Dziady cz III ŁH MM

1/03/2021

1.04.1832

"Trybuna Ludów"

Wrocław

Łukasz Hruby oraz Maksymilian Maćkiewicz

Nowe dzieło Adama Mickiewicza

Powstała w stolicy saksoni - Dreźnie. Wieszcz narodowy nie wziął udziału w walce, pozostając w Dreźnie. Z tego względu uważamy iż, trzecia część „Dziadów” ma charakter ekspiacyjny, czyli pozwalający twórcy odkupić swe winy (wiele osób kierowało pod adresem Mickiewicza zarzuty związane z jego brakiem udziału w powstaniu).

Ostatnia, III część Dziadów, powstała 10 lat później niż dwie pozostałe, tj. w 1832 roku. cz. III Dziadów jest więc próbą rozliczenia się poety z samym sobą, z wielkimi wyrzutami sumienia, jest to również próba pewnego rodzaju zadośćuczynienia narodowi .

<- pierwsze wydanie dziadów

Machina piekielna zpostrzeżona pod Warszawą

Dezaprobata Słowackiego

"Bursztynowy jest świerzop, gryka jak śnieg biała, panieńskim jest rumieniec, zaś Mickiewicz pała."

Miarkuye się, iż kareta piekielna bez koni, ślad ognia za sobą zostawiayąca, została sprowadzona przez siły nieczyste podczas odprawiania dziadów dnia wczorayszego.

Chutor litewski

Mieysce i czas akcyi

Miejscem akcji dramatu Mickiewicza są tereny dawnej Rzeczpospolitej oraz ziemie carskiego imperium. Najważniejszymi punktami na tych mapach są m. in. Wilno (klasztor bazylianów, pałac senatora), Warszawa (salon), dom pod Lwowem, Petersburg (stolica Rosji). Warto zaznaczyć, iż akcja często przenosi się na płaszczyznę metafizyczną, co ma miejsce w czasie psychomachii (walki o duszę Konrada), „Wielkiej improwizacji” itp.

Akcja dramatu rozpoczyna się sceną przemiany Gustawa w Konrada, co dzieje się 1 listopada 1823 r. Kolejne wydarzenia rozgrywają się najprawdopodobniej w przeciągu roku, na co może wskazywać adnotacja uczyniona przed tytułem jednego z tekstów wchodzących w skład „Ustępu” – „Oleszkiewicza”. Napisane zostało w niej: dzień przed powodzią petersburską 1824 r. Wydarzenie to miało miejsce 19 listopada 1824 r.

Elementy kompozycji utworu

Dramat romantyczny

1. Brak jedności akcji2. Występowanie synkretyzmu rodzajowego i gatunkowego 3. Połączenie scen zbrojowych z kameralnymi 4. Połączenia stylów 5. Niesceniczność 6. Brak jedności miejsca 7. Brak jedności czasu 8. Elementy fantastyczne 9. Motyw winy i kary 10. Zastosowanie gatunków dydaktycznych pochodzących z biblii, ukazujących bohatera wybierającego pomiędzy dobrem a złem 11. Otwarta kompozycja dramatu

Funkcją takiej kompozycji jest przekazanie złożonych i skłóconych wewnętrznie racji ideologicznych, sprzecznych motywacji i dążeń, stanowiła wyraz przekonania o wieloznaczności świata, jego dysharmonii.

+info

Towarzystwo stolikowe

Warszawska cytadela

Wybrani Bohaterowie

Postacie fikcyne i autentyczne

II

III

Konrad

Ksiądz Piotr

Senator Nowosilcow

Wizjoner i indywidualista, zagorzały patriota

Pokorny, podporządkowany sługa Boży

Krwiożerczy, egocentryczny moskiewski senator

IV

VI

Żegota

Doktor

Jan Sobolewski

Nowoprzybyły więzień, ziemianin, szlachcic

Żądny sławy i uznania

Jeden z więźniów, opowiada o młodzieży wywożonej na Sybir.

VII

VIII

IX

Tomasz

Piotr Wysocki

Zenon Niemojewski

Najdłużej przebywał w więzieniu, nie wacha poświęcić swojego życia dla towarzyszy

Przyszły organizator spisku podchorążych, wierzy w odzyskanie niepodległości

Polski patriota, w salonie warszawskim zajął miejsce przy drzwiach

O autorze

Plan wydarzeń

Wieszcz narodowy

1. 1-szy listopada -nad głową więźnia śpiącego w starym klasztorze Bazylianów pochyla się anioł 2. Więźeń (poeta) zasypia i pojawia się wątek psychomachii (walki o ludzką duszę) 3.Bohater budzi się i dokonuje się jego przemiana z Gustawa w Konrada 4. 24-ty grudnia - w celi zbierają się więźniowie i opowiadają sobie więsci ze świata poza więźeniem 5. Mała improwizacja 6. Konrad mdleje 7. Wielka improwizacja 8. Egzorcyzmy księdza Piotra na Konradzie 9. Widzenie Ewy 10. Widzenie Księdza Piotra - wątek mesjanizmu

Urodził się 24 grudnia 1790 roku na Litwie (obecna Białoruś). W roku 1815 wstąpił na Uniwersytet Wileński i zaczął studiować filologię. Po tym jak zakończył studia rozpoczął karierę zawodową jako nauczyciel. W 1823 roku zostaje wygnany z polski w związku z procesem nad towarzystwem filomatów i filaretów. W 1832 roku przenósł się do Paryża w którym spędził ponad 20 lat. Tam nawiązał współpracę z działaczami emigracyjnymi. W czasie Wiosny Ludów zorganizował we Włoszech legion polski, a w 1849 roku redagował "Trybunę Ludów". Wyjechał do Konstantynopola z misją polityczną, jednakże była to jego ostatnia podróż, bo zmarł tam w 26 listopada 1855 roku.

11. Sen senatora Nowosilcowa12. Towarzystwa stolikowe - salony warszawskie 13. Rozmowa z panią Rollison 14. Rozmowa z księdzem Piotrem (proroctwo śmierci Bajkowa i Doktora) 15. Bal u Nowosilcowa 16. Śmierć Doktora 17. Spotkanie księdza Piotra z Rollisonem 18. Ksiądz Piotr przepowiada Konradowi służbę narodowi 19. Obrzęd Dziadów 20. Zjawienie się duchów Doktora i Bajkowa 21. Pojawinie sie ducha Konrada (pod innym mianem) 22. Ustęp oraz przewidzenie upadku cara

Adam Mickiewicz

Urodzony 24 grudnia 1790 roku jeden z najwybitniejszych poetów swoich czasów. Pisał w epoce romantyzmu. Zajmował się literaturą piękną. Zmarł 26 listopada 1855 roku w Konstantynopolu.

Prolog

Narodzenie Konrada

"Umarł Gustaw, narodził się Konrad (Gustavus obiit, natus est Conradus)."

-Miejscem akcji jest stary klasztor bazylianów, przerobiony na więźenie.-Nad śpiącym więźniem - Gustawem , pochyla się jego anioł stróż, jednaakże Gustaw odrzuca jego pomoc i zbacza na ścieżkę grzechu. -Gustaw zmęczony nocnymi marami, budzi się i romyśla nad znaczeniem snu dla człowieka (motyw oniryczny). -W wyniku walki o jego duszę (motyw psychomachii) zachodzi w nim przemiana

+info

Scena I

„(...) zemsta, zemsta, zemsta na wroga, Z Bogiem, a choćby mimo Boga!”.

Konwentykiel więźniów

- Więźniowie spotykają się 24 grudnia dzięki kapralowi , który był dawnym legionistą ale teraz w służbie cara. - Do zgromadzonychy dołącza nowy więźeń - ziemianin - Żegota. Żegota ma nadzieję że wyjdą na wolność, bo są niewinni, jednakże inni nie podzielają jego optymizmu. - Sobolewski opowiada o wywózce studentów kibitkami na Sybir. - Feliks śpiewa piosenkę ku uciesze towarzyszy. - Żegota opowiada bajkę, której ukryty morał odnosi się do odrodzenia narodu polskiego.

- Bluźniercza pieśń Jankowskiego, dezaprobata Konrada, który staje w obronie Maryii. Kapral popiera Konrada. -Mała improwizacja (bluźniercza piosenka Konrada), dezaprobata księdza. - Powrót więźniów do cel.

+info

Scena II (wielka improwizacja)

Wewnętrzna walka

„Ja i ojczyzna to jedno. Nazywam się Milijon - bo za milijony Kocham i cierpię katusze”.

- Konrad zostaje sam w celi i zastanawia się nad samotnością i niedocenieniem artysty. - Prowadzi monolog skierowany do Boga, pragnie on władzy po to by zbawić swój naród. - Konrad porównóje się do stwórcy i stwierdza że on i bóg są tacy sami, bo obaj są artystami. - Narzeka na obojętność boga i jego brak miłości dla Polski. - Konrad chce nazwac Boga carem, jednakże diabeł kończy za niego ,Konrad traci przytomność.

+info

Scena III

"Tyranie i pochlebco, i podły, i dumny, Żebyś pierś ugryzł, u nóg wleczesz się po piasku"

Egzorcyzmy księdza Piotra

- Nieprzytomny Konrad leży na podłodze, współwięzień uważa że to choroba, jednakże Kapral wzywa księdza Piotra. - Ksiądz Piotr odprawia egzorcyzmy na Konradzie i wypełnia złego ducha, dowiadując się przy tym jak ocalić Rollisona (komunia swięta). -Konrad dziękuje księdzu i wyczerapny zasypia, ksiądz Piotr oddaje się modlitwie. - Chór aniołów chwali pobożność i bogobojność księdza Piotra, jednocześnie broniąc Konrada, bo kochał Maryję i naród polski.

+info

Scena IV

"Zły car kazał ich wszystkich do ciemnicy wsadzić I jak Herod chce całe pokolenie zgładzić."

Widzenie Ewy

- Ewa modli się przed obrazem Panny Najświętszej. Jest już bardzo późno. Panienka chce jeszcze pomodlić się za uwięzionego. Ma widzenie, w którym Matka Boska podaje kwiaty małemu Jezusowi, ten obsypuje nimi Ewę

+Lwów

Scena V

"A imię jego będzie czterdzieści i cztery”.

Wizja księdza Piotra

- Podczas modlitwy księdz Piotr ma widzenie, w którym widzi młodych polaków wyworzonych na północ Rosji z rozkazu Heroda. - Zniewolonemu narodowi polskiemu urąga cała europa, a cierpienie narodu jest porównane do cierpienia Chrystusa (mesjanizm)

+info

Scena VI

Sen senatora

"Spił się, a nie chce spać, Muszę tak długo stać, Łajdaku, cicho leż! Czy go tam kole jeż?"

- Nowosilcow śpi, a nad jego łożem pojawiają się czorty, majace na celu dręczenie jego duszy, jednakże pojawia się belzebub, który w obawie że senator poprawi się zakazuje diabłom go dręczyć. Każe im podsycać jego pychę. - Senator śni o łaskach nadanych przez cara, który chwilę później odwraca się od niego.

+Kreml

Scena VII

„Powiedz raczej: na wierzchu. Naród nasz jak lawa, Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa, Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi; Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi”.

Obraz podziału narodu

- Towarzystwo siedzące w jednym z warszawskich salonów, podzieliło się na dwie grupy. Pierwsza z nich składała się z elity (urzędnicy, generałowie, poeci). Siedzą oni przy stoliku i rozmawiają w języku francuzkim , o zagranicznej literaturze. Poruszają też temat ostatniego balu. Drugą grupą są polscy patrioci - stoją oni przy drzwiach. Rozmawiają po polsku o bierzących sprawach politycznych. - Adolf opowiada historię Cichowskiego. Wywołuje ona mieszane reakcje wśród zebranych. W konsekwencji zawiązuje się dyskusja dotycząca poezji

- Towarzystwo stolikowe uważa że historia nie jest dobrą podstawą dla poezji a towarzystwo pzry drzwiach neguje tą opinię. Wszczyna się więc dysputa polityczna zakończona stwierdzeniem Wysockiego.

+info

Scena VIII

"Tajemną? — to, widzę, Panu w oczach ciemno! I nie dziw, po obiedzie — więc, signor Dottore, Adio, bona notte"

Senator w Wilnie

- Dostojne towarzystwo zgromadzone w willi senatora Nowosilcowa, gra w karty, kiedy gospodarz rozmawia z Doktorem. - Nowosilcow narzeka na gości, którzy cały czas proszą go o wstawiennictwo w sprawie więźniów. - Do senatora przychodzi pani Rollison i błaga o uwolnienie syna. Udaje jej się wyprosić wizytę księdza u osadzonego syna. Wychodząc wychwala senatora, po czym on rozkazuje zatrzymać ją w więzieniu. - Drugi poplecznik senatora stwierdza, że aby sprawa przycichła,

trzeba zostawić uchylone okno w celi więźnia, ponieważ znał jego zamiary (myśli samobójcze). -Nowosilcow przyzywa i przesłuchuje księdza Piotra. PRzepowiada on śmierć 2 doradców senatora. - Ksiądz Piotr wychodzi, a Doktor opowiada o spisku na życie cara, więc Nowosilcow obiecuje mu nagrodę w zamian za informacje ale w sekrecie każe go aresztować. - Rozpoczyna się bal

+Wilno

Bal

"Ty najwięcej zgrzeszyłeś! kary nie wyminiesz, Lecz ostatni najgłośniej, najhaniebniej zginiesz".

- Polacy obecni na balu sprawiają wrażenie zadowolenia, jednakże w sekrecie szydzą z rosjan. Starosta , który przybył na bal jest zdegustowany, że musi być na balu, kiedy polska młodzież siedzi w więzieniu. - Wśród tańczącej młodzieży znajdują się Pol i Besturzew. Jeden z nich pragnie zabic senatora, ale drugi ukazuje mu bezsens takiego działania. - Ksiądz Piotr przepowiada pomstę Bożą. Rozpętuje się burza, w której ginie Doktor. Zebrani są zmuszeni opuścić salę, pozostają jedynie ksiądz Piotr, Pelikan i Nowosilcow.

-Ksiądz Piotr opowiada 2 przypowieści, a ich konkluzją jest to , że aktualne powodzenie zbrodniaży jest jedynie pozorem. - Znudzony senator odsyła zakonnika, który spotyka po drodze powrotnej Konrada prowadzonego na śledztwo i przepowiada mu wolność

+info

Scena IX

Obrzęd dziadów

"Już idą w cerkiew gromady I wkrótce zaczną się Dziady"

- Wśród wieśniaków zmierzających do kaplicy by odprawić dziady znajduje się kobieta. Jednakże chce zostać na cmentarzu, ponieważ pragnie spotkać widmo. Po rozmowie z Guślarzem dowiaduje się że widmo jest osobą żywą a nie martwą. - Z grobów wychodzą upiory, w tym między innymi Doktora i Bajkowa, ale wciąż nie widać widma, którego szuka kobieta. - Guślarz podejrzewa że zmienił on imię. Dopiero nad ranem ukazuje się kilkadziesiąt kibitek zmierzających na północ

- W jednej z kibitek jedzie mężczyzna na czarno, z pokrwawioną piersią i raną na czole

+info

Ustęp

"Oko nie spotka ni miasta, ni góry, Żadnych pomników ludzi ni natury;"

Wygnanie z ojczyzny

- Zasadniczo utwór składa się z kilku, wierszowanych utworów, które dotyczą tematyki "Dziadów cz. III" należą do nich :, Przedmieścia stolicy, Petersburg, Pomnik Piotra Wielkiego, Przegląd wojska,Droga do Rosji Oleszkiewicz, Do przyjaciół Moskali.

+info

Podział narodu

Zwolennicy wolnej polski

Zwolennicy cara

Patrioci

Zdrajcy i konformiści

Ludzie obrazowni poprzez towarzystwo przy drzwiach w salonie warszawskim a także poprzez więźniów politycznych, są gotowi na poświęcenie dla ojczyzny i narodu. Są w śród nich głównie ludzie młodzi. Nadaje to więc temu stronnictwu energii jednak brak tu również doświadzczenia i edukacji. Sam zapał ma stanowić o odbudowniu ojczyzny. Dyskutują oni o aktualnych tematach politycznych, m.in. dotyczących skorumpowanych sądów obsadzonych przez zwolenników cara. Nie poruszają tematów błachych

Elita, urzędnicy, literaci, reprezentowani poprzez towarzystwo stolikowe oraz otoczenie senatora Nowosilcowa, interesujący się jedynie własnym szczęściem i dostatkiem tworzą drugie stronnictwo. Jest ono jednoznacznie potępione przez autora dramatu. Obrazuje je on jako zepsute do cna zbiorowisko egoistów i ludzi dążących do własnej sławy i uznania, ponad interes publiczny. Unikają oni rozmawiania na tematy kontrowesyjne politycznie i rozmawiają o litearaturze francuskiej. Uważają polską kulturę za gorszą od zachodniej.

Wątki w dramacie

Problematyka utworu

Różne idee, wyjątkowe pomysły

Bunt, mesjanizm i martyrologia

W trzeciej części "Dziadów" występuje wiele motywów nawiązujących do sytuacji w jakiej znajdował się naród polski pod zaborami. Do jednych z najbardziej charakterystycznych motywów należał mesjanizm. Jest to pogląd historiozoficzny przypisujący jednostkom lub narodom szczególne posłannictwo wobec ludzkości i historii. Drugi z nich to natomiast martyrologia. Naród polski był silnie prześladowany pod zaborami, w szczególności rosyjskim, tak więc znalazło to odzwierciedlenie w ówczesnych dziełach literackich. Nic więc dziwnego, że ta antyczna ideologia znalazła swoje miejsce w omawianym utworze, dzięki historii Konrada. To właśnie on uważał się za osobę gotową zbawić ojczyznę i przywrócić narodowi polskiemu wolność mimo, iż znajdował się on w sytuacji wyglądającej na nierozwiązywalną. Jego postać stanowiła symbol przezwyciężenia marazmu i dramatu osobistego w imię sprawy nadrzędnej, jaką jest wyzwolenie i wolność kraju. Innym ważnym motywem był prowidencjalizm, który oznacza przekonanie, że Bóg ingeruje w historię, kieruje losami jednostek i społeczeństw. Dodatkowo pogląd ten zakłada że wszystko co się dzieje jest Boskim planem i po prostu trzeba go realizować, ponieważ Bóg ­bowiem, a nie człowiek, potrafi ogarnąć całość ziemskich spraw i nadać im odpowiedni bieg. Motyw ten ujawnia się wtedy, kiedy Bóg ujawnia księdzu Piotrowi , że w historii Polski nic nie dzieje się przypadkowo.

Zasadniczo można wyróżnić 5 głównych wątków występujących w tm dziele literackim: - motyw niewoli - scena więzienna, całkowita sytuacja narodu polskiego - motyw buntu wobec Boga - bunt Konrada przeciw otaczającej go rzeczywistości - motyw oniryzmu - sen Nowosilcowa - motyw cierpienia - wraz z cierpieniem poszczególnych postaci pojawia się wątek cierpienia narodu jako całości - motyw patriotyzmu - " Nasz naród jak lawa, Z wierzchu zimna i twarda, sucha i plugawa, Lecz wewnętrznego ognia sto lat nie wyziębi; Plwajmy na tę skorupę i zstąpmy do głębi."

Cała Saga:

"Dziady część I"

"Dziady III"

"Dziady część IV"

"Dziady część II"

Naród pod zaborami

już niedługo

Historia księdza i zjawy

Chronologicznie pierwsze

Akcja dzieje się w nocy w domu księdza, którego odwiedza tajemniczy nieznajomy wydający się nienależeć do tego świata.

Akcja dzieje się w nocy w kaplicy cmentarnej. Bohaterowie odprawiają rytułał dziadów. Całość jest oparta na motywie sprawiedliwości ludowej.

Poruszająca historia ciemiężonego narodu polskiego, odzwierciedlona przejściami polskich więźniów politycznych.

Początek lub zakończenie cyklu dramatów, z antologii "Dziadów". Autorowi nigdy nie było dane zobaczyć pierwszego nakładu tego dzieła, zmarł przed jego wydaniem.