Analiza dzieł sztuki

Analiza dawnych i współczesnych dzieł sztuki.

Michał Anioł "Stworzenie Adama" ok. 1511 rok/ Kaplica Sykstyńska /Watykan

• Wygląd dzieła sztuki jest zależny od zastosowanych przez artystę środków wyrazu plastycznego.
• Znajomość środków wyrazu pomaga w rozumieniu i opisaniu obrazu, rzeźby... dzieła sztuki.
• Elementy abecadła plastycznego, czyli środki wyrazu budują formę dzieła sztuki, czyli jego wygląd, który jest uzależniony. od tego, co artysta zamierza nam przekazać.

Co wpływa na nasz odbiór prac plastycznych?

Vincent Van Gogh "Gwiaździsta noc" 1889 rok Muzeum of Modern Art / Nowy Jork

Co wpływa na nasz odbiór dzeł sztuki?

• Wrażliwość i wiedza odbiorców.
• Określenie do jakiej dyscypliny sztuk plastycznych należy omawiane dzieło sztuki. Malarstwo, grafika, rzeźba, architektura - każda z dziedzin oddziałuje na odbiorcę innymi środkami wyrazu.
• Podział dzieł sztuki na realistyczne i abstrakcyjne. Realizm. - forma jest środkiem do stworzenia iluzji rzeczywistości, do ukazania określonego tematu. Abstrakcja - forma jest samodzielną całością, celem samym w sobie.

• Odmienność dzieł na płaszczyźnie (dwuwymiarowych) - operujących złudzeniem przestrzeni od dzieł trójwymiarowych (przestrzennych)
• Podział na sztukę dawną i wspólczesną.

Andy Warhol, Campbell’s soup, 1962 rok/ Nowy Jork

• Sztuka, która powstała do końca XIX w. ma wiele cech wspólnych, które wynikają z obowiązujacych od starożytności reguł np. tematyka, kompozycja, perspektywa, sposób ukazania rzeczywistości lub piękna.
• Odbiór sztuki współczesnej, jej twórcy odrzucili dwane zasady, a abecadło plastyczne stosują w zupełnie inny sposób , ważniejsze stają się emocje i skojarzenia, jakie wzbudza dana praca, a także znajomość zjawisk XX wiecznej sztuki i kultury oraz problemów dzisiejszego świata.

Środki plastyczne

- technika wykonania - materiał - faktura - proporcje - skala - barwy - kompozycja - perspektywa - światłocień - plama barwna - linia

• Dzieła sztuki nie są "zbudowane" z wszystkich wymienionych środkow wyrazu, rzadko wszystkie elementy abecadła plastycznego są zastosowane w dziele równie wyraźnie. Zadaniem artysty jest wybór tych środków, tak aby oddać to, co pragnie ukazać i wyrazić.

Odbiór dzieła zależy od tego do jakiej dziedziny ono należy, czy jest realistyczne czy abstrakcyjne, dwuwymiarowe czy trójwymiarowe dawne czy współczesne.

Autorzy wszystkich dzieł sztuki, wykorzystują: technikę, materiał, fakturę, kształty, proporcje, skalę, barwy i kompozycję. Dzieła dwuwymiarowe: perspektywa, światłocień, plama barwna, linia.

Język sztuki jest dla artystów narzędziem służącym do przekazywania określonych treści lub do eksperymentowania.

• ANALIZA DZIEŁA SZTUKI – metoda badawcza polegająca na rozpatrywaniu jakiegoś problemu czy zjawiska dotyczącego dzieła sztuki. Dzięki analizie dzieła sztuki można wyodrębnić z całości rożne elementy dzieła i zbadać każdy z osobna. Na analizę dzieła sztuki składają się opis, analiza formalna, analiza treściowa i interpretacja. W obrębie analizy formalnej badaniu podlegają: kompozycja (otwarta/zamknięta), rodzaj przestrzeni, format, dynamika, rysunek, modelunek, kolorystyka, faktura, kształty, wielkości, proporcje, perspektywa, sposób łączenia formy z treścią, plamy, harmonia, równowaga, rytmy, napięcia, dopełnienia. Analiza treści wskazuje na aspekty ikonograficzne, ikonologiczne, historię powstania, kontekst kulturowy, religijny, historyczny, zwraca uwagę na stałe tematy i motywy: symbole, emblematy, alegorie, personifikacje, atrybuty.

• Analiza kompozycji (łac. compositio- złożenie) to sposób powiązania wszystkich elementów formalnych tworzących obraz: linii, brył, płaszczyzn, plam barwnych, światłocienia. Pewne stałe elementy tworzą schemat kompozycyjny, charakterystyczny dla danego kierunku, epoki, twórcy itp.
• Rodzaje kompozycji, które pamietacie?

• W zależności od charakteru schematu możemy wyróżnić takie układy kompozycyjne, jak:
• kompozycję otwartą lub zamkniętą,
• zwartą lub luźną,
• dynamiczną lub statyczną,
• diagonalną (inaczej skośną lub przekątną, czyli kompozycję opartą na przewadze skosów, z ograniczeniem znaczenia kompozycyjnego pionów i poziomów),
• akcentowaną np. kolorem, światłocieniem lub jednym z przedstawionych elementów (jest to kompozycja typowa dla malarstwa barokowego),

• horyzontalną: rozbudowanie kompozycji wszerz, wydobycie kierunków poziomych, którym podporządkowane są osie i kierunki pionowe (często z zastosowaniem układu przedstawionych postaci z umieszczeniem głów w jednej linii, np. bizantyjskie mozaiki),
• wertykalną: rozbudowanie kompozycji w kierunku pionowym; przeciwieństwo horyzontalizmu, figura piramidalna (kompozycja oparta na trójkącie lub piramidzie), w którą ujęta jest główna grupa figur (częsta w malarstwie włoskim dojrzałego renesansu)..

• Przy analizie/opisie kompozycji można również dostrzec i uwzględnić takie jej cechy/składniki, jak plany
• czy jest jednoplanowa,
• czy wieloplanowa,
• czy plany są wyodrębnione,
• czy zastosowano perspektywę linearną, powietrzną czy jest to np. kompozycja strefowa (pasowa), lub układ kulisowy,

• centrum lub dominanta kompozycyjna
• czy posiada wyraźne centrum i co je stanowi,
• czy centrum kompozycyjne jest zarazem środkiem geometrycznym,
• czy jest tożsame z centrum treściowym (…) - kompozycja podkreśla /wydobywa/ uwypukla treść / tematykę.
• czy kompozycja posiada dominantę i co ją stanowi,

• Analiza kolorystyki
• Kolorystyka w dziele malarskim pełni znaczącą role dla jego znaczenia i odbioru. Dobór barw, ich zestawienia, lokalność czy abstrakcyjność koloru decydują w znacznym stopniu o wymowie, wpływają na ekspresję i kształt dzieła a nawet na kompozycję.
• Analiza kolorystyki wymaga specjalistycznej wiedzy na temat teorii barw, ich wzajemnego oddziaływania, sposobu ich użytkowania, znajomości technik malarskich. Podczas opisywania kolorystyki należy podać: centrum lub dominanta kompozycyjna

• czy gama barwna jest szeroka czy wąska (szeroka obejmuje barwy chłodne i ciepłe, wąska – tylko jedne lub tylko drugie), jeśli gama jest szeroka, ale w obrazie występuje przewaga zdecydowana barw chłodnych lub ciepłych należy to podać,
• czy barwy są dźwięczne czy stonowane, (delikatne, wysublimowane),
• czy kolory są czyste (tylko podstawowe i pochodne) czy złamane (np. barwami dopełniającymi),lorystyki należy podać: centrum lub dominanta kompozycyjna

• jaka jest dominanta kolorystyczna (tzn. jakie barwy zdecydowanie dominują),
• jak można nazwać barwy (przy nazwach dobrze jest się posłużyć językiem plastyki lub różnicować przez porównanie z naturą (np. zieleń wiosenna, czerwień malinowa lub ugier, siena).
• czy występują kontrasty (walorowe, temperaturowe, dopełnieniowe),
• czy plany barwne są zróżnicowane wg tradycyjnych reguł perspektywy malarskiej? (bliżej ciepłe tony, dalej chłodniejsze, na trzecim planie najchłodniejsze),a

• czy w obrazie występuje kolor lokalny (w świetle i cieniu jest to ta sama barwa, która ulega tylko ściemnieniu lub rozjaśnieniu) czy też możemy mówić o autonomii kolorystycznej światła i cienia lub relatywizmie barwnym (cienie i światła mają własny koloryt).

• Analiza światłocienia
• Przy opisywaniu tej kategorii musimy wziąć pod uwagę: źródło światła (widoczne na obrazie lub niewidoczne, padające spoza obrazu), czy światło jest naturalne, czy też sztuczne, określone lub nieokreślone, rozproszone (np. równomiernie rozłożone) czy punktowe, kierowane na pewne partie, np. wydobywające motyw dominujący

• źródło światła (widoczne na obrazie lub niewidoczne, padające spoza obrazu),
• czy światło jest naturalne, czy też sztuczne, określone lub nieokreślone, rozproszone (np. równomiernie rozłożone) czy punktowe, kierowane na pewne partie, np. wydobywające motyw dominujący,
• jaki jest najjaśniejszy i najciemniejszy punkt obrazu,
• jeśli takie istnieją, czy istnieją wyraźne refleksy światła,

• czy światło jest wyraziste lub mało znaczące (powoduje ostre kontrasty lub nie),
• czy światło modeluje formy głęboko (ostro) lub pobieżnie (lekko podkreślając formę),
• czy kierunek padania światła podkreślony jest formą (np. duktem pędzla, fakturą) czy jest niezależny.

• Środki ekspresji i wyraz dzieła.
• Podczas opisywania ekspresji dzieła należy wziąć pod uwagę wcześniej analizowane: kompozycję, kolorystykę, światłocień oraz dodatkowo zwrócić uwagę na plamę, linię, fakturę, iluzyjność i realizm przedstawienia, znaczenie symboliki, abstrakcyjność, dramaturgię, mimikę twarzy, silne akcenty itp. Wszystkie więc środki, które wpływają na wyraz ogólny obrazu, który przemawia do widza. Zdarza się, że pewne cechy ekspresji zostaną omówione wcześniej, podczas np. opisywania kolorystyki. Należy wtedy wskazać ponownie wpływ światła na ekspresję w dziele.

• Środki ekspresji i wyraz dzieła.
• Podczas opisywania ekspresji dzieła należy wziąć pod uwagę wcześniej analizowane: kompozycję, kolorystykę, światłocień oraz dodatkowo zwrócić uwagę na plamę, linię, fakturę, iluzyjność i realizm przedstawienia, znaczenie symboliki, abstrakcyjność, dramaturgię, mimikę twarzy, silne akcenty itp. Wszystkie więc środki, które wpływają na wyraz ogólny obrazu, który przemawia do widza. Zdarza się, że pewne cechy ekspresji zostaną omówione wcześniej, podczas np. opisywania kolorystyki. Należy wtedy wskazać ponownie wpływ światła na ekspresję w dziele.