Konrad Wallenrod

Konrad Wallenrod

Adam Mickiewicz

Informacje wstępne:

* Pełny tytuł: Konrad Wallenrod. Powieść historyczna z dziejów litewskich i pruskich * Powstawał w latach 1825 – 1827 w czasie pobytu Mickiewicza w Rosji, wydany w 1828 r. w Petersburgu * Mickiewicz był zesłańcem o ograniczonych możliwościach działania (po procesie Filomatów) * Był świadkiem brutalnego stłumienia powstania dekabrystów (zryw przeciw carskiemu despotyzmowi), uczestników skazywano na śmierć

Informacje wstępne:

* Rozważania problemu efektywnej walki z o wiele silniejszym wrogiem (carska Rosja) * Z powodu cenzury Mickiewicz musiał przenieść akcję utworu do XIV wieku – wybrnął dzięki podtytułowi * Zastosował historyczny kostium maski, pod przykryciem porusza sprawę walk narodowo-wyzwoleńczych w Polsce * Perspektywa osobista i całego narodu – Polak wygnany ze swej ojczyzny, zdający sobie sprawę, że naród w otwartej walce nie jest w stanie pokonać rosyjskiego Imperium

''Macie bowiem wiedzieć, że są dwa sposoby walczenia… trzeba być lisem i lwem''

N. Machiavelli, Książę

Świat przedstawiony w utworze:

Miejsce akcji

Miejsce akcji

Czas

wiek XIV (główne wydarzenia: 1391-1393, czyli faktyczny okres panowania Konrada Wallenroda w Zakonie Krzyżackim)

w utworze przewijają się również inne miejsca, które znajdują się na Litwie - retrospekcje

Marienburg, czyli dzisiejszy Malbork - stolica zakonu krzyżackiego

Bohaterowie ''Konrada Wallenroda'':

Bohaterowie drugoplanowi:

Bohaterowie pierwszoplanowi:

• książe Kiejstut
• Winrych von Kniprode - mistrz krzyżacki, wychował Waltera
• książe Witold - sojusznik Zakonu

• Konrad Wallenrod, czyli Walter Alf
• Aldona - córka księcia Kiejstuta, żona Waltera
• Halban - stary litewski mnich, wajdelota

Przedmowa oraz Wstęp:

* Przedmowa: Mickiewicz opisuje pokrótce stosunki litewsko-krzyżackie na przestrzeni lat i zaznacza, że opisywać będzie czasy odległe, niezwiązane ze współczesnością, gdyż w ten sposób zarówno on jako autor jak i czytelnicy będą obiektywni* Motto w Przedmowie: Co ma ożyć w pieśni, zaginąć powinno w rzeczywistości - F. Schiller.* Wstęp: wprowadzenie - opis Niemna jako granicy wpływów krzyżackich i litewskich. Zapowiedź wojny pomiędzy zwaśnionymi stronami

Część I

Treść utworu:

* O wyborze nowego mistrza Zakonu Krzyżackiego: najsilniejszy kandydat to Konrad Wallenrod – cudzoziemiec, który wsławił się w walkach * Przedstawiona charakterystyka Wallenroda: odwaga, cechy chrześcijańskie - ubóstwo, skromność; niewiele o nim wiadomo, stroni od rozrywek, jest samotnikiem, siwy pomimo młodego wieku, wyraz cierpienia na twarzy, młodość spędził w klasztorze * Wada: skłonność do picia alkoholu, wtedy staje się gwałtowny, skory do uniesień, nuci pieśni, których bracia nie rozumieją, ale są przepełnione żalem, wtedy uspokoić go może tylko Halban – stary mnich

Część II

Treść utworu:

* Rozpoczyna się hymnem błagalnym do Ducha Świętego o pomoc w wyborze wielkiego mistrza * Słychać głos pustelnicy z wieży – 10 lat temu nieznana kobieta dobrowolnie została tam zamurowana, czasem słychać jej pobożne pieśni; usłyszane słowa przez Arcykomtura: Tyś Konrad, przebóg! Spełnione wyroki, Ty masz być mistrzem, abyś ich zabijał. * Wybór pada na Wallenroda (za radą Halbana)* Halban nuci pieśń miłosną – o miłości Litwinki do cudzoziemca, która ostatecznie będzie samotnie płakać w pustelniczej wieży

Część III

Treść utworu:

* Rycerze mają wiele nadzieję na wojnę z Litwą * Mija rok od wyboru, a Konrad nie kwapi się do walki * Litwini wciąż podpalają okoliczne wsie krzyżackie, napadają na ludność, rycerze nie rozumieją zachowania Konrada * Konrad wymyka się z pałacu, by rozmawiać z pustelnicą * Pieśń z wieży – pustelnica opowiada historię swojej miłości, wspomina spokojne dni na Litwie, gdy nie znała jeszcze pewnego młodzieńca, śpiewa o swoim bólu

Część IV

Treść utworu:

* Uczta w Zakonie, Konrad żąda pieśni, która odzwierciedli jego niepokoje* Oczekiwanie spełnia wajdelota – jest nim Halban; wspomina swój ciężki los, zdrajców ojczyzny i mówi o tęsknocie za Litwą, Konrad oddaje mu głos * Pieśń wajdeloty - O wieści gminna! ty arko przymierza/ Między dawnymi i młodszymi laty: W tobie lud składa broń swego rycerza,/ Swych myśli przędzę i swych uczuć kwiaty –, pieśń stanowi wyraz myśli, uczuć i trosk każdego narodu, jest ona świadectwem tożsamości narodowej, pieśń jak arka – uchroni to, co najważniejsze – historię, tradycję i pamięć o czasach świetności * W ostatniej zwrotce pieśni wspomina o nadziei – o wielkim bohaterze litewskim, o którym chce opowiedzieć

Część IV

Treść utworu:

* Powieść Wajdeloty – opowieść o Walterze Alfie, który jako dziecko zostaje porwany z Litwy przez Krzyżaków (wychowanek Winrycha), jednak litewski wajdelota zaszczepia w nim miłość do Litwy i nienawiść do Krzyżaków, Alf szykuje zemstę * Walter przyłącza się do oddziału litewskiego, poślubia Aldonę, (córkę księcia Kiejstuta) ale cierpienia ojczyzny nie pozwalają mu zaznać szczęścia, ma plan na uratowanie Litwy, którego nie wyjawia i ucieka z Litwy, pozostawiając Aldonę; ta wstępuje do klasztoru

"Szczęścia w domu nie znalazł, bo go nie było w ojczyźnie"

Część V

Treść utworu:

* Konrad nie może już zwlekać z wojną, prowadzi do klęski wojsk Zakonu, przegrywa celowo wszystkie bitwy * W Malborku zbiera się trybunał, by osądzić Mistrza * Wychodzi na jaw, że Wallenrod podszywał się pod hrabię Wallenroda, który zginał w Palestynie, walczył w Hiszpanii pod jego nazwiskiem, wsławił się w boju, przyjął śluby zakonne i został wybrany na Wielkiego Mistrza * Wydany zostaje wyrok śmierci

Część VI

Treść utworu:

pożegnanie

* Z rozmowy Konrada i Pustelnicy wynika, że są to tak naprawdę Walter Alf i Aldona * Konrad informuje żonę o dokonaniu swej misji, opisuje klęskę Krzyżaków; chce wrócić z żoną na Litwę, ale ta odmawia, gdyż nie chce złamać przysięgi danej Bogu, że nigdy nie opuści wieży * Walter żegna się z Aldoną * Przed dokonaniem się wyroku Wallenrod wypija truciznę, chce ją podać też Halbanowi, ale on odmawia, aby jako wajdelota móc rozsławiać czyny Waltera – moc poety * Gdy Aldona dowiaduje się o śmierci męża, również umiera

Wallenrodyzm

Posłużenie się podstępem i zdradą dla wyższego, wzniosłego celu - w przypadku Konrada Wallenroda była to obrona ojczyzny.

Problematyka utworu:

• Idea zemsty na wrogu za wszelką cenę - Walter poświęca nawet życie rodzinne, by móc dopełnić tego, co sobie postanowił

• Wskazanie na konieczność współpracy z zaborcą, lecz ta współpraca ma pomóc w zaplanowaniu spisku

Problematyka utworu:

• Tragizm Waltera - widoczny już w dramatycznych doświadczeniach dzieciństwa, a także w wyborze pomiędzy miłością do kobiety a miłością do ojczyzny; zniewaga kodeksu rycerskiego - ''metoda lisa''; choć przyczynił się do złamania potęgi Krzyżaków, jednocześnie doprowadził samego siebie do zguby; znalazł się w sytuacji bez wyjścia - albo zniszczenie jego narodu, albo samozniszczenie, identyfikował się z narodem. Tragizm uwypukla się także w kwestii śmierci bohatera.

Problematyka utworu:

• Rola poezji w ''Konradzie Wallenrodzie'' - w utworze Adama Mickiewicza poezja ma moc niemal sprawczą np. dzięki niej książe Witold rezygnuje z wojny domowej; Halban zamierza po śmierci Walter wysławiać jego czyny właśnie poezją śpiewaną.

Konrad Wallenrod jako bohater bajroniczny

indywidualista

wyalienowany, samotnik

rozdarty wewnętrzne, co prowadzi do cierpienia

zbuntowany, walczy w obronie sprawiedliwości

skłonny do zemsty

Dziękujemy

Julia Pawlak Eliza Pomianowska