Motywy literatury romantycznej

Motywy literatury romantycznej

Romantyzm był epoką, w której odrzucono wiele cech klasycznych. Głównym wyznacznikiem działań stało się serce i uczucia, człowiek miał przestać być utylitarnym, a stać się indywidualistą.

Natura

Miłość

Poeta i poezja

Bunt

Motywy romantyczne

Walka o wolność

Orientalizm

Samotność

Gotycyzm

Frenetyzm

Miłość

Miłość była najważniejszą wartością w romantycznej filozofii życia. Romantycy twierdzili, że dzięki temu uczuciu człowiek może wyzwolić się z materialnych ograniczeń, zamykających go na co dzień w wąskim kręgu przyziemnych pragnień. Przypisywano więc miłości siłę wyjątkową, pozwalającą dostrzec, że istnieje inny, doskonalszy świat. Dlatego nadali jej rangę fundamentalnego ludzkiego doświadczenia: człowiek zakochany otwiera się na rzeczywistość idealną. Jest to miłość tragiczna, nieszczęśliwa, prowadząca do obłędu i samobójstwa. Stanowi też odbicie w literaturze osobistych losów twórców. Utwory, w których występuje motyw miłości:-"Cierpienia młodego Wertera"-"Giaur"-"Pan Tadeusz"-"Konrad Wallenrod"-"Dziady"-"Kordian" "Balladyna"

Natura

Romantycy głosili pogląd, że człowiek (mikrokosmos) stanowi odbicie natury (makrokosmos). To powinowactwo sprawiało, że romantyk poznając naturę, odkrywał drogę do własnego wnętrza.Romantycy, odkryli tzw. duszę natury. Czytać w niej mogli jedynie poeci- filozofowie i prosty lud.Przyroda w literaturze romantycznej jest tajemnicza, groźna, magiczna. Taką funkcję pełni ona na przykład w „Królu Olch” Goethego. Nie stanowi ona jedynie tła, lecz jest współuczestnikiem akcji („Świteź”, „Świtezianka” i „Lilie” Adama Mickiewicza). Natura jest ponadto piękna, żyje swoim życiem, jak zostało to ukazane w „Panu Tadeuszu” czy „Stepach Akermańskich” Adama MickiewiczaCzłowiek nie jest postacią, która może wpłynąć na przyrodę natomiast przyroda może wpływać na człowieka. Natura w literaturze:-,, Król Olch" Johann Wolfgang Goethe-,,Pan Tadeusz" Adam Mickiewicz-,,Ballady i romanse" Adam Mickiewicz"Lilije", "Świteź"-"Balladyna" Juliusz Słowacki-,,Kordian" Juliusz Słowacki

Poeta

Poeta w romantyzmie jest postrzegany jako niezrozumiany wybraniec, przywódca i przewodnik obdarzony misją jak widzieli go Mickiewicz i Słowacki, ale może on jednak też uchodzić za przeklętego swoim darem jak widzi go Krasiński. Możemy go zobaczyć na górskich szczytach, w pojedynkach z Bogiem. Nawołuje do walki, pociesza, ucisza, daje wytchnienie, łączy pokolenia i przekazuje ich mądrość.

Bunt

W romantyzmie bunt stał się jednym z najważniejszych motywów. Buntownikiem jest każdy bohater romantyczny, który to przeciwstawia się światu, normom społecznym czy Bogu. Buntownicy w literaturze to: Wallenrod KonradKordian

Walka o wolność

Pierwszym utworem, w którym Adam Mickiewicz wypowiedział się w sprawie walki o niepodległość był napisany w 1828r. „Konrad Wallenrod”. Natchnieniem dla powstania utworu stało się powstanie dekabrystów w Rosji. Natomiast natchnieniem do napisania „Dziadów cz. III” stało się powstanie listopadowe na ziemiach polskich. Innym sposobem walki o niepodległość przedstawionym przez Adama Mickiewicza w „Dziadach cz. III” jest postępowanie zgodnie z hasłem: „Polska Chrystusem narodów”. Adam Mickiewicz wykorzystał wydarzenia powstania listopadowego, aby dodać rodakom otuchy. Juliusz Słowacki przeciwnie obnażył wszystkie błędy dowódców oraz obalił teorie sformułowane przez Mickiewicza w „Dziadach cz. III”. W swoim utworze Słowacki przedstawił swoją wizję walki o niepodległość. Większą siłę przypisywał młodym pełnym entuzjazmu ludziom, opisał również swoje rozgoryczenie z powodu zaprzepaszczenia ich ogromnego potencjału.

Orientalizm

W romantyzmie popularną stała się fascynacja kulturą wschodu, który był postrzegany jako świat egzotyczny. Romantycy często odbywali podróże na Wschód. Fascynowała ich odmienna kultura, obyczajowość i filozofia. Autorzy, pozostając pod wpływem zachwytu obyczajami wschodnimi, sytuowali postaci swych dzieł w odległych krainach, wprowadzali motywy związane z tą kulturą. Motyw ten został wykorzystany między innymi w „Giaurze” Byrona, „Sonetach krymskich” Adama Mickiewicza. „Grobie Agamemnona” i "Smutno mi, Boże" Juliusza Słowackiego.

Motyw samotności .Samotność bohaterów romantycznych wynikała z ich indywidualności i wyobcowania. Powodów samotności jest wiele. Przede wszystkim – nieszczęśliwa miłość: Gustaw z IV części Dziadów, Werter, bohater powieści epistolarnej Johanna Wolfganga Goethego Postacie z utworów tej epoki cechuje zwykle nieprzeciętna wrażliwość, dzięki której odbierają świat o wiele mocniej, głębiej, intensywniej niż inni. Tak jest w przypadku bohaterki ballady "Romantyczność" Mickiewicza Bohaterowie romantyczni są często skazani na samotność, ale też nierzadko sami się na nią decydują. Konrad Wallenrod porzuca ojczyznę i ukochaną, aby wykonać dwuznaczną moralnie misję wyniszczenia zakonu krzyżackiego jako jego mistrz. Poczucie wyobcowania wynika też zresztą z charakteru misji – Wallenrod musi przywdziewać maskę, oszukiwać, a jednocześnie sam zmagać się z tym brzemieniem, o którym nikomu nie może powiedzieć. Z powodu samotności cierpi Konrad z III części Dziadów, ale również i on w jakimś sensie sam ją wybiera. Wynosi się ponad zwykłych ludzi, rości sobie prawo do władania ludzkimi duszami, rywalizuje z Bogiem, a nawet uważa się za lepszego od Niego. Alienacja wynika także z niemożliwości porozumienia. Język, niezdolny do wyrażenia jego uczuć i myśli, okazuje się barierą oddzielającą bohatera od ludzi.Motyw samotności jako schronienia, azylu przed pełnym gwaru światem pojawia się także w wierszu innego romantyka Cypriana Kamila Norwida na przykład w Samotności.

Gotycyzm

Gotycyzm – nurt skupiający się na kulturze średniowiecza. Utwory wykorzystujące ten motyw są pełne niedopowiedzeń, a ich akcja dzieje się w miejscach mrocznych i ciemnych. Przykładem gotycyzmu jest „Król Olch” Johanna Wolfganga Goethego.

Frenetyzm

Frenetyzm ( z gr. Phrenitisó – obłąkanie) - wyeksponowanie w utworze elementów szaleństwa, okrucieństwa, zbrodni. Bohaterowie frenetyczni byli postrzegani jako ulegli siłom ciemności, ale także jako wykazujący przejawy geniuszu. Za bohaterów frenetycznych można uznać Konrada z II części „Dziadów”, Pankracego z „Nie-Boskiej komedii” czy Balladynę.

Cechy

Bohater romantyczny

• jest tajemniczym samotnikiem, indywidualistą,
• doświadcza nieszczęśliwej, niespełnionej, ale pełnej wzniosłych uczuć miłości do wybranki,
• wierzy w istnienie świata nadprzyrodzonego i jego związek ze światem realnym,
• przyjmuje znaną z moralności ludowej zasadę, zgodnie z którą każde przewinienie musi zostać ukarane,
• poprzez kontakt z przyrodą, podróże, wybór miejsc kojarzonych ze światem irracjonalnym szuka sposobu na poznanie prawdy o sobie i świecie,
• kocha ojczyznę i jest gotów o nią walczyć

Specyfika polskiego romantyzmu

Polski romantyzm skupiał w głównej mierze na narodzie, jego męczeństwie i dążeniach wolnościowych. W odróżnieniu od romantyzmu europejskiego, w romantyzmie polskim popularnym motywem była miłość do ojczyzny, a nie do kobiety. Silny był również motyw Polski jako narodu wybranego, mającego specjalną misję.

Charakterystyczne wątki to:

Motyw podróżnika

Motyw dworku szlacheckiego

Mesjanizm

Miłość

Ludowość

Dziękuję za uwagę

Maciej Wójcicki kl. II d