Wyprawy Krzyżowe

WYPRAWY KRZYŻOWE

excursus ferebatur cruciform

timeline

1095r.

1189-1192r.

1147-1149r.

III krucjata

II krucjata

synod w Clermont

1187r.

1069-1099r.

1291r.

zajęcie Jerozolimy przez Saladyna

I krucjata

upadek Akki - ostatniej twierdzy krzyżowców

Początek zagrożenia tureckiego

W XI. na Bliski Wschód przybył nowy lud -Turcy seldżuccy. Chociaż byli wyznawcami islamu, to ich ekspansja była skierowana początkowo przeciw Arabom. Turcy zdobyli stolicę kalifów - Bagdad, jak również opanowali obszar Palestyny wraz z Jerozolimą. Zaatakowali następnie z sukcesem azjatyckie posiadłości cesarstwa bizantyjskiego, które stanęło na skraju przepaści. Już papież Grzegorz VII planował organizację antytureckiej wyprawy, a do tego pomysłu pod wypływem kolejnych próśb Bizantyjczyków powrócił Urban II. W 1095r., w trakcie synodu biskupów w Clermont we Francji, wystąpił publicznie wzywając do udzielenia wsparcia chrześcijanom ze Wschodu.

Pierwsza krucjata

Wyprawa wyruszyła w 1096 roku, z podwójnie obranym celem – zdobycia Jerozolimy i Ziemi Świętej oraz uwolnienia wschodnich chrześcijan spod islamskiej władzy. Wezwanie o pomoc szybko przerodziło się w masową migrację z Zachodu i w podbój terenów leżących poza obszarem Europy. Zarówno rycerstwo, jak i chłopstwo wyruszyło z wielu zakątków Europy Zachodniej, lądem i drogą morską ku Jerozolimie, by ostatecznie zdobyć ją w dniu 15 lipca 1099 roku, ustanawiając Królestwo Jerozolimskie wraz z innymi chrześcijańskimi państwami krzyżowymi. Chociaż nabytki te utrzymały się niecałe dwieście lat, pierwsza wyprawa była istotnym punktem zwrotnym w dziejach ekspansji zachodniej cywilizacji, jak i pierwszym poważnym krokiem, od upadku cesarstwa zachodniorzymskiego, w kierunku ponownego otwarcia dostępu do handlu ze Wschodem. Ta pierwsza wyprawa, jako jedyna w całej historii wypraw krzyżowych, zakończyła się pełnym sukcesem.

Zdobycie Jerozolimy

Wydarzeniem, które zdecydowało o powodzeniu I krucjaty i opanowaniu Ziemi Świętej, było zdobycie Jerozolimy. Oblężenie miasta rozpoczęło się na początku czerwca 1099r. Najpierw najeźdźców ograniczał przede wszystkim brak drewna niezbędnego do budowy maszyn oblężniczych. Gdy zdecydowano się jednak na ten cel poświęcić statki, którymi przybyła część krzyżowców, sytuacja obrońców Jerozolimy stała się trudna. Decydujący atak dowodzony przez Gotfryda de Bouillona wojska chrześcijan przeprowadziły 15 lipca 1099r. Po opanowaniu Jerozolimy zwycięzcy dokonali rzezi obrońców i ludności cywilnej.

Krzyżowiec uczestniczący w I krucjacie był uzbrojony we włócznię oraz miecz. Jego ciało chroniła kolczuga, na którą w gorącej Palestynie nakładano dodarkowo jasną tunikę lub płaszcz z naszytym lub namalowanym krzyżem. Chroniło to jeźdźca przed upałem. Hełm z nosalem osłaniał twarz krzyżowca, a podłużna tarcza w kształcie migdała pozwalała zasłonić się przed strzałami i ciosami zadawanymi bronią białą.

Wojownik arabski był lżej opancerzony od krzyżowca. Kolczuga osłaniała mniejszą część jego ciała. ale w mniejszym stopniu krępowała jego ruchy podczas strzelania z łuku w ruchu. Szabla była wytrzymała a jej kształt sprawiał, że można było się nią posługiwać w walce znacznie sprawniej niż mieczem. Niewielka tarcza była używana podczas walki wręcz, a podczas jazdy przytraczano ją do konia, tak by nie przeszkadzała jeźdźcowi w strzelaniu z łuku.

Powstanie zakonów rycerskich

Utworzenie zakonów rycerskich miało na celu pomoc na Wschodzie. Wstępujący do nich rycerze składali zwykłe śluby zakonne ( obóstwa, czystośći i posłuszeństwa), a dodatkowo ślubowali walkę z niewiernymi. Pierwszy zakon tego typu został założony w 1118r. przez grupę francuskich rycerzy, których - od położenia ich siedzimy w sąsiedztwie Świątyni Salomona - nazwano templariuszami.

Wyprawy krzyżowe do Ziemi Świętej

Skutki wypraw krzyżowych

* znaczące osłabienie i częściowe zniszczenie wschodniego chrześcijaństwa wraz z jego bogatą kulturą * osłabienie Cesarstwa Bizantyńskiego; powstanie zakonów rycerskich w Ziemi Świętej (tj. templariusze, joannici i Krzyżacy) * rozwój handlu lewantyńskiego * rozwój miast włoskich (szczególnie Wenecji i Genui) * rozwój żeglugi morskiej * wzrost niechęci do pogan i innowierców w Europie * wzmocnienie autorytetu i władzy królów francuskich; rozkwit ruchu pielgrzymkowego * wzrost znaczenia piechoty

* pogorszenie stosunków z wyznawcami prawosławia* śmierć setek tysięcy ludzi * nieodwracalne zniszczenie wielu dzieł sztuki, architektury itp. * rozwój architektury, medycyny, astronomii i nauk w Europie * nawiązanie przez Europejczyków kontaktu z kulturą Wschodu

Dalsze losy zakonów rycerskich

Zakony rycerskie po zakończeniu krucjat osiadły na stałe w wielu państwach. Krzyżowcy (Zakon najświętszej Marii panny domu niemieckiego w Jerozolimie) osiedlili się w Polsce i zajmowali się napadaniem na Jaćwingów w celu chrystianizacji. Joannici zakładali szpitale i leczyli ludzi. Templariusze natomiast osiedlili sie w Florencji i prowadzili handel na statkach, zbierali bogactwa czyniąc własne państwo i świetną armię.

Tempalriusze na stos trafili w wyniku oskarżenia ich m.in. o herezję i czary przez króla Francji Filipa IV Pięknego. Władca wymógł na papieżu likwidację zakonu, wielu templariuszy skazał na śmierć i przejął ogromny majątek, jakim dysponowali we Francji.

Saladyn

Fryderyk Barbarossa

1138 - 1193

ok. 1122 - 1190

Król Niemiec od 1152r., cesarz rzymski od 1155r. Dążył do umocnienia władzy cesarskiej w Niemczech i we Włoszech, co doprowadziło do ponownego ożywienia konfliktu z papiestwem. Sześciokrotnie wyprawiał się za Alpy. Ostatecznie w bitwie pod Legnano w 1176r. został pokonany przez koalicję miast włoskich i musiał zawrzeć z nimi i papieżem pokój. Fryderyk - realizując program władzy uniwersalnej cesarza - umocnił swoje wpływy w Czechach i kilkakrotnie interweniował w Polsce. Zaaranżował też małżeństwo swojego syna Henryka IV z dziedziczką Sycylii Konstancją, co wzmocniło jego pozycję we Włoszech. W 1189r. stanął na czele zorganizowanej przez siebie III krucjaty, podczas której utonął w rzece Salef.

Wybitny wódz i polityk muzułmański, sułtan Egiptu i Syrii w latach 1174 - 1193. W młodości dał się poznać jako zdolny dowódca, co utorowało mu drogę do wysokich urzędów. W 1169r. został wezyrem ( najwyższym urzędnikiem) Egiptu, a od 1174r. sprawował faktycznie suwerenne rządy nad Egiptem i Syrią. Początkowe lata panowania poświęcił na umocnienie swojego panowania i walkę z konkurentami. Później rozpoczął walki z krzyżowcami, których siły rozbił w bitwie pod Hittinem w 1187r. Zwycięstwo to pozwoliło mu zająć większość ich miast i zamków, w tym Jerozolimę. Jednocześnie Saladyn troszczył się o rozwój i pomyślość gospodarczą swojego państwa, wspierał handel, dostrzegał korzyści płynące z utrzymywania kontaktów z innymi kulturami.

Warto wiedzieć

postacie historyczne

Prezentację wykonała Nikola Skorupska