Rówieśnicza interwencja kryzysowa

Rówieśnicza interwencja KRYZYSOWA

Lekcja opracowana na podstawie programu certyfikowanego interwenta kryzysowego Tomasza Bilickiego

Czym jest interwencja kryzysowa?

to pierwsza pomoc psychologiczna w sytuacji kryzysu

przypomina pierwszą pomoc przedmedyczną, której nie dokonują przecież wyłącznie profesjonalni medycy

profesjonalnie zajmują się nią z reguły pedagodzy, psycholodzy, psychiatrzy

dobrze by jej podstawowe zasady znali wszyscy - dzięki temu można wspierać swoich rówieśników w sposób efektywny i bezpieczny, a w pewnych sytuacjach poprosić innych o włączenie się w pomoc znajomemu

Wyzwalacze kryzysów

Kryzys nie jest wydarzeniem, ale reakcją na wydarzenie o traumatycznym potencjale.

Każda osoba ma swoje niepowtarzalne wyzwalacze kryzysów, m.in.: • dotychczasowych doświadczeń w przeżywaniu trudności, • reaktywności emocjonalnej (wrażliwości), • posiadanych mechanizmów radzenia sobie z trudnościami (u dzieci i młodzieży, czyli w okresie kształtowania się osobowości, zdolności te są z reguły słabsze, niż u dorosłych), • możliwości i zdolności wykorzystania społecznej sieci wsparcia (np. rodzina, przyjaciele), • znaczenia (wartości), jakie konkretna osoba nadaje wydarzeniu.

Ponieważ jest tak wiele czynników, od których zależy nasza reakcja na traumatyczne wydarzenie, podstawową umiejętnością w pomaganiu jest akceptacja faktu, że ktoś jest w kryzysie (nie należy go komentować w sposób, który sprawi, że osoba w kryzysie poczuje, iż niepotrzebnie zabiera nasz czas, jej problem jest mały i nieważny, inni radzą sobie lepiej itp.).

LUDZKIE REAKCJE W SYTUACJI KRYZYSU

Ludzka reakcja na traumatyczne wydarzenie jest niepowtarzalna, może występować np. : - nieadekwatne postrzeganie rzeczywistości, - nieprawidłowe przetwarzanie informacji, - zaburzenia zachowania (np. agresja, ucieczka), - zmiany związane z ciałem (np. pocenie się, napięcie mięśni, przyspieszenie oddechu i bicia serca).

Jest to reakcja adaptacyjna, naturalna i nie świadczy o wystąpieniu choroby psychicznej, w szczególności, jeśli objawy z każdym dniem ulegają osłabieniu i sytuacja wraca do normy (czyli sprzed wydarzenia).

Jeśli niepokojące objawy utrzymują się dłużej, niż 3 miesiące albo zagrażają życiu osoby w kryzysie, jest to bezwzględne wskazanie do pilnej pomocy profesjonalnej (np. konsultacji psychologicznej).

ZASADY RÓWIEŚNICZEJ INTERWENCJI KRYZYSOWEJ

Osoba pomagająca innym w kryzysie, w szczególności w ramach rówieśniczej interwencji kryzysowej (a zatem pomocy niezawodowej), powinna pamiętać, że nie jest supermanem.

Pomaganie innym nie może szkodzić pomagaczowi.

Pożądane umiejętności Pomagacza:- empatia połączona ze stawianiem adekwatnych granic (asertywność), - dobra komunikatywność, - wiedza w zakresie reguł pomagania, - unikanie schematycznego myślenia. Ważnym elementem jest motywowanie do skorzystania z pomocy profesjonalnej.

Podstawowe reguły pomagania

8. Przygotuj wspólnie z osobą w kryzysie plan postępowania i motywuj do jego realizacji. 9. Bądź dyspozycyjny (ale pamiętaj o swoich granicach i potrzebach), jeśli będzie potrzebna pomoc, ale rób to mądrze, aby osoba w kryzysie nie utraciła samodzielności i nie stała się roszczeniowa. 10. Skieruj do pomocy profesjonalnej, kiedy sytuacja tego wymaga oraz dodawaj odwagi do skorzystania z niej (nigdy nie strasz specjalistami, nie mów np. „psycholodzy mieszają w głowie”, „zamkną cię w szpitalu psychiatrycznym”, „leki od psychiatry uzależniają”). 11. Dobrze mieć także możliwość konsultacji przypadku ze specjalistą albo z zaufanym dorosłym.

Podstawowe reguły pomagania

1. Pamiętaj, że nie jesteś psychologiem, psychiatrą, terapeutą oraz zawsze dbaj o swoje bezpieczeństwo (skieruj do kogoś innego, jeśli uważasz, że zaangażowanie we wsparcie może przynieść Ci szkody np. kiedy sam zaczynasz mieć ochotę coś sobie zrobić, źle spisz, nie jesteś w stanie skupić się na niczym innym, bardzo mocno przeżywasz każdą trudną sytuację rówieśnika, zajadasz stres albo wręcz przeciwnie - ta sytuacja zupełnie odbiera Ci apetyt). 2. W przypadku ostrej reakcji na stres pomóż się najpierw uspokoić, aby zaawansowane funkcje psychiczne powróciły do normy (daj się wygadać, zapewnij o wsparciu, zadbaj o bezpieczeństwo). 3. Zawsze akceptuj fakt, że ktoś jest w kryzysie, cierpi, przeżywa trudne emocje. 4. Nie zaprzeczaj uczuciom (nie mów: „nic się nie stało”, „inni mają gorzej”, „zaraz będzie dobrze”, „weź się wyluzuj”, „rozchodź to jakoś i będzie dobrze”). 5. Wyraź swoje uczucia i nazwij to, co obserwujesz („widzę jak bardzo cierpisz”, „to straszne, co się wydarzyło”, „sam nie rozumiem, dlaczego ciebie to spotkało”, „nie zasłużyłeś na to”) 6. Poinformuj, czego lepiej nie robić w kryzysie (np. nie pije się alkoholu, nie bierze narkotyków, nie podejmuje się ważnych decyzji). 7. Zaproponuj, co można robić w kryzysie (zachowuj swój rytm dnia, nie koncentruj się tylko na negatywach, rozmawiaj z ludźmi, stosuj techniki relaksacji).

Dylematy etyczne pomagania

Interwencję kryzysową świadczyć powinniśmy w oparciu o zasadę dobrowolności (pomagam Ci tylko wtedy, jeśli się na to zgadzasz) oraz zasadę swobody wypowiedzi (możesz powiedzieć mi tylko to, co chcesz).

W przypadku rówieśniczej interwencji kryzysowej występuje czasem konflikt lojalności wobec przyjaciela i grupy rówieśniczej, a koniecznością poinformowania innych osób o zagrożeniu życia osoby w kryzysie. Pomoc powinna opierać się na zasadzie zachowania tajemnicy, ale ma ona swoje ograniczenia.

W przypadku zagrożenia życia albo poważnego krzywdzenia (np. przemoc domowa, molestowanie, bullying), bezwzględnym obowiązkiem pomagacza jest ujawnienie informacji odpowiednim osobom (np. zaufany nauczyciel, rodzic, telefon alarmowy 112.

Drogi Uczniu, pamiętaj, że jeżeli borykasz się z jakąś trudnością, możesz skorzystać z naszego wsparcia: Pani Agnieszka Giza - Kujawa - pedagog szkolny Pani Monika Zielińska - psycholog.

W przypadku pytań dot. rówieśniczej interwencji kryzysowej, zapraszam do kontaktu - Monika Zielińska psycholog.