowała się wtedy w stanie rozkładu. Wiek ten ujrzał najpełniejszą realizację zasady, iż władza świecka ma być podporządkowana władzy duchowej, a Kościół stoi ponad państwami. Okresem największej potęgi papiestwa był pontyfikat Innocentego III (1198-1216). W XIII wieku Papież, ustanawia narzędzia przemian w Kościele - wędrowne kaznodziejstwa - dominikanów i franciszkanów. Dominikanie mieli nauczać a franciszkanie swym przykładem przypominać o potrzebie naśladowania Chrystusa. W XIII wieku zaczęto poprawiać poziom wykształcenia duchownych. Proces ten zapoczątkował papież Innocenty III, który w czasie Soboru laterańskiego IV wezwał do masowej katechizacji wiernych. By to osiągnąć potrzebni byli wykształceni klerycy. Przy parafiach zaczęto organizować szkoły, które miały zajmować się początkową edukacją kleryków. Reformy laterańskie przyczyniły się do ujednolicenia praktyk religijnych w zachodnim chrześcijaństwie.
ZAKONY
Zakon cystersów
Na przełomie XI/XII powstał w Burgundii zakon cystersów. Rozwinął się on po przystąpieniu do niego Bernarda z Clairvaux. Cystersi dbali o gospodarkę powierzonych sobie dóbr, ich reguła kładła nacisk na pracę jako drogę doskonalenia się.
Zakon franciszkanów
Zakon franciszkanów został utworzony we Włoszech przez Franciszka z Asyżu. To jest przykład zakonu żebraczego. Zakonnicy byli zobowiązani do ubóstwa i życia z jałmużny. Zakon przyczynił się do rozwoju piśmiennictwa, szkolnictwa i sztuki europejskiej. Wywarli głęboki wpływ na duchowość chrześcijańską.
Zakon dominikanów
Na południu od Francji kastylijski rycerz Dominik Guzman utworzył Zakon Kaznodziejski zwany od założyciela dominikańskim. Dominikanów działalnością było nawracanie heteryków nie mieczem, ale słowem. Dominikanie byli wykształceni, a wiele z nich zostawało nauczycielami i profesorami uniwersytetów.
Zakon templariuszy
Zakon templariuszy został założony w XII w. w Jerozolimie przez dziewięciu francuskich rycerzy. Templariusze trafili przede wszystkim do Francji, gdzie zajęli się operacjami bankowymi. Działalnością templariuszy była ochrona pielgrzymów i strzeżenie dróg prowadzących do Jerozolimy. Oficjalna nazwa, jaką przyjęli to: Zakon Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona.
Zakon joannitów
Zalążkiem zakonu joannitów było bractwo powstałe w 1070 roku przy szpitalu Jana Jałmużnika w Jerozolimie. Głównym celem zakonu była opieka nad ubogimi, pielgrzymami i chorymi. W pierwszej połowie XII wieku bractwo szpitalników przekształciło się z organizacji charytatywnej i religijnej w zakon, a za wzorem templariuszy joannici stali się zakonem rycerskim.
Zakon krzyżacki
Założony 1190 w Palestynie i przekształcony 1198 w zakon rycerski. Główną działalnością miała być opieka nad pielgrzymami i chorymi oraz walka z tzw. niewiernymi, oraz chronić wiarę chrześcijańską przed nieprzyjaciółmi Chrystusa.
Rozwój szkolnictwa
Rozwój szkolnictwa w XI w. nie mogło być utrzymane w wąskich ramach trivium i quadrium. Szkoły miejskie wyspecjalizowały się w nauczaniu umiejętności praktycznych kupcom i ludziom sprawującym rządy w komunach. Szkoły przykatedralne i zakonne przekazywały wiedzę ogólną z zakresu filozofii i teologii. W XI i XII wokół znanych nauczycieli (zazwyczaj duchowni) zaczęły się gromadzić grupy uczniów, często wędrujące od miasta do miasta. Taka wspólnota kształtowała poglądy ludzi i dotyczyła prawd wiary. Na przełomie XII/XIII w. z tych grup wykształciły się pierwsze europejskie uniwersytety. Uczelnie dzieliły się na wydziały: sztuk wyzwolonych, medycyny, prawa i teologii. Nauka odbywała się po łacinie. W XIII stuleciu przyjęto zasadę, że nowa uczelnia może zostać utworzona tylko przez papieża lub cesarza. W XIV w. uniwersytety organizowali także królowie za zgodą papieża. Ograniczania miały na celu utrzymywanie wysokiego poziomu pracy i kształcenia. Przywileje nadawane przez władców zapewniały uposażenie, swobodę uprawniania nauki itp.
Scholastyka
Uniwersytecką filozofię zwano szkolną, czyli scholastyką. Jej celem było połączenie wiary i rozum- rozumowe dochodzenie prawdy. Hasłem badań stały się słowa ,, wiara poszukująca rozum". Wiedza miała nie tylko charakter teoretyczny, lecz także praktyczny. Najwybitniejszym filozofem ruchu scholastycznego był św. Tomasz z Akwinu.
Teoria państwa
św. Augustyn
W dziele o ,,Państwie Bożym" św. Augustyn wyraził pesymistyczne poglądy na państwo. Uważał, że Bóg dał człowiekowi państwo ze względu na ludzkie grzechy. Ma ono karać grzeszników i utrzymywać ład. Jednak wymuszona sprawiedliwość jest ułomna, podobnie jak państwo działające na ziemi- w przeciwieństwie do Państwa Bożego.
Jan z Salisbury
Jan z Salisbury odwołał się do naturalnego charakteru państwa. Uważał, że jest ono zorganizowane na wzór ludzkiego ciała- z głową (monarchą), oczami i uszami (sędziami i urzędnikami), rekami (armią), żołądkiem (skarbcem), nogami (ludnością pracująca). Organizacja nakładała na władcę obowiązek kierowania się rozumem i prawem.
Policraticus była pierwszą książką o naukach politycznych. Napisana przez Jana z Salisbury około 1159 roku
św. Tomasz z Akwinu
Święty Tomasz z Akwinu pisał o społecznej naturze człowieka tworzącego państwo na zasadzie umowy, która dotyczy sposobu działań władzy. Zawarcie umowy jest silne, że nie sposób jej uniknąć. Do życia w państwie skłania człowieka rozumu, a ten jest odbiciem mądrości Bożej. Dlatego nie ma sprzeczności między pochodzeniem władzy od Boga a ustanowieniem jej w rezultacie umowy między ludźmi.
Literatura i początki piśmiennictwa w językach narodowych
Językiem nauki była łacina. Po łacinie spisywano podręczniki dla kaznodziejów i spowiedników. Rosło jednak znaczenie języków narodowych i twórczości literackiej przeznaczonej dla większego grona odbiorców niż tylko ludzie znający łacinę. W XI w. została spisana w języku starofrancuskim, przekazywane wcześniej ustnie, ,,Pieśń o Ronaldzie", epicka pieśń sławiąca czyny rycerskie. Później dominującym tematem twórczości epickiej stała się miłość. Konflikty między uczuciem a powinnością wasala o motyw ,, Dziejów Tristana i Izoldy". Uczucie do ukochanej Izoldy i swą tragedię miłosną opisał w ,,Historii moich niedoli" wybitny francuski filozof i nauczyciel Piotr Abelard. W XII i XIII w. rozwinęła się liryczna poezja dworska, często śpiewana z towarzyszeniem instrumentów, sławiąca miłość, piękno przyrody i wyrażająca tęsknotę rycerza za ukochaną kobietą i ziemią ojczystą. W XIII w. powstały również utwory przeznaczone dla innych grup społecznych: mieszczan, chłopów, a także pielgrzymów i wędrowców oraz formy przedstawień teatralnych- inscenizacje scen z Pisma Świętego.
Sztuka gotycka
Styl ten powstał w połowie XII w. w północnej Francji. Główną zasadą architektury gotyckiej było uformowanie sklepień na łuku łamanym (ostrym). Mury miały funkcje nośną, więc mozliwe było wykrojenie wielkich okien. Zamykano je u góry równie mocnym łukiem. Fasady były ozdobione oknami w kształcie koła-rozetami. Okna wypełnieno kolorowymi witrażami. Konstrukcja pozwalała na wnoszenie budowli strzelistych.
Źródła
https://wiadomosci.onet.pl/kraj/joannici-i-zakon-joannitow-w-polsce-historia-informacje/mm5lnry https://wiadomosci.onet.pl/templariusze https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Krzyzacy;3928286.html https://www.bryk.pl/wypracowania/historia/sredniowiecze/5008-kosciol-w-wiekach-od-iv-do-xiii.html https://www.jacek.iq.pl/tlo-historyczne/68-kociol-w-xiii-wieku
KONIEC